Nhiều người Philippines quan tâm tới điện mặt trời (Ảnh: Reuters).
Edwin Salas đứng quan sát tấm pin mặt trời đầu tiên trong số 20 tấm được lắp lên mái nhà mình, trở thành một phần của làn sóng lắp điện mặt trời tại Philippines đang tăng tốc mạnh sau cuộc xung đột ở Trung Đông.
Người đàn ông 46 tuổi, làm nghề lái xe đưa đón, cho biết hóa đơn tiền điện "đắt đỏ đến choáng váng" là lý do chính khiến ông quyết định lắp hệ thống điện mặt trời. Tình trạng mất điện thường xuyên cũng là một yếu tố quan trọng.
"Ngay cả khi không thể đưa hóa đơn tiền điện về mức 0, chúng tôi vẫn có thể tiết kiệm rất nhiều và vẫn có điện sử dụng ngay cả khi xảy ra mất điện", ông Salas nói với AFP tại ngôi nhà cách thủ đô Manila khoảng 2 giờ lái xe về phía nam.
Trong khi chính phủ Philippines đặt mục tiêu năng lượng tái tạo chiếm 35% cơ cấu nguồn điện vào năm 2030, các chuyên gia cho rằng làn sóng lắp đặt điện mặt trời hiện nay chủ yếu được thúc đẩy từ cơ sở, bởi doanh nghiệp và người dân.
"Trong nhiều năm, điện mặt trời áp mái thường được xem là một lựa chọn vì môi trường. Nhưng giờ đây, nó đã trở thành một giải pháp thiết thực trước áp lực tài chính", bà Brenda Valerio, Giám đốc quốc gia của tổ chức phi lợi nhuận New Energy Nexus, nói với AFP.
Theo báo cáo của tổ chức nghiên cứu năng lượng toàn cầu Ember, trong năm 2026, số hệ thống điện mặt trời áp mái tại quốc gia 116 triệu dân đã gần như tăng gấp đôi kể từ đầu năm 2025.
Ông Mike de Guzman, Giám đốc điều hành công ty Solaric có trụ sở tại Manila, cho biết cuộc xung đột ở Trung Đông khiến nhiều người coi việc chuyển sang sử dụng điện mặt trời là nhu cầu cấp bách. Giá cả năng lượng tăng mạnh khiến giá điện ở Philippines cũng tăng theo và đây là động lực khiến nhiều người dân muốn sử dụng năng lượng mặt trời.
Theo Viện Các thành phố Khí hậu và Bền vững (ICSC) có trụ sở tại Manila, đơn vị theo dõi quá trình triển khai điện mặt trời thông qua phân tích ảnh vệ tinh, hiện mới chỉ 0,5% diện tích mái nhà phù hợp tại Philippines được lắp đặt pin mặt trời. "Tốc độ mở rộng trong tương lai còn rất lớn", viện này nhận định.
Việc tận dụng diện tích mái rộng của các trung tâm thương mại đã góp phần thúc đẩy tốc độ triển khai.
Hiện hơn 200.000 tấm pin mặt trời đang cung cấp khoảng 50% nhu cầu điện cho chuỗi trung tâm thương mại của SM Group, trong đó có Mall of Asia, một trong những trung tâm thương mại lớn nhất Philippines. Tại đây, khách hàng được che nắng dưới các giàn mái làm từ pin mặt trời.
"Chúng tôi lắp pin mặt trời trên các trung tâm thương mại để tiết kiệm chi phí điện", ông Frederic DyBuncio, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc SM Investments Corp, cho biết và nói thêm rằng các tập đoàn lớn khác của Philippines cũng đang làm điều tương tự.
"Hầu hết đều lựa chọn điện mặt trời áp mái vì đây là giải pháp dễ triển khai nhất", ông nói.
Đối thủ Robinsons hiện quảng bá rằng họ đã có 28 trung tâm thương mại sử dụng điện mặt trời, trong khi Ayala đã lắp đặt hệ thống tại 13 trung tâm.
Tuy nhiên, một rào cản là chi phí đầu tư ban đầu vẫn quá cao đối với nhiều hộ gia đình.
Một người phát ngôn Bộ Năng lượng Philippines cho biết chính phủ có chương trình hỗ trợ tài chính dành cho công chức, nhưng người dân bình thường không có nhiều lựa chọn.
"Một hệ thống cho hộ gia đình thông thường có giá khoảng 3.000-5.000 USD. Đây là khoản tiền quá lớn đối với một gia đình trung lưu nếu không có hỗ trợ tài chính", bà Valerio nói.
Trong khi đó, các thủ tục hành chính để lắp điện mặt trời được xem là vẫn còn phức tạp. Chủ tịch Thượng viện Philippines Sherwin Gatchalian hồi tháng 6 đã kêu gọi đơn giản hóa và rút ngắn quy trình cấp phép.
Theo ông Jose Rafael Mendoza, Chủ tịch Liên minh Năng lượng Mặt trời và Lưu trữ Philippines, những thay đổi đó cần được thực hiện càng sớm càng tốt.
Ông cho rằng Australia, nơi 1/3 số hộ gia đình đã lắp đặt pin mặt trời trên mái nhà, là hình mẫu rõ ràng để Philippines noi theo. "Chúng tôi tin rằng Philippines có thể đi theo một quỹ đạo tương tự", ông nhấn mạnh.
