Từ cơn sốt AI đến yêu cầu về lợi nhuận thực
Trong hơn một năm qua, AI là động lực quan trọng nhất kéo chứng khoán toàn cầu đi lên. Nhiều doanh nghiệp công nghệ đạt mức định giá rất cao nhờ kỳ vọng sẽ hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, mùa công bố kết quả kinh doanh gần đây cho thấy thị trường đã thay đổi cách nhìn. Thay vì chỉ quan tâm doanh nghiệp đầu tư bao nhiêu vào AI, nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi liệu những khoản chi hàng chục tỷ USD có thể chuyển hóa thành doanh thu và lợi nhuận hay không.
Cổ phiếu AI là một trong những tâm điểm biến động khi dòng tiền toàn cầu chuyển sang trạng thái thận trọng (Ảnh: Getty).
Theo Financial Times, giai đoạn thị trường sẵn sàng chấp nhận gần như mọi câu chuyện tăng trưởng đang dần kết thúc. Dòng tiền chuyển sang đánh giá kỹ hơn khả năng tạo dòng tiền, hiệu quả sử dụng vốn và sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.
Điều đó lý giải vì sao nhiều cổ phiếu công nghệ biến động rất mạnh chỉ sau một báo cáo tài chính. Ngay cả SpaceX - doanh nghiệp vừa có màn chào sàn gây chú ý hồi tháng 6 - cũng chứng kiến giá trị vốn hóa sụt giảm mạnh sau giai đoạn hưng phấn ban đầu, cho thấy nhà đầu tư đang trở nên khắt khe hơn với những doanh nghiệp được định giá cao.
Thị trường trái phiếu phát tín hiệu cảnh báo
Nếu diễn biến của nhóm cổ phiếu AI phản ánh sự thay đổi trong kỳ vọng tăng trưởng, thì thị trường trái phiếu Mỹ lại cho thấy nhà đầu tư đang thận trọng hơn với triển vọng chính sách tiền tệ.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ nguyên lãi suất đúng như dự báo. Tuy nhiên, thay vì giúp thị trường yên tâm, phát biểu của Chủ tịch Kevin Warsh lại khiến lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất trong gần 20 năm.
Nguyên nhân không nằm ở quyết định giữ nguyên lãi suất, mà ở việc Fed tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu đưa lạm phát về 2% nhưng chưa phát tín hiệu rõ ràng về các bước đi tiếp theo. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư cho rằng lãi suất có thể phải duy trì ở mức cao lâu hơn.
Reuters dẫn lời ông Nathan Sheets, Kinh tế trưởng toàn cầu của Citigroup, cho rằng phản ứng của thị trường giống như một "lá phiếu bất tín nhiệm", thể hiện việc giới đầu tư muốn thấy một chiến lược rõ ràng hơn thay vì chỉ những cam kết mang tính định hướng.
Cùng lúc đó, ba thành viên có quyền biểu quyết của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) công khai ủng hộ tăng lãi suất ngay trong cuộc họp vừa qua, cho thấy ngay trong nội bộ Fed cũng xuất hiện những quan điểm khác nhau về hướng đi của chính sách tiền tệ.
Vì vậy, báo cáo việc làm phi nông nghiệp của Mỹ công bố trong tuần tới sẽ trở thành dữ liệu quan trọng để thị trường đánh giá khả năng Fed có phải nối lại chu kỳ tăng lãi suất vào tháng 9 hay không.
Không chỉ lãi suất, lạm phát cũng có nguy cơ nóng trở lại
Trong khi nhà đầu tư còn chưa hết lo về lãi suất, giá dầu tăng trở lại đang làm dấy lên những rủi ro mới đối với lạm phát. Căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu tiến sát 90 USD/thùng, kéo theo lo ngại chi phí năng lượng và vận tải sẽ tiếp tục tăng. Nếu giá dầu duy trì ở vùng cao, áp lực lên lạm phát toàn cầu có thể lớn hơn, khiến các ngân hàng trung ương khó nới lỏng chính sách.
Ở châu Âu, nắng nóng và cháy rừng diện rộng cũng không còn đơn thuần là vấn đề môi trường. Thiệt hại đối với nông nghiệp, cơ sở hạ tầng, bảo hiểm và chuỗi cung ứng đang khiến nhiều doanh nghiệp cảnh báo giá thực phẩm có thể tiếp tục tăng trong những tháng tới.
Tại châu Á, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ được dự báo giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, đồng rupee suy yếu trong khi giá dầu đi lên đang khiến cơ quan này đứng trước bài toán cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.
Thị trường đang thay đổi điều gì?
Điểm đáng chú ý nhất trong tuần qua không phải là một cổ phiếu hay một thị trường riêng lẻ biến động mạnh, mà là nhiều loại tài sản cùng phát đi tín hiệu thận trọng. Sau thời gian dài chấp nhận mức định giá cao để đổi lấy kỳ vọng tăng trưởng, dòng tiền đang chuyển sang ưu tiên những doanh nghiệp có lợi nhuận thực, bảng cân đối tài chính lành mạnh và khả năng chống chịu tốt hơn trước môi trường lãi suất cao.
Nhìn rộng hơn, tuần qua có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường toàn cầu đang bước vào giai đoạn định giá lại kỳ vọng. Những câu chuyện tăng trưởng vẫn còn sức hút, nhưng sẽ không còn đủ để thuyết phục nhà đầu tư nếu không đi kèm kết quả kinh doanh và nền tảng tài chính đủ vững chắc.
