Giá dầu tăng là yếu tố châm ngòi cho đà giảm giá trái phiếu ngay từ đầu phiên, làm dấy lên lo ngại lạm phát tiếp tục ở mức cao và gây sức ép lên cả trái phiếu chính phủ châu Âu. Các số liệu cho thấy hoạt động sản xuất và dịch vụ của Mỹ mạnh hơn dự báo khiến đà giảm tăng tốc, rồi tiếp tục mạnh lên khi phiên đấu giá trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 5 năm ghi nhận nhu cầu thấp một cách bất ngờ.
Kết quả đấu giá đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 5 năm lên trên 5% lần đầu tiên kể từ năm 2007. Hiện chỉ còn kỳ hạn 2 năm và 3 năm là những trái phiếu có trả lãi định kỳ (coupon) còn ở dưới ngưỡng này. Lợi suất kỳ hạn 10 năm ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2025.
Đợt bán tháo trái phiếu làm gia tăng áp lực lên chương trình mua lại trái phiếu mở rộng của Bộ Tài chính Mỹ, được công bố giữa tháng 8 sau khi lợi suất trái phiếu dài hạn tăng lên mức cao nhất nhiều năm (Ảnh: Getty).
“Hôm nay không ai muốn đứng chắn trước đoàn tàu đang lao tới. Chúng ta đang chứng kiến cả 3 yếu tố cùng lúc, gồm số liệu kinh tế mạnh hơn, nguồn cung phát hành đẩy lợi suất kỳ hạn 5 năm lên mức chưa từng thấy trong nhiều năm, và quan điểm rằng lạm phát đang dai dẳng trên toàn cầu”, ông Sean Simko, Giám đốc quản lý đầu tư thu nhập cố định tại SEI Investments, nêu ý kiến.
Số liệu kinh tế cùng với giá dầu tăng vọt giữa lúc căng thẳng tại Trung Đông chưa hạ nhiệt đã khiến giới giao dịch gia tăng đặt cược vào việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục thắt chặt chính sách. Tuần trước, Fed đã nâng lãi suất lần đầu tiên sau ba năm, lên biên độ 3,75-4%, động thái mà Chủ tịch Kevin Warsh mô tả là rút bớt “một liều nới lỏng”.
Thị trường hoán đổi lãi suất (swaps) hiện đã phản ánh đầy đủ kỳ vọng ba lần tăng lãi suất, mỗi lần 0,25 điểm phần trăm, trong vòng một năm tới, đồng thời có mức phòng ngừa đáng kể cho khả năng tăng lần thứ tư. Nếu thành hiện thực, lãi suất mục tiêu của Fed sẽ lên biên độ 4,75-5%.
Kết quả phiên đấu giá 70 tỷ USD
Đợt giảm giá đầu phiên tạo bối cảnh cho phiên đấu giá 70 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn 5 năm vào buổi chiều, với lợi suất trúng thầu cao nhất kể từ năm 2006.
Để bán hết 70 tỷ USD trái phiếu, Bộ Tài chính Mỹ chấp nhận trả lợi suất 5,033%, cao hơn 0,03 điểm phần trăm (3 điểm cơ bản) so với mức thị trường dự đoán ngay trước giờ chốt thầu. Nói đơn giản, nhà đầu tư đòi hỏi mức lãi cao hơn dự kiến thì mới chịu mua. Khoảng chênh này càng lớn, nhu cầu càng yếu. Tính theo thước đo đó, đây là phiên đấu giá kỳ hạn 5 năm kém khả quan thứ hai kể từ khi có dữ liệu năm 2018, chỉ thua phiên tháng 6/2022 - diễn ra ngay sau lần đầu tiên Fed tăng lãi suất mạnh tay tới 0,75 điểm phần trăm trong chuỗi các đợt tăng dồn dập khi đó.
Lợi suất kỳ hạn 5 năm có lúc tăng tới 20 điểm cơ bản trong phiên thứ tư, đợt bán tháo mạnh nhất kể từ năm 2024, và đã vượt đỉnh 4,99% ghi nhận năm 2023, thời điểm chu kỳ tăng lãi suất của Fed nhằm kiềm chế lạm phát đạt đỉnh.
Trong khi đó, lợi suất kỳ hạn 10 năm tăng gần 17 điểm cơ bản lên 5,13%, cao nhất kể từ năm 2007. Lợi suất kỳ hạn này, chuẩn tham chiếu cho mọi thứ từ lãi suất vay mua nhà đến trái phiếu doanh nghiệp toàn cầu, đang hướng tới tháng tăng thứ bảy liên tiếp, ngang với chuỗi tăng dài nhất kể từ năm 2011.
Lợi suất kỳ hạn 30 năm giao dịch quanh 5,4%, cao nhất kể từ năm 2007 và chỉ còn cách mức cao nhất kể từ năm 2004 khoảng 4 điểm cơ bản.
Đà giảm lan sang các thị trường khác trong phiên giao dịch sáng thứ năm (24/9) tại châu Á. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 3 năm của Úc, kỳ hạn nhạy cảm với chính sách tiền tệ, tăng trở lại mức cao nhất kể từ năm 2011, trong khi lợi suất chuẩn kỳ hạn 10 năm của New Zealand lên mức cao nhất kể từ cuối năm 2023.
Lạm phát vẫn chưa về mục tiêu
Các nhà hoạch định chính sách ngày càng lo ngại khi lạm phát đã 5 năm rưỡi chưa quay về mục tiêu 2%. Một số quan chức cảnh báo áp lực giá có vẻ mang tính dai dẳng, do căng thẳng quốc tế giữ giá năng lượng ở mức cao. Bối cảnh đi kèm là thị trường lao động Mỹ vẫn vững vàng.
Thống đốc Fed Michael Barr hôm thứ tư cho rằng nhiều khả năng cần tiếp tục tăng lãi suất để đưa lạm phát về mục tiêu của ngân hàng trung ương.
Đợt sụt giảm của trái phiếu làm tăng tính cấp thiết của chương trình mua lại trái phiếu mở rộng của Bộ Tài chính Mỹ, được công bố giữa tháng 8 sau khi lợi suất dài hạn leo lên mức cao nhất trong nhiều năm nhưng hiện mức này đã bị vượt qua. Đợt mua lại thứ hai theo chương trình mở rộng, nhắm vào trái phiếu đáo hạn trong 20-30 năm, dự kiến diễn ra vào thứ năm.
Lợi suất chuẩn kỳ hạn 20 và 30 năm tiếp tục tăng sau thông báo rằng quy mô mua lại (mà trước đó giới chức nói sẽ ít nhất tăng gấp đôi lên 4 tỷ USD) sẽ là 6 tỷ USD, bằng với đợt mua lại mở rộng đầu tiên hôm 10/9.
