"Được ăn cả, ngã về không"
Theo Reuters, trong hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), hội đồng quản trị đã thông qua gói thù lao mang tính “tất tay”.
Ông Elon Musk sẽ nhận được 200 triệu cổ phiếu ưu đãi quyền biểu quyết cao nếu hoàn thành một nhiệm vụ kép. Đó là đưa định giá công ty chạm mốc 7.500 tỷ USD và xây dựng thành công một thuộc địa thường trú cho ít nhất 1 triệu người trên Sao Hỏa.
Thỏa thuận này đã được hội đồng quản trị SpaceX âm thầm thông qua vào tháng 1/2026.
Nhà đầu tư đã dành nhiều sự chú ý cho gói lương thưởng của Tesla dành cho ông Elon Musk, nhưng ít người để ý rằng ông cũng có những ưu đãi khổng lồ tại SpaceX (Ảnh: Getty).
Điểm đáng chú ý là ông Musk chỉ nhận được cổ phiếu nếu hoàn thành trọn vẹn cả 2 mục tiêu cùng lúc. Giả sử SpaceX đạt mức định giá 7.500 tỷ USD nhưng số cư dân trên hành tinh đỏ chỉ dừng ở mức 750.000 người, vị tỷ phú sẽ ra về tay trắng.
Bên cạnh đó, một gói thưởng phụ gồm 60,4 triệu cổ phiếu cũng được thiết kế riêng. Điều kiện đi kèm là công ty phải đạt các mốc định giá mới và vận hành thành công mạng lưới trung tâm dữ liệu ngoài không gian. Hệ thống này yêu cầu công suất tính toán tối thiểu phải đạt 100 terawatt.
Trong khi chờ đợi những mục tiêu dài hạn này được hiện thực hóa, mức lương cơ bản của tỷ phú Musk tại SpaceX vẫn duy trì ở mức 54.080 USD/năm. Con số này gần như mang tính tượng trưng và không hề thay đổi từ năm 2019 đến nay, cho thấy thu nhập của ông phụ thuộc hoàn toàn vào sự tăng trưởng vốn hóa của doanh nghiệp.
IPO nghìn tỷ USD và “vũ khí” kiểm soát quyền lực
Câu chuyện thù lao rò rỉ ngay thời điểm SpaceX đang ráo riết chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng dự kiến vào tháng 6 tới. Mục tiêu định giá ban đầu được đặt ra là 1.750 tỷ USD. Trên các nền tảng giao dịch cổ phiếu trước thềm IPO, giới đầu tư đang định giá doanh nghiệp này ở mức 1.680 tỷ USD.
Gói thưởng 200 triệu cổ phiếu không chỉ là bài toán tài chính mà còn là nghệ thuật duy trì quyền lực tuyệt đối. Sau khi IPO, doanh nghiệp hàng không vũ trụ này sẽ áp dụng cấu trúc cổ phiếu hai lớp. Musk nắm giữ cổ phiếu loại B mang lại quyền biểu quyết gấp 10 lần so với cổ phiếu phổ thông loại A.
Cấu trúc này giúp nhà sáng lập nắm giữ khoảng 79% quyền biểu quyết. Hồ sơ IPO chỉ rõ ông Musk chỉ có thể bị bãi nhiệm khỏi hội đồng quản trị hoặc các vị trí điều hành thông qua lá phiếu của những cổ đông nắm giữ cổ phiếu loại B. Thực tế, điều này đồng nghĩa với việc thay đổi vị trí lãnh đạo gần như phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định của chính ông.
Bằng cách nắm giữ phần lớn cổ phiếu siêu quyền lực, ông Musk đảm bảo tầm nhìn dài hạn của công ty không bị lung lay bởi áp lực chốt lời ngắn hạn từ Phố Wall. Ông có toàn quyền kiểm soát việc bổ nhiệm hoặc bãi nhiệm đa số thành viên hội đồng quản trị trong tương lai.
Tham vọng Sao Hỏa và bài toán niềm tin
Mục tiêu đưa 1 triệu người lên Sao Hỏa từng được tỷ phú Musk kỳ vọng hoàn thành vào năm 2050. Kế hoạch ban đầu đòi hỏi việc chế tạo 1.000 tàu vũ trụ Starship và thực hiện 3 chuyến bay mỗi ngày.
Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá lộ trình này vấp phải nhiều rào cản khi phương tiện chủ lực Starship vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) dự báo việc đưa con người lên hành tinh đỏ chỉ có thể diễn ra sớm nhất vào cuối thập niên 2030 hoặc đầu 2040 với quy mô vô cùng hạn chế. Bản thân tỷ phú này trong một cuộc phỏng vấn năm 2022 cũng thừa nhận cuộc sống trên Sao Hỏa sẽ chật chội, nguy hiểm và đòi hỏi lao động nặng nhọc.
Gần đây, chiến lược này đã có sự điều chỉnh khi Mặt Trăng được chọn làm bước đệm trung gian. SpaceX đang hướng tới việc xây dựng một thành phố tự phát triển trên Mặt Trăng trong vòng 10 năm tới trước khi tiến xa hơn.
Dù mục tiêu vô cùng khắc nghiệt, các điều kiện nhận thưởng lại không bị ràng buộc bởi bất kỳ mốc thời gian cụ thể nào. Thỏa thuận vẫn giữ nguyên hiệu lực chừng nào ông Musk còn làm việc tại SpaceX.
Giới đầu tư dường như không quá bận tâm về tính khả thi ngay lập tức vì họ đã quen với mô hình quản trị này.
Năm 2018, ông Musk từng gắn thu nhập tại Tesla với các mục tiêu tham vọng và mang về 304 triệu cổ phiếu sau khi hoàn thành. Đến tháng 11 năm ngoái, một kế hoạch thù lao mới trị giá 1.000 tỷ USD tiếp tục được thông qua, gắn liền với việc triển khai robotaxi, robot hình người và mục tiêu vốn hóa 8.500 tỷ USD.
Theo dữ liệu từ Forbes, khối tài sản của tỷ phú Elon Musk hiện chạm mức 773,9 tỷ USD. Con số này hoàn toàn có thể thiết lập những kỷ lục vô tiền khoáng hậu nếu các mục tiêu liên hành tinh được hiện thực hóa.
