Ngân hàng Nhà nước ngày 6/8 công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.433 đồng/USD, tăng 28 đồng so với hôm qua. Với biên độ giao dịch 5%, tỷ giá trần hôm nay là 26.705 đồng/USD và tỷ giá sàn là 24.161 đồng/USD.
Trong khi đó, theo dữ liệu mới nhất, chỉ số USD Index - thước đo sức mạnh của đồng USD so với rổ sáu đồng tiền chủ chốt - sáng nay ở mức 99,66 điểm, giảm 0,03% so với phiên liền trước. Đây là mức thấp nhất của đồng bạc xanh trong 6 tuần qua.
Nguyên nhân chính được cho là giá dầu tiếp tục hạ nhiệt, giá năng lượng đi xuống. Khi tâm lý phòng thủ trên thị trường tài chính dịu bớt, nhà đầu tư giảm nhu cầu nắm giữ USD như một tài sản trú ẩn và chuyển dòng tiền sang các tài sản rủi ro hơn.
Tỷ giá trung tâm là mức tỷ giá tham chiếu do Ngân hàng Nhà nước công bố vào mỗi ngày làm việc, làm cơ sở để các ngân hàng thương mại xác định tỷ giá mua - bán USD trong biên độ cho phép. Mức tỷ giá này được điều hành linh hoạt, phản ánh cung - cầu ngoại tệ cũng như mục tiêu ổn định thị trường ngoại hối.
Tại các ngân hàng thương mại, tỷ giá USD diễn biến ổn định. Một số đơn vị giảm nhẹ 10 đồng/USD ở cả 2 chiều giao dịch, trong khi một số ngân hàng giữ nguyên mức niêm yết. Giá mua phổ biến quanh 26.000 đồng/USD, còn giá bán dao động 26.430-26.520 đồng/USD.
Trên thị trường tự do, tỷ giá USD không biến động, giao dịch quanh mốc 26.080 đồng/USD mua vào và bán ra tại 26.110 đồng/USD.
Như vậy, giá bán USD trên thị trường tự do đang thấp hơn khoảng 320-410 đồng/USD so với ngân hàng.
Kiểm tra giao dịch ngoại tệ tại ngân hàng (Ảnh: Thành Đông).
Vì sao USD thị trường tự do rẻ hơn ngân hàng?
Theo ghi nhận từ một số điểm thu đổi ngoại tệ tại khu vực Hà Trung (Hà Nội), nhu cầu giao dịch USD của người dân thời gian gần đây giảm so với giai đoạn đầu năm, khiến giá mua và bán USD trên thị trường tự do đảo chiều và nới rộng lên tới vài trăm đồng.
Với diễn biến hiện tại, người có nhu cầu bán USD sẽ nhận được mức giá cao hơn nếu giao dịch trên thị trường tự do, trong khi người mua USD có thể mua với giá thấp hơn so với tại các ngân hàng thương mại.
Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, Pháp lệnh Ngoại hối năm 2005, được sửa đổi, bổ sung năm 2013, việc mua, bán ngoại tệ tiền mặt của cá nhân phải được thực hiện với tổ chức tín dụng được phép hoặc đại lý đổi ngoại tệ được Ngân hàng Nhà nước cấp phép. Việc giao dịch tại các điểm thu đổi không được cấp phép tiềm ẩn rủi ro pháp lý và có thể bị xử lý theo quy định.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, nhận định việc giá USD trên thị trường tự do giảm xuống thấp hơn cả giá mua và giá bán tại nhiều ngân hàng thương mại là diễn biến tương đối hiếm gặp trong nhiều năm trở lại đây.
Nếu như trước đây, thị trường tự do thường duy trì mức giá cao hơn hệ thống ngân hàng do chịu tác động của nhu cầu giao dịch linh hoạt và yếu tố kỳ vọng tỷ giá, thì hiện tượng hiện nay cho thấy cán cân cung - cầu ngoại tệ đang có những thay đổi đáng chú ý, đồng thời phản ánh hiệu quả của công tác điều hành thị trường ngoại hối trong bối cảnh kinh tế vĩ mô tiếp tục được giữ ổn định.
“Thực tế, giá giao dịch trên thị trường tự do luôn nhạy cảm với tâm lý thị trường. Khi kỳ vọng USD tăng giá, nhu cầu nắm giữ ngoại tệ thường gia tăng, kéo giá tự do lên cao hơn ngân hàng. Ngược lại, khi kỳ vọng đầu cơ giảm, lượng ngoại tệ bán ra tăng trong khi nhu cầu mua suy yếu, giá trên thị trường này có thể điều chỉnh nhanh hơn so với hệ thống ngân hàng. Việc USD tự do thấp hơn ngân hàng vì vậy phản ánh tâm lý găm giữ ngoại tệ đã giảm đáng kể, thay vì cho thấy đồng USD đang mất giá trên diện rộng”, ông Huy nhận định.
Nhân viên kiểm tra giao dịch USD tại ngân hàng (Ảnh: Tiến Tuấn).
Vị chuyên gia cũng cho rằng diễn biến này còn được hỗ trợ bởi yếu tố nền tảng của nền kinh tế. Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố gần đây, nguồn cung ngoại tệ tiếp tục được cải thiện nhờ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân tích cực, kiều hối duy trì ổn định, du lịch quốc tế phục hồi và hoạt động xuất khẩu giữ đà tăng trưởng.
Lũy kế 7 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 659,58 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh quy mô giao thương quốc tế tiếp tục mở rộng. "Đây là nền tảng quan trọng giúp thị trường ngoại hối duy trì trạng thái thanh khoản tương đối thuận lợi", ông nêu.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Quang Huy cho rằng cần nhìn nhận diễn biến của thị trường tự do không đại diện cho toàn bộ thị trường ngoại hối.
Theo đó, quy mô giao dịch tại các điểm thu đổi tự do hiện nhỏ hơn rất nhiều so với hệ thống ngân hàng, vì vậy giá có thể biến động mạnh trước những thay đổi cục bộ về cung - cầu. Khoảng chênh lệch gần 300 đồng/USD giữa giá bán trên thị trường tự do và ngân hàng vì thế phản ánh sự điều chỉnh mang tính cục bộ nhiều hơn là sự thay đổi xu hướng của tỷ giá chính thức.
Tỷ giá thuận lợi hơn kỳ vọng, còn nhiều dư địa điều hành
Báo cáo của một số công ty chứng khoán và tổ chức tài chính cũng cho thấy áp lực lên tỷ giá USD/VND đã phần nào hạ nhiệt, trong khi dư địa điều hành của Ngân hàng Nhà nước vẫn được đánh giá là tương đối tích cực.
ACBS Research cho rằng diễn biến tỷ giá đang thuận lợi hơn kỳ vọng. Tính đến giữa tháng 7, đồng Việt Nam mới mất giá khoảng 0,4% so với USD kể từ đầu năm. Trên cơ sở đó, đơn vị này dự báo mức mất giá của VND trong cả năm khoảng 3% và nhận định Ngân hàng Nhà nước vẫn còn dư địa sử dụng các công cụ điều tiết để bổ sung thanh khoản bằng đồng Việt Nam mà không tạo áp lực quá lớn lên tỷ giá.
“Tổng hợp các yếu tố trên, chúng tôi cho rằng tỷ giá USD/VND sẽ dao động trong khoảng 26.800 - 27.000 VND/USD đến cuối năm 2026, tương ứng với mức tăng 2% - 2,8% so với đầu năm”, báo cáo của Chứng khoán MBS dự báo.
Ông Nguyễn Quang Huy cho rằng tỷ giá thời gian tới nhiều khả năng sẽ tiếp tục được điều hành theo hướng ổn định trong biên độ phù hợp. "Mục tiêu không chỉ là giảm áp lực lên thị trường ngoại hối mà còn bảo đảm sự hài hòa giữa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài", vị này nói.
Tại họp báo Chính phủ hôm 3/8, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước nhận định tỷ giá là biến số quan trọng. Trên cơ sở quan hệ cung cầu về biến động xuất nhập khẩu, về đầu tư, về vay nợ, Ngân hàng Nhà nước đã điều hành tỷ giá linh hoạt và phù hợp với điều kiện thị trường, góp phần giảm thiểu các cú sốc bên ngoài và phối hợp đồng bộ các công cụ giải pháp khác như lãi suất trên thị trường liên ngân hàng hay thanh khoản của đồng Việt Nam nhằm ổn định thị trường ngoại tệ.
Nhờ đó, thị trường ngoại tệ hoạt động thông suốt và tỷ giá cơ bản ổn định, ở mức ngang bằng mức cuối năm ngoái.
Việc giữ ổn định tỷ giá cũng tạo điều kiện để Ngân hàng Nhà nước triển khai đồng bộ các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ.
