Lâu nay, những quy định khắt khe về môi trường từng khiến nhiều tập đoàn tại châu Âu nghẹt thở. Đứng trước nguy cơ suy giảm sức cạnh tranh toàn cầu, giới chức Brussels đã quyết định thay đổi chiến thuật.
Thay vì ép buộc bằng mọi giá, khối này đang linh hoạt thiết kế lại sân chơi phát triển bền vững. Mục tiêu cốt lõi không thay đổi nhưng con đường thực thi đã trở nên thực tế và mềm dẻo hơn.
Liên minh châu Âu vừa tung loạt chính sách nới lỏng quy định ESG và cấp thêm tỷ USD ưu đãi (Ảnh: PwC).
Giảm gánh nặng, chỉ "soi" các ông lớn
Hội đồng Liên minh châu Âu vừa chính thức bật đèn xanh cho gói cải cách "Omnibus I" nhằm đơn giản hóa các yêu cầu báo cáo bền vững.
Theo Reuters, động thái này diễn ra sau nhiều tháng khối này chịu sức ép từ cộng đồng doanh nghiệp và các chính phủ đối tác như Mỹ hay Qatar. Trọng tâm của lần cải tổ là cắt giảm thủ tục hành chính và hạn chế hiệu ứng lan truyền nghĩa vụ sang các công ty nhỏ.
Cụ thể, chỉ thị báo cáo bền vững doanh nghiệp (CSRD) giờ đây thu hẹp phạm vi đáng kể. Quy định mới chỉ áp dụng với những đơn vị có trên 1.000 lao động và đạt doanh thu ròng trên 450 triệu euro.
Đối với chỉ thị thẩm định chuỗi cung ứng (CS3D), tiêu chuẩn thậm chí còn được nâng cao hơn. Chỉ những tập đoàn sở hữu trên 5.000 nhân sự và doanh thu vượt 1,5 tỷ euro mới bị đưa vào tầm ngắm.
Đáng chú ý, giới chức châu Âu đã quyết định loại bỏ nghĩa vụ xây dựng kế hoạch chuyển đổi giảm phát thải khí hậu. Thời hạn tuân thủ đầy đủ cũng được lùi lại đến tháng 7/2029 để các quốc gia thành viên có thêm thời gian chuẩn bị.
Giới chuyên gia đánh giá đây là bước đi khôn ngoan nhằm giải phóng áp lực thu thập dữ liệu cho các đối tác nhỏ trong chuỗi cung ứng.
Trợ lực tỷ USD và đặc quyền sáp nhập
Không chỉ nới lỏng quy định, châu Âu còn tung ra những ưu đãi tài chính lớn để giữ chân các ngành công nghiệp nặng.
Theo một tài liệu nội bộ do Reuters tiếp cận, Ủy ban châu Âu đang lên kế hoạch cấp thêm hạn ngạch phát thải CO2 miễn phí trong giai đoạn 2026-2030. Lần đầu tiên, hệ thống sẽ tính cả lượng phát thải gián tiếp thay vì chỉ đo lường trực tiếp như trước đây.
Sự thay đổi này dự kiến giúp cộng đồng doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 4 tỷ euro chi phí tuân thủ. Song song đó, mặt trận mua bán sáp nhập (M&A) cũng chứng kiến một bước ngoặt mang tính lịch sử. Các cơ quan chống độc quyền của khối vừa đề xuất cải tổ quy định nhằm dọn đường cho sự ra đời của những "nhà vô địch châu Âu".
Lần đầu tiên trên thế giới, doanh nghiệp được phép viện dẫn các lợi ích về phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo để bảo vệ thương vụ trước cơ quan quản lý. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh khu vực này cần những doanh nghiệp táo bạo để cạnh tranh toàn cầu.
Tập đoàn viễn thông Vodafone ngay lập tức hoan nghênh đề xuất này vì nó phản ánh đúng cách công nghệ hiện đại đang vận hành.
Chuyển trục sang "thực dụng hóa"
Dù mở thêm nhiều cánh cửa, thông điệp từ Brussels vẫn vô cùng cứng rắn đối với những hành vi vi phạm cốt lõi. Các doanh nghiệp không tuân thủ quy định thẩm định bền vững vẫn có nguy cơ đối mặt với mức phạt tối đa lên tới 3% doanh thu toàn cầu ròng.
Ủy viên phụ trách cạnh tranh Teresa Ribera cũng cảnh báo việc nới lỏng không đồng nghĩa với thả cửa cho quyền lực thị trường bị lạm dụng.
Sự chuyển trục này mang đậm dấu ấn từ các báo cáo cảnh báo năng lực cạnh tranh của hai chuyên gia kinh tế Enrico Letta và Mario Draghi. Tuyên bố Budapest hồi cuối năm 2024 đã gọi đây là một cuộc cách mạng đơn giản hóa. Châu Âu đang nỗ lực tạo ra một khung pháp lý thông minh hơn để bảo vệ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trước sóng gió địa chính trị.
Thứ trưởng phụ trách các vấn đề EU của Cyprus, bà Marilena Raouna, khẳng định khối đang loại bỏ những gánh nặng thiếu cân đối bằng các quy định có mục tiêu rõ ràng. Rõ ràng, tiêu chuẩn ESG không hề bị gạt bỏ mà đang được tinh chỉnh để phục vụ trực tiếp cho bài toán kinh tế.
Cuộc đua phát triển bền vững đang bước sang một chương mới mang tính thực tiễn cao hơn. Khi ranh giới giữa bảo vệ môi trường và lợi ích kinh tế dần được dung hòa, những chính sách linh hoạt của châu Âu hứa hẹn sẽ tạo ra một thế hệ doanh nghiệp xanh nhưng vẫn dồi dào sức chiến đấu trên thương trường quốc tế.
