Theo số liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ vừa công bố, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 0,9% trong tháng 3, mức cao nhất kể từ tháng 6/2022, thời điểm giá cả leo thang vì xung đột Nga - Ukraine. So với cùng kỳ, chỉ số CPI tăng 3,3%, bật mạnh từ mức 2,4% của tháng trước.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh thị trường lao động vẫn duy trì sức bật, sau khi tăng trưởng việc làm phục hồi mạnh trong tháng trước. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo căng thẳng địa chính trị kéo dài tại Trung Đông có thể sớm gây sức ép lên tiêu dùng, khi chi phí sinh hoạt tăng cao buộc các hộ gia đình phải thắt chặt hầu bao.
Giá dầu thô toàn cầu đã tăng hơn 30% do xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran, kéo giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ vượt ngưỡng 4 USD/gallon lần đầu tiên sau hơn 3 năm. Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố một lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần, triển vọng duy trì thỏa thuận này vẫn bị đánh giá là mong manh.
Đáng chú ý, mức tăng của CPI tháng 3 mới chỉ phản ánh tác động tức thời từ giá năng lượng. Các “hiệu ứng lan tỏa” được dự báo sẽ tiếp tục đẩy mặt bằng giá đi lên trong thời gian tới, tạo thêm áp lực lên khả năng chi trả của người tiêu dùng.
Lạm phát lõi, không bao gồm thực phẩm và năng lượng, tăng 0,2% trong tháng, tương ứng 2,6% so với cùng kỳ năm trước. Dù tương đối ổn định, con số này chưa đủ để trấn an các nhà hoạch định chính sách.
Giới phân tích dự báo lạm phát có thể tăng tốc trong tháng 4 khi chi phí đầu vào leo thang dần thấm vào nền kinh tế. Các doanh nghiệp đang chuyển phần chi phí phát sinh từ chính sách thuế quan sang người tiêu dùng, trong khi giá nhiên liệu bay và dầu diesel tăng sẽ kéo theo giá vé máy bay và chi phí vận tải.
Tốc độ tăng chỉ số CPI hàng tháng của Mỹ (Ảnh: Reuters).
Bên cạnh đó, theo báo cáo ngày 9/4 của Bộ Thương mại Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần trong tháng 2 tăng 2,8% so với cùng kỳ năm trước, trong khi PCE lõi tăng 3%. Cả hai đều cao hơn đáng kể so với mục tiêu lạm phát 2% mà Fed đặt ra.
Ngay từ trước khi xung đột tại Trung Đông leo thang, cả chỉ số CPI và PCE đã chịu sức ép khi doanh nghiệp chuyển một phần chi phí thuế quan sang người tiêu dùng.
Áp lực lạm phát gia tăng khiến nhiều nhà kinh tế nghiêng về kịch bản Fed chưa thể hạ lãi suất trong năm nay. Quan điểm này càng được củng cố sau biên bản cuộc họp ngày 17-18/3, khi ngày càng nhiều nhà hoạch định chính sách để ngỏ khả năng phải nâng lãi suất nhằm kiểm soát giá cả.
Hiện Fed vẫn giữ lãi suất quỹ liên bang ở mức 3,5-3,75% kể từ lần điều chỉnh gần nhất vào tháng 12/2025. Dù vậy, một số ý kiến cho rằng kịch bản cắt giảm lãi suất vẫn có thể xảy ra nếu thị trường lao động suy yếu rõ rệt. Ngược lại, quan điểm khác nhận định sức mua bị bào mòn bởi giá xăng dầu cao có thể khiến doanh nghiệp khó tiếp tục chuyển chi phí sang người tiêu dùng, qua đó hạn chế đà tăng giá.
