Chia sẻ với phóng viên Dân trí bên lề chương trình Cà phê doanh nhân HUBA ngày 8/8, bà Lâm Thúy Ái, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Mebi Farm, cho biết mỗi tuần đều có vài doanh nghiệp tới trao đổi, tìm hướng gỡ khó liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh, trong đó có bài toán vốn.
Nguy cơ thu hẹp sản xuất vì lãi vay cao
Không chỉ vốn lưu động, vốn cho đầu tư phát triển dự án mà ngay cả muốn chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, doanh nghiệp cũng cần vốn để đầu tư. Các hoạt động này chủ yếu dựa vào tín dụng ngân hàng. Có điều, lãi suất cho vay tăng nhanh thời gian qua đang là rào cản lớn.
“Ngân hàng huy động cao thì cho vay cao, nhưng trước đây lãi suất khoảng 8-9%/năm, hiện tại lên đến 11-12%, thậm chí 14-15%/năm. Nếu doanh nghiệp không đủ khả năng trả lãi vay, sẽ phải thu hẹp kinh doanh hoặc hy sinh bớt lợi nhuận. Mong Nhà nước có chính sách để kéo giảm lãi suất, hỗ trợ doanh nghiệp để cùng đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số” - bà Thúy Ái nói.
Sếp ngân hàng chia sẻ về cách vay vốn với chi phí thấp hơn (Video: Lê Tỉnh).
Số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, đến cuối tháng 7, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 8,38% so với cuối năm trước. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn phản ánh khó tiếp cận tín dụng và lãi suất vay thực tế bị đẩy lên cao.
Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA), Chủ tịch HĐQT Công ty du lịch Vietravel, đặt vấn đề tín dụng có đang đến đúng doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh với mức giá vốn phù hợp không? Bởi khảo sát doanh nghiệp chế biến - chế tạo cho thấy lãi suất vay là một trong các trở ngại đáng kể. Một số phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp cho thấy mức vay thực tế của doanh nghiệp tốt có thể lên 10-12%/năm, còn doanh nghiệp bị đánh giá rủi ro có thể chịu 14-15%/năm.
“TPHCM có quy mô kinh tế lớn và cần huy động lượng vốn đầu tư rất lớn. Nếu giá vốn tư nhân ở vùng 12-15%, khả năng huy động và chuyển hóa vốn thành sản lượng cho tăng trưởng kinh tế sẽ giảm đáng kể. Giải pháp lúc này: nếu không hạ lãi suất đại trà, phải đưa đồng vốn rẻ hơn vào đúng doanh nghiệp có khả năng tạo GDP, theo dòng tiền, đơn hàng và chuỗi giá trị” – ông Kỳ nêu.
Tăng vay USD, vay vốn từ nước ngoài
Chia sẻ tại chương trình Cà phê Doanh nhân HUBA, TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia, phân tích lãi suất nhích lên từ cuối năm ngoái tới nay trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 8% năm 2025 và hai con số trong năm nay. Khi quyết định tăng trưởng GDP cao thì phải tăng vốn, tăng tín dụng; nhu cầu vốn cho nền kinh tế là rất lớn.
“Hệ thống ngân hàng không muốn lãi suất cao vì sẽ ảnh hưởng tới nhu cầu tín dụng, nhu cầu đi vay của doanh nghiệp và cá nhân, chất lượng tín dụng lâu dài. Tuy nhiên, việc kéo giảm lãi suất trong bối cảnh hiện tại là rất khó, dù Ngân hàng Nhà nước đã triển khai các giải pháp; đầu tư công được thúc đẩy; nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn… Vì vậy, giữ mặt bằng lãi suất như hiện nay đã là một thành công”, TS Cấn Văn Lực nêu.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu có nguồn thu ngoại tệ có thể vay vốn bằng USD với lãi suất thấp hơn VND (Ảnh: Lam Giang).
Nếu lãi suất khó giảm trong thời gian tới, vậy cách nào để doanh nghiệp tiếp cận được vốn cho sản xuất kinh doanh từ ngân hàng chi phí thấp?
Ông Từ Tiến Phát, Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), cho biết một số ngân hàng ACB, Sacombank vẫn có những giải pháp để doanh nghiệp tiếp cận vốn thấp hơn 10%/năm. Cụ thể, nếu là doanh nghiệp xuất nhập khẩu có nguồn thu ngoại tệ, có thể vay lãi suất USD với khoảng 4%/năm. Nếu tính cả biến động tỷ giá 1-1,5% thì chi phí vay tối đa khoảng 6%. Nếu còn lo ngại tỷ giá, doanh nghiệp nên sử dụng thêm các sản phẩm phái sinh, kỳ hạn và tổng chi phí vốn vay vẫn rẻ hơn so với trả lãi vay bằng VND.
“Nếu doanh nghiệp quy mô vừa, có thể phát hành trái phiếu. Nhiều ngân hàng sẵn sàng tư vấn phát hành, đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp, dù lãi suất tương đương VND nhưng thời gian dài 5-7 năm giúp ổn định dòng tiền” – ông Phát nói.
Ông Từ Tiến Phát chia sẻ tại chương trình (Ảnh: Hoàng Chương).
Một điểm đáng chú ý, theo lãnh đạo ACB là gần đây, rất nhiều doanh nghiệp ở Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) có nhu cầu cho vay các doanh nghiệp tại Việt Nam, với chi phí vốn ACB đang thu xếp khoảng 6-7% bằng USD. Mức này vẫn rẻ nếu đã có bảo hiểm rủi ro tỷ giá. Doanh nghiệp nên linh hoạt hơn các giải pháp tài chính khác so với vay vốn VND bình thường.
Chuyên gia kinh tế, TS Trần Du Lịch, cũng cho rằng khó kỳ vọng kéo giảm lãi suất trong năm nay trước sức ép lạm phát và yêu cầu tăng trưởng kinh tế ở mức cao. Có điều, nền kinh tế cần đa dạng các kênh huy động vốn như chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, huy động vốn nước ngoài, thay vì quá lệ thuộc vào kênh tín dụng ngân hàng.
“Ngóng” động thái của Fed, giá dầu và đồng USD
Theo nhiều chuyên gia, lãi suất huy động đang có dấu hiệu hạ nhiệt nhờ các chính sách hỗ trợ thanh khoản từ Ngân hàng Nhà nước, điển hình là việc nới lỏng tỷ lệ an toàn và đưa tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào hệ thống để tăng vòng quay tiền.
Ông Nguyễn Minh Đức, chuyên viên đầu tư tại Công ty cổ phần đầu tư FinSuccess, phân tích dù thị trường liên ngân hàng có biến động cục bộ trong ngắn hạn, dòng tiền từ giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh sẽ là chìa khóa giúp cung tiền dồi dào hơn. Vì vậy, kỳ vọng mặt bằng lãi suất tiền gửi dần hạ nhiệt trong tháng này.
Dư địa giảm lãi suất từ nay đến cuối năm phụ thuộc chặt chẽ vào mục tiêu ổn định tỷ giá USD/VND, trong đó, yếu tố quốc tế đóng vai trò then chốt. Tại Mỹ, dù Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ nguyên lãi suất, lợi suất trái phiếu kho bạc lại tăng lên do thị trường đang kỳ vọng trạng thái thắt chặt tiền tệ. Áp lực này càng gia tăng khi Nhật Bản can thiệp bảo vệ đồng yên bằng cách bán trái phiếu Mỹ, đẩy lợi suất tại Mỹ lên cao hơn và làm đồng USD mạnh lên.
“Tuy nhiên, áp lực thắt chặt hiện hữu và giá dầu hạ nhiệt có thể khiến Fed ngần ngại trong việc tăng thêm lãi suất để tránh gây tổn thương nền kinh tế. Đây là tín hiệu tích cực cho Việt Nam. Thực tế, tỷ giá ở thị trường tự do trong nước đã giảm khoảng 2,5% so với đầu năm, tạo bộ đệm không gian chính sách khá an toàn để nhà điều hành linh hoạt ban hành biện pháp hỗ trợ thanh khoản vài tuần qua. Nếu giá dầu duy trì ổn định, đồng USD suy yếu, lãi suất huy động trong nước có thể giảm tương đối ngay trong quý III”, ông Đức nêu.
