Cổ phiếu SpaceX vừa trải qua đợt sụt giảm mạnh hơn 28% chỉ trong vòng một tháng, rơi xuống quanh mức 114 USD.
Theo Futurism, thời điểm hiện tại, con số này đã thấp hơn rất nhiều so với mức đỉnh kỷ lục 225 USD từng thiết lập hồi giữa tháng 6. Biến động dữ dội trên thị trường từng đưa tỷ phú Elon Musk trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu khối tài sản chạm mốc 1.000 tỷ USD, nhưng ông cũng nhanh chóng đánh mất danh hiệu lịch sử này ngay khi cổ phiếu công ty tên lửa lao dốc.
Cú sụt giảm diễn ra ngay sau khi SpaceX công bố báo cáo tài chính đầu tiên trong lịch sử. Dù kết quả kinh doanh ghi nhận doanh thu cao hơn dự kiến, vốn là tín hiệu rất tích cực về mặt tài chính, nhưng thông tin này lại hoàn toàn bị lu mờ bởi các khoản chi phí khổng lồ mà tập đoàn đang đổ dồn vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Cổ phiếu SpaceX giảm mạnh sau khoản chi khổng lồ cho AI trong một quý (Ảnh: The Times).
Bên cạnh nỗi lo về chi phí, SpaceX còn phải chịu sức ép xả hàng lớn chưa từng có. Cũng trong thời điểm công bố kết quả tài chính, các cổ đông nội bộ gồm nhân viên và đội ngũ lãnh đạo lần đầu tiên có cơ hội hiện thực hóa lượng cổ phần nắm giữ thành tiền mặt. Việc hết thời gian hạn chế chuyển nhượng (lock-up) đã đẩy tổng số cổ phiếu được phép giao dịch tăng vọt từ khoảng 639 triệu lên 1,55 tỷ đơn vị, giải phóng một lượng tài sản có tổng giá trị lên tới hơn 100 tỷ USD.
Giới phân tích nhận định các nhà đầu tư nội bộ đang đứng trước một cơ hội chốt lời vô cùng khó cưỡng. Trả lời phỏng vấn Reuters, ông Robert Hackel - CEO công ty môi giới tổ chức R.F. Lafferty & Co - nhấn mạnh: "Đây chắc chắn phải là đợt hết thời gian hạn chế chuyển nhượng được bàn tán nhiều nhất trong lịch sử các đợt lock-up sau IPO. Bạn sẽ chứng kiến rất nhiều người bán cổ phần".
Sức ép chưa dừng lại, khi hiện vẫn còn khoảng 455 triệu cổ phiếu khác tiếp tục rơi vào trạng thái bị khóa do giá cổ phiếu trên thị trường đang giao dịch dưới mức giá IPO 135 USD. Nếu giá cổ phiếu phục hồi và vượt qua ngưỡng cửa này, đợt mở khóa tiếp theo có thể kích hoạt thêm những sóng gió và biến động lớn cho thị trường.
Ở chiều ngược lại, tỷ phú Elon Musk vẫn tỏ ra kiên định với tầm nhìn dài hạn đầy tham vọng dành cho SpaceX. Các kế hoạch được vị CEO vạch ra kéo dài từ việc xây dựng các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo cho đến việc phát triển đội robot hình người phục vụ sản xuất quy mô lớn trên bề mặt Mặt Trăng. Tại cuộc họp công bố kết quả kinh doanh, ông thừa nhận những ý tưởng này nghe có vẻ "hoàn toàn điên rồ" và đậm chất "khoa học viễn tưởng" ở thời điểm hiện tại, nhưng khẳng định chắc chắn chúng sẽ trở thành hiện thực.
Tuy nhiên, khả năng giới đầu tư tiếp tục đặt niềm tin vào các siêu dự án này vẫn là một dấu hỏi lớn. Sự hưng phấn của thị trường dành cho SpaceX trong năm qua phần lớn đến từ làn sóng AI, đặc biệt là sau thương vụ sáp nhập với startup xAI của Elon Musk. Dù giúp thu hút thêm nguồn vốn từ các nhà đầu tư mới, thương vụ này lại khiến SpaceX gánh thêm hàng tỷ USD tiền nợ, gia tăng áp lực lên bảng cân đối kế toán.
Trong khi đó, nền tảng hoạt động cốt lõi của SpaceX cũng chưa thực sự vững chắc để gánh vác các chi phí khổng lồ. Tham vọng chinh phục không gian của công ty phụ thuộc rất lớn vào hệ thống phóng siêu nặng Starship, song tổ hợp này đến nay vẫn chưa hoàn thành trọn vẹn một chuyến bay và hạ cánh thành công. Đồng thời, dịch vụ Internet vệ tinh Starlink - nguồn thu chủ lực hiện tại - lại ghi nhận doanh thu bình quân trên mỗi người dùng (ARPU) sụt giảm trong quý vừa qua, khiến giới đầu tư lo ngại.
SpaceX đang đứng trước bài toán không dễ giải, đó là biến những tham vọng tưởng như bước ra từ khoa học viễn tưởng thành tăng trưởng và lợi nhuận thực tế. Như ông Steve Westly, nhà sáng lập Westly Group, chia sẻ trên CNBC: "SpaceX muốn kể câu chuyện rằng họ là người dẫn đầu thị trường. Nhưng mọi người vẫn đặt ra những câu hỏi: Họ có thể tăng trưởng nhanh đến đâu? Chi phí sẽ lớn đến mức nào trước khi công ty đạt được lợi nhuận?".
