Việc tự ý mua thuốc nam, thuốc gia truyền không rõ nguồn gốc để điều trị bệnh có thể khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ tổn thương gan, thận, thậm chí đe dọa tính mạng.
Ông B.M.Đ. (45 tuổi, ở Sông Lô, Phú Thọ) bắt đầu xuất hiện tình trạng vàng da rõ rệt, mệt mỏi, ăn kém, nước tiểu sẫm màu sau một tuần uống thuốc nam điều trị đái tháo đường.
Khi đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, kết quả xét nghiệm cho thấy bilirubin toàn phần của người bệnh lên tới 712,4 µmol/L, cao khoảng 42 lần giới hạn bình thường. Men gan tăng hơn 6 lần, chức năng đông máu suy giảm.
Các bác sĩ chẩn đoán ông bị đợt cấp suy gan mạn, nghi do tổn thương gan liên quan đến thuốc nam, trên nền xơ gan Child-Pugh C và đái tháo đường type 2. Do chức năng gan vốn đã suy giảm, tình trạng tổn thương cấp tính khiến người bệnh có nguy cơ diễn biến nặng.
Sau 9 ngày điều trị và theo dõi sát các chỉ số chức năng gan, đông máu cùng tình trạng lâm sàng, sức khỏe người bệnh cải thiện. Ông ăn uống tốt hơn, tình trạng vàng da và mệt mỏi giảm, nước tiểu chỉ còn vàng nhẹ trước khi được xuất viện.
Ảnh minh hoạ
Một trường hợp khác là anh N.M.K (37 tuổi, Hà Nội), từng phải cấp cứu vì suy thận cấp, suy gan sau nhiều ngày tự điều trị cơn gout bằng các loại thuốc được quảng cáo là “gia truyền”.
Mỗi khi xuất hiện cơn đau, thay vì đi khám hoặc sử dụng thuốc theo chỉ định, anh lại tìm mua thuốc theo những lời quảng cáo có khả năng giảm đau nhanh. Việc tự điều trị theo cách này khiến anh đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng.
Thuốc từ thảo dược không đồng nghĩa với an toàn
Bác sĩ nội trú Trần Văn Sơn, khoa Nội Hô hấp - Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, khuyến cáo người dân không tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc Đông y hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc, đặc biệt khi đang mắc bệnh mạn tính.
Các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn hoặc đau tức vùng hạ sườn phải cần được thăm khám để xác định nguyên nhân. Người bệnh không nên tự mua thuốc uống khi xuất hiện những biểu hiện bất thường này.
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bay, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cũng cảnh báo không nên mặc định thuốc có nguồn gốc từ cây cỏ, thảo dược là an toàn.
Theo chuyên gia, dược liệu dùng làm thuốc cần được kiểm soát chặt chẽ từ nguồn gốc, thời điểm thu hái, bộ phận sử dụng đến quy trình chế biến, bảo quản và kiểm nghiệm. Dược liệu trôi nổi có thể không đúng chủng loại, bị nhiễm nấm mốc, vi sinh vật, kim loại nặng, tồn dư thuốc bảo vệ thực vật hoặc lẫn tạp chất.
Đáng lo ngại, một số loại thuốc hoàn, thuốc tán, thuốc viên không rõ nguồn gốc còn có nguy cơ bị pha trộn tân dược. Người sử dụng có thể gặp các tác dụng không mong muốn như tổn thương thận, xuất huyết tiêu hóa, giữ nước, tăng huyết áp, rối loạn đường huyết và tổn thương nhiều cơ quan.
Không chỉ tiềm ẩn nguy cơ từ thành phần không được kiểm soát, việc tự dùng thuốc còn có thể khiến người bệnh nhầm tưởng triệu chứng thuyên giảm đồng nghĩa với bệnh đã khỏi.
Với bệnh gout, chẳng hạn, nếu cơn đau được kiểm soát tạm thời, người bệnh có thể chủ quan cho rằng bệnh đã khỏi và tiếp tục tự dùng thuốc. Trong khi đó, tình trạng tăng acid uric kéo dài vẫn có thể tồn tại nếu không được theo dõi và điều trị phù hợp.
Đừng đánh đổi sức khỏe để tìm cách khỏi bệnh nhanh
Mong muốn giảm đau, khỏi bệnh nhanh là tâm lý dễ hiểu. Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc chỉ dựa trên lời truyền miệng hoặc quảng cáo có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm điều trị thích hợp, đồng thời làm tăng nguy cơ gặp biến chứng.
Đặc biệt, những người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, gout, bệnh gan hoặc bệnh thận cần thận trọng khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hay sản phẩm hỗ trợ nào. Một sản phẩm được quảng cáo là có nguồn gốc tự nhiên, gia truyền hoặc không gây tác dụng phụ không đồng nghĩa với việc đã được chứng minh an toàn.
Để hạn chế rủi ro, người bệnh nên sử dụng thuốc theo hướng dẫn của nhân viên y tế, thông báo đầy đủ các loại thuốc và sản phẩm đang dùng khi đi khám, đồng thời tránh phối hợp nhiều loại thuốc không rõ thành phần.
Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ tổn thương gan, thận, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời. Nếu có vàng da tăng nhanh, nôn ói nhiều, lơ mơ, tiểu ít hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi rõ rệt, người bệnh cần được cấp cứu.
