Theo số liệu được Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC) công bố mới đây, ở tuần 38 (tính từ ngày 14/9 đến ngày 20/9 ), thành phố ghi nhận 1.462 trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết.
Tổng số ca sốt xuất huyết tích lũy từ đầu năm 2026 đến tuần 38 là hơn 34.160 ca. Các phường xã có số ca mắc sốt xuất huyết trên 100.000 dân cao bao gồm đặc khu Côn Đảo, Chánh Phú Hòa và Minh Thạnh.
Đáng chú ý, liên tiếp những tuần gần đây, TPHCM ghi nhận hơn 1.000 ca mắc sốt xuất huyết Dengue mới mỗi tuần, và số ca mắc dự báo có thể tiếp tục duy trì ở mức cao đến cuối năm.
Trước diễn biến phức tạp của bệnh, bên cạnh việc thiết lập lá chắn phòng vệ chủ động, một vấn đề quan trọng khác là việc hướng dẫn người dân cách chăm sóc, điều trị hiệu quả để tránh gây biến chứng nguy hiểm, nếu chẳng may nghi ngờ mắc sốt xuất huyết. Trong đó, có việc sử dụng thuốc phù hợp và đúng cách.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, PGS.TS.DS Nguyễn Tuấn Dũng, cố vấn chuyên môn cấp cao của Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, giải đáp những câu hỏi phổ biến về việc sử dụng thuốc khi điều trị sốt xuất huyết.
PGS.TS.DS Nguyễn Tuấn Dũng, cố vấn chuyên môn cấp cao của Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu (Ảnh: Hải Long)
Nên dùng và không dùng thuốc nào khi nghi ngờ mắc sốt xuất huyết?
Thưa Phó Giáo sư, khi người dùng nghi mắc sốt xuất huyết, sốt cao thì nên uống thuốc hạ sốt nào?
- Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), CDC và Bộ Y tế Việt Nam, paracetamol (acetaminophen) là thuốc được chỉ định trong trường hợp sốt xuất huyết.
Theo WHO, không được tự ý sử dụng aspirin, ibuprofen hoặc các thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như diclofenac, naproxen… vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu trong sốt xuất huyết.
Người dân tìm mua dược phẩm tại hệ thống Long Châu (Ảnh: Nhà thuốc).
Một điểm cần đặc biệt lưu ý là: Sốt giảm không có nghĩa bệnh đã khỏi. Giai đoạn nguy kịch của sốt xuất huyết thường xảy ra vào khoảng ngày thứ 3 - 8 sau khi nhiễm bệnh, đặc biệt khi bắt đầu hết sốt có thể làm cho người bệnh dễ chủ quan.
Vì vậy, người bệnh, gia đình cần tiếp tục theo dõi sát sao và đến ngay cơ quan y tế gần nhất khi có các dấu hiệu bất thường.
- Thưa ông, paracetamol dùng liều bao nhiêu, cách nhau bao lâu và tối đa bao nhiêu lần trong ngày?
- Với người lớn nặng trên 50kg: paracetamol thường được sử dụng với liều 500mg - 1.000 mg mỗi lần, cách nhau 4 - 6 giờ khi cần, với tổng liều không quá 4.000 mg trong 24 giờ; đồng thời phải tính tổng lượng paracetamol từ tất cả các thuốc đang sử dụng.
Với người bị suy gan, suy thận, nghiện rượu, người suy dinh dưỡng có cân nặng dưới 50kg: Liều dùng và khoảng cách liều có thể cần thận trọng và phải giảm liều tùy theo từng cá nhân.
- Xin PGS chia sẻ, vì sao người nghi mắc sốt xuất huyết không nên tự uống ibuprofen, aspirin hoặc các thuốc giảm đau chống viêm?
- Dengue vốn dĩ có thể gây giảm tiểu cầu và rối loạn cầm máu. Vì vậy, thêm tác dụng ức chế chức năng tiểu cầu của các thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có thể tăng nguy cơ xuất huyết.
WHO khuyến cáo không sử dụng NSAID trong sốt xuất huyết cấp tính, vì tất cả NSAID đều có thể làm tăng nguy cơ chảy máu:
1) Ức chế chức năng tiểu cầu: Đặc biệt aspirin gây ức chế không hồi phục kết tập tiểu cầu. Các NSAID khác cũng làm giảm kết tập tiểu cầu ở nhiều mức độ.
2) Tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa. Gây tổn thương niêm mạc dạ dày và tá tràng; làm tăng nguy cơ chảy máu tiêu hóa.
3) Làm nặng thêm tổn thương thận: Bệnh nhân sốt xuất huyết thường bị giảm thể tích tuần hoàn do thoát huyết tương. NSAID làm giảm tổng hợp prostaglandin tại thận, gây giảm tưới máu thận, từ đó tăng nguy cơ tổn thương thận cấp.
4) Có thể che lấp triệu chứng: Giảm đau mạnh có thể làm khó nhận biết các dấu hiệu cảnh báo bệnh diễn tiến nặng.
Không tự tìm cách "giải" thuốc nếu đã lỡ uống
Người dân cần lưu ý các loại thuốc phù hợp để cân nhắc sử dụng khi mắc sốt xuất huyết (Ảnh minh họa: Nhà thuốc).
Vậy nếu đã lỡ uống ibuprofen hoặc aspirin trước khi biết mình mắc sốt xuất huyết thì người dùng cần làm gì?
- Người bệnh không nên hoảng sợ và cũng không tự uống thêm thuốc để “giải” thuốc, cần ngừng ngay aspirin/ibuprofen và các NSAID khác. Đồng thời, người bệnh cần thông báo cho bác sĩ đã uống thuốc gì, hàm lượng bao nhiêu, uống lúc nào và bao nhiêu liều.
- Nếu cần hạ sốt/giảm đau, chuyển sang paracetamol theo liều thích hợp. Đặc biệt, cần theo dõi sát dấu hiệu cảnh báo, đặc biệt trong giai đoạn khoảng ngày 3 - 8 của bệnh.
Cần đi khám, cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu tăng nặng: chảy máu chân răng/mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu, đau bụng dữ dội, nôn liên tục, thở nhanh, lừ đừ/bứt rứt, tay chân lạnh hoặc tiểu ít.
Khi sốt xuất huyết bị đau đầu, đau nhức cơ thể, người bệnh có thể dùng thuốc giảm đau nào?
- Theo hướng dẫn của cơ quan y tế, khi sốt xuất huyết bị đau đầu, đau nhức cơ thể, người bệnh có thể dùng thuốc acetaminophen hoặc paracetamol.
Hết sốt có cần tiếp tục uống thuốc hạ sốt không, và vì sao giai đoạn hết sốt vẫn cần theo dõi sát sao thưa PGS?
- Khi hết sốt, người bệnh có thể ngưng paracetamol, nhưng không nên vì thế mà chủ quan. Đây có thể là thời điểm bệnh chuyển sang giai đoạn nguy kịch, vì vậy người bệnh và gia đình vẫn cần theo dõi sát các dấu hiệu bất thường.
Khi thân nhiệt giảm, một số bệnh nhân bắt đầu bước vào giai đoạn nguy kịch, có thể đe dọa đến tính mạng. Những biến chứng nguy hiểm rơi vào giai đoạn này, thường bắt đầu khoảng ngày 3 - 8 khi nhiễm bệnh, kéo dài khoảng 24 - 48 giờ.
Có thể uống thuốc cảm cúm khi đang sốt xuất huyết không? Làm sao tránh uống trùng paracetamol trong nhiều loại thuốc?
- Không nên tự ý dùng thuốc cảm cúm phối hợp khi đang nghi hoặc mắc sốt xuất huyết. Thuốc “cảm cúm” thường là thuốc phối hợp, có thể chứa nhiều thành phần. Với sốt xuất huyết, cần đặc biệt kiểm tra về:
1) Ibuprofen, aspirin, diclofenac, naproxen…: Có thể tăng nguy cơ xuất huyết.
2) Paracetamol: Có thể dùng để hạ sốt, nhưng phải tính tổng liều từ tất cả các thuốc. Nhiều thuốc cảm cúm đã chứa paracetamol, nên uống thêm paracetamol riêng có thể dẫn đến quá liều.
3) Thuốc kháng histamin, thuốc chống ho, thuốc co mạch…: Không phải lúc nào cũng chống chỉ định, nhưng chỉ nên dùng khi thực sự có triệu chứng và phù hợp với từng người.
Xin cảm ơn PGS.TS.DS Nguyễn Tuấn Dũng!
