Tuổi tác có thể khiến con người chậm hơn trong một số hoạt động thường ngày. Tuy nhiên, khi những công việc vốn quen thuộc như chuẩn bị bữa ăn, đi mua đồ hay quản lý tiền bạc ngày càng trở nên khó khăn, đây có thể là thay đổi đáng lưu ý về sức khỏe.
Những thay đổi trong khả năng thực hiện các công việc quen thuộc hàng ngày có thể phản ánh tình trạng sức khỏe của một người (Ảnh: Getty Images).
Một nghiên cứu mới trên hơn 6.000 người trung niên và cao tuổi tại Hàn Quốc phát hiện những người có khả năng thực hiện các hoạt động thường ngày suy giảm theo thời gian có nguy cơ tử vong trong giai đoạn theo dõi cao hơn đáng kể so với nhóm duy trì khả năng sống độc lập.
Đáng chú ý, sự thay đổi này có thể xuất hiện trước khi một người gặp khó khăn với những hoạt động tự chăm sóc cơ bản như ăn uống, tắm rửa hay mặc quần áo.
Những việc quen thuộc bỗng trở nên khó khăn
Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Đại học Yonsei, Hàn Quốc, sử dụng dữ liệu từ Korean Longitudinal Study of Aging và được công bố trên tạp chí GeroScience.
Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của 6.033 người từ 45 tuổi trở lên. Trong giai đoạn 2006 đến 2014, những người tham gia được đánh giá định kỳ về khả năng thực hiện 10 hoạt động cần thiết để duy trì cuộc sống độc lập.
Đây được gọi là các hoạt động sinh hoạt hàng ngày có tính công cụ (IADL). Chúng phức tạp hơn những việc tự chăm sóc cơ bản và đòi hỏi sự phối hợp giữa khả năng thể chất và nhận thức.
Các hoạt động được đánh giá bao gồm: chăm sóc ngoại hình, làm việc nhà, chuẩn bị bữa ăn, giặt giũ, đi lại trong khoảng cách ngắn, sử dụng phương tiện giao thông, mua sắm, quản lý tiền bạc, sử dụng điện thoại và tự uống thuốc.
Việc ngày càng gặp khó khăn khi mua sắm, chuẩn bị bữa ăn hay quản lý thuốc là những dấu hiệu được các nhà nghiên cứu theo dõi (Ảnh: Getty Images).
Phần lớn người tham gia vẫn duy trì khả năng thực hiện những công việc trên. Tổng cộng 5.757 người, tương đương 95,4%, thuộc nhóm có rất ít hạn chế trong suốt thời gian nghiên cứu.
Tuy nhiên, 276 người có mức độ khó khăn tăng lên rõ rệt. Điểm hạn chế trung bình của nhóm này tăng từ 1,8 lên 7,3 trên thang điểm 20 trong vòng 8 năm.
Điều đáng chú ý là những khó khăn này không nhất thiết biểu hiện bằng việc một người hoàn toàn mất khả năng tự chăm sóc. Ban đầu, đó có thể chỉ là việc đi mua sắm trở nên vất vả hơn, khó tự chuẩn bị bữa ăn hoặc cần nhiều trợ giúp hơn khi quản lý thuốc và tiền bạc.
Chính vì những thay đổi này khá bình thường trong đời sống, chúng có thể dễ bị xem là hệ quả tất yếu của tuổi tác.
Nguy cơ tử vong cao khoảng gấp đôi
Các nhà nghiên cứu tiếp tục theo dõi những người tham gia để tìm hiểu liệu sự suy giảm khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày có liên quan tới sức khỏe lâu dài hay không.
Sự khác biệt giữa hai nhóm khá rõ rệt.
Trong số 276 người có khả năng thực hiện công việc hàng ngày suy giảm, 187 người tử vong trong thời gian theo dõi. Trong khi đó, con số này ở nhóm duy trì khả năng hoạt động tương đối ổn định là 1.067 trên tổng số 5.757 người.
Tất nhiên, nhóm gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt có thể lớn tuổi hơn hoặc mắc nhiều bệnh hơn. Vì vậy, nhóm nghiên cứu tiếp tục hiệu chỉnh các yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến kết quả như tuổi, bệnh mạn tính, thu nhập, mức độ hoạt động thể chất và khả năng thực hiện những hoạt động tự chăm sóc cơ bản.
Nghiên cứu trên hơn 6.000 người cho thấy nhóm suy giảm khả năng sinh hoạt độc lập có nguy cơ tử vong trong thời gian theo dõi cao hơn (Ảnh: Getty Images).
Sau khi tính đến các yếu tố này, những người thuộc nhóm có chức năng sinh hoạt suy giảm vẫn có nguy cơ tử vong trong thời gian theo dõi cao khoảng gấp đôi so với nhóm còn lại.
Kết quả cho thấy khả năng thực hiện những công việc tưởng chừng rất bình thường trong cuộc sống có thể cung cấp thêm thông tin về tình trạng sức khỏe của một người.
Các tác giả cho rằng theo dõi sự thay đổi của những hoạt động này theo thời gian có thể hữu ích hơn việc chỉ đánh giá tại một thời điểm.
Sức khỏe tinh thần cũng có thể liên quan
Nghiên cứu còn xem xét một yếu tố khác là các triệu chứng trầm cảm.
Năm 2016, những người tham gia được đánh giá về sức khỏe tinh thần. Kết quả phân tích cho thấy các triệu chứng trầm cảm có thể giải thích khoảng 16% mối liên hệ giữa suy giảm khả năng sinh hoạt độc lập và nguy cơ tử vong.
Các nhà nghiên cứu cho rằng mối liên hệ này có thể diễn ra theo nhiều hướng.
Khi một người dần mất khả năng tự thực hiện những công việc quen thuộc, họ có thể cảm thấy giảm tính độc lập, ít giao tiếp xã hội hơn hoặc gặp khó khăn trong việc duy trì các thói quen có lợi cho sức khỏe. Ngược lại, những vấn đề về sức khỏe thể chất và tinh thần cũng có thể khiến khả năng sinh hoạt hàng ngày suy giảm.
Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh kết quả không chứng minh rằng gặp khó khăn với những công việc hàng ngày trực tiếp làm tăng nguy cơ tử vong.
Sức khỏe tinh thần có thể là một trong những yếu tố liên quan đến sự suy giảm khả năng sinh hoạt độc lập ở người trung niên và cao tuổi (Ảnh: Getty Images).
Đây là nghiên cứu quan sát nên chỉ xác định được mối liên hệ. Những thay đổi trong khả năng sinh hoạt có thể phản ánh các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn khác, từ suy giảm thể chất, bệnh mạn tính đến những thay đổi về nhận thức. Nghiên cứu cũng chưa thể loại trừ hoàn toàn ảnh hưởng của sa sút trí tuệ và một số yếu tố khác.
Dù vậy, kết quả gợi ý rằng những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày không nên mặc nhiên được xem là một phần bình thường của quá trình già đi.
Nếu một người vốn có thể tự mua sắm, nấu ăn, quản lý thuốc hay tiền bạc nhưng ngày càng cần nhiều sự hỗ trợ hơn, việc chú ý tới sự thay đổi này có thể giúp phát hiện sớm những vấn đề về sức khỏe thể chất hoặc tinh thần.
Theo các nhà nghiên cứu, đánh giá khả năng thực hiện những công việc hàng ngày là phương pháp tương đối đơn giản, ít tốn kém và có thể cung cấp thêm thông tin hữu ích trong quá trình theo dõi sức khỏe ở người trung niên và cao tuổi.
