Mới đây, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận bệnh nhân H.T.H. (48 tuổi, trú tại Lai Châu) đến khám sức khỏe tổng quát. Trước đó, người bệnh hầu như không có biểu hiện bất thường về tiêu hóa.
Trong quá trình nội soi, các bác sĩ sử dụng dụng cụ chuyên dụng để kéo và lấy ra một đoạn thân sán dài khoảng 70 cm. Kết quả giải phẫu xác định mẫu phù hợp với sán dây bò (Taenia saginata).
ThS.BSNT Vũ Thị Ngọc Bích cho biết người nhiễm sán dây bò thường có ít triệu chứng, thậm chí không nhận thấy bất thường nên không chủ động đi khám. Việc lấy được một đoạn sán qua nội soi giúp phục vụ định danh, nhưng không đồng nghĩa ký sinh trùng đã được loại bỏ hoàn toàn.
“Phần đầu sán có thể vẫn bám ở ruột non và tiếp tục phát triển. Vì vậy, người bệnh cần được điều trị bằng thuốc đặc hiệu theo chỉ định. Những người có thói quen ăn thịt bò tái, nếu phát hiện các đốt sán màu trắng trong phân hoặc trên quần áo, nên đi khám sớm”, bác sĩ Ngọc Bích khuyến cáo.
Đoạn sán lấy qua nội soi (ảnh BSCC).
Vì sao ăn thịt bò tái có thể nhiễm sán?
Người có thể nhiễm sán dây bò khi ăn thịt bò sống hoặc chưa được nấu chín kỹ có chứa ấu trùng sán. Sau khi vào cơ thể, ấu trùng phát triển thành sán trưởng thành trong ruột non.
Tại Việt Nam, các món như thịt bò tái, bò nhúng tái, gỏi bò hoặc thịt bò chưa chín kỹ có thể tiềm ẩn nguy cơ nếu nguyên liệu nhiễm ấu trùng sán.
Sán dây bò cần được phân biệt với sán dây lợn (Taenia solium). Người nhiễm sán dây bò chủ yếu do ăn thịt bò chứa ấu trùng. Loài sán này không gây bệnh ấu trùng sán ở người. Trong khi đó, việc nuốt phải trứng sán dây lợn có thể dẫn đến bệnh ấu trùng sán lợn, gây tổn thương ở não, mắt hoặc cơ.
Dấu hiệu nào cảnh báo nhiễm sán dây bò?
Phần lớn người nhiễm sán dây bò không có triệu chứng rõ rệt hoặc chỉ xuất hiện các biểu hiện nhẹ như:
- Đau hoặc khó chịu vùng bụng, đầy hơi, buồn nôn, tiêu chảy.
- Chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Phát hiện các đốt sán màu trắng trong phân hoặc thấy đốt sán tự bò ra ngoài qua hậu môn.
Trong một số trường hợp hiếm gặp, đốt sán có thể gây biến chứng như tắc ruột thừa hoặc đi vào đường mật, ống tụy.
Đáng lưu ý, đoạn sán dài khoảng 70 cm được lấy ra ở bệnh nhân nói trên chỉ là một phần thân sán. Nếu phần đầu vẫn còn bám trong ruột, ký sinh trùng có thể tiếp tục phát triển. Do đó, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá và điều trị phù hợp sau thủ thuật.
Cách phòng ngừa nhiễm sán dây bò
Để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo:
- Ăn chín, uống sôi: Hạn chế thịt bò tái, gỏi bò và các món thịt bò chưa chín kỹ.
- Chọn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thịt có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát vệ sinh thú y.
- Bảo đảm vệ sinh khi chế biến: Sử dụng riêng dụng cụ cho thực phẩm sống và thực phẩm chín; rửa tay sau khi tiếp xúc với thịt sống.
- Giữ vệ sinh môi trường: Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, tránh để phân người phát tán ra môi trường chăn nuôi.
- Đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ: Đến cơ sở y tế nếu phát hiện đốt sán trong phân, rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
