Cơn đau đầu dữ dội lúc nửa đêm
Anh Nguyễn Hoàng Phương (40 tuổi, Quảng Ninh) là giáo viên dạy tiếng Việt kiêm phiên dịch tại Vientiane, Lào.
Trước khi xảy ra biến cố, anh từng được chẩn đoán tăng huyết áp. Tuy nhiên, do cho rằng bản thân còn trẻ và sức khỏe tốt, anh không duy trì việc sử dụng thuốc đều đặn.
Khoảng 0 giờ một ngày tháng 12/2025, anh Phương đột ngột xuất hiện cơn đau đầu dữ dội, kèm theo tình trạng nôn liên tục. Chị Vân Anh - vợ anh lập tức đưa chồng đến bệnh viện cấp cứu.
Anh Phương lần lượt được tiếp nhận tại hai bệnh viện tư nhân ở Lào. Kết quả chụp cắt lớp sọ não ghi nhận một ổ chảy máu lớn tại tiểu não, khu vực nằm trong hố sau và sát thân não.
Do không gian tại hố sau rất hẹp, khối máu tụ nhanh chóng chèn ép thân não, đồng thời bít đường lưu thông của dịch não tủy, gây giãn não thất cấp. Tri giác của người bệnh vì thế suy giảm nhanh.
Gia đình sau đó xin chuyển anh Phương đến Bệnh viện Quân đội 103 tại Lào. Sau hai ngày điều trị nội khoa, tình trạng của anh tiếp tục diễn biến nặng và rơi vào hôn mê sâu.
Trước diễn biến nguy kịch, gia đình tính đến phương án đưa người bệnh về Việt Nam.
Các bác sĩ cảnh báo hành trình hơn 1.000km, phần lớn qua địa hình đèo dốc, tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Rung lắc và thay đổi độ cao trong quá trình vận chuyển có thể khiến huyết áp, áp lực nội sọ dao động mạnh, làm ổ chảy máu tiến triển hoặc gây tụt hạnh nhân tiểu não qua lỗ chẩm. Khi đó, thân não có thể bị chèn ép nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp tính mạng.
Sau khi cân nhắc, chị Vân Anh vẫn quyết định đưa chồng về Việt Nam điều trị. Các thủ tục thông quan khẩn cấp được hoàn tất ngay trong đêm.
Phim chụp CT sọ não cho thấy ổ chảy máu lớn tại tiểu não, vùng sát thân não, khiến người bệnh rơi vào tình trạng nguy kịch (Ảnh: Bệnh viện cung cấp).
Vượt hơn 1.000km tìm cơ hội sống
Khi được đưa vào Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, anh Phương trong tình trạng hôn mê sâu, điểm Glasgow chỉ còn 8 điểm.
Theo các bác sĩ, khối máu tụ lớn tại tiểu não gây chèn ép thân não và giãn não thất cấp. Nếu không được giải phóng áp lực nội sọ kịp thời, nguy cơ tử vong rất cao.
Ê-kíp điều trị lập tức triển khai quy trình hồi sức thần kinh khẩn cấp. Người bệnh được dẫn lưu não thất ra ngoài nhằm giải quyết tình trạng giãn não thất cấp, kiểm soát áp lực nội sọ và giảm chèn ép thân não.
TS.BS Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết chảy máu tiểu não với thể tích máu tụ lớn kèm hôn mê là một trong những thể đột quỵ có mức độ nguy hiểm cao.
"Hố sau có không gian rất hẹp. Chỉ cần thể tích máu tụ tăng thêm một lượng nhỏ cũng có thể khiến hạnh nhân tiểu não tụt qua lỗ chẩm, chèn ép các trung khu hô hấp và tuần hoàn. Trong những trường hợp này, thời gian can thiệp có ý nghĩa quyết định đối với khả năng sống và phục hồi của người bệnh", bác sĩ Dũng phân tích.
Sau can thiệp, tổn thương não của anh Phương không tiếp tục tiến triển. Người bệnh đáp ứng với quá trình hồi sức, dần tỉnh lại, cai được máy thở và từng bước phục hồi các chức năng thần kinh.
PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết việc tổ chức chẩn đoán, can thiệp và hồi sức tại cùng một đơn vị giúp giảm thời gian chờ trong cấp cứu đột quỵ.
"Với bệnh nhân đột quỵ, mỗi phút chậm trễ đều có thể làm tăng mức độ tổn thương não. Việc rút ngắn thời gian từ lúc tiếp nhận đến khi thực hiện thủ thuật có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng sống và mức độ hồi phục của người bệnh", ông Cơ cho biết.
Trở lại bục giảng sau 6 tháng
Sau khi vượt qua giai đoạn nguy kịch, anh Phương tiếp tục điều trị và phục hồi chức năng. Khả năng vận động, giao tiếp và tự chăm sóc dần được cải thiện.
Trong thư gửi các bác sĩ và nhân viên y tế tại Bệnh viện Bạch Mai, chị Vân Anh viết rằng gia đình từng chuẩn bị tinh thần cho tình huống xấu nhất.
"Gia đình chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các bác sĩ và toàn thể nhân viên y tế Trung tâm Đột quỵ. Sự tận tình và nỗ lực của các bác sĩ đã giúp chồng tôi có cơ hội trở về với gia đình và các con", chị chia sẻ.
6 tháng sau biến cố, anh Phương trở lại Lào, tiếp tục dạy tiếng Việt và làm phiên dịch. Người đàn ông 40 tuổi đã có thể tự đi lại, sinh hoạt và thực hiện phần lớn công việc hằng ngày.
6 tháng sau biến cố, anh Phương trở lại Lào, tiếp tục dạy tiếng Việt và làm phiên dịch ( Ảnh: Bệnh viện cung cấp).
Khi vợ sinh con thứ ba, anh tự lái xe đưa vợ đến cơ sở y tế, sau đó cùng gia đình chăm sóc vợ con trong những ngày đầu sau sinh.
Theo các bác sĩ, tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của xuất huyết não. Người đã được chẩn đoán mắc bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ định, theo dõi huyết áp thường xuyên và tái khám định kỳ, không tự ý ngừng điều trị khi chưa có ý kiến chuyên môn.
Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, nôn nhiều, chóng mặt, mất thăng bằng, yếu liệt, rối loạn ý thức hoặc hôn mê có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ. Khi xuất hiện các biểu hiện này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt.
Ba khuyến cáo giúp phòng ngừa đột quỵ
1. Không tự ý ngừng thuốc điều trị tăng huyết áp
Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của xuất huyết não, bao gồm chảy máu tiểu não.
Huyết áp trở về mức bình thường có thể là kết quả của việc dùng thuốc đều đặn, không đồng nghĩa bệnh đã khỏi. Người bệnh không nên tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
2. Chủ động kiểm soát nguy cơ từ khi còn trẻ
Đột quỵ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi. Người từ 30-45 tuổi vẫn có thể mắc bệnh, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ như:
- Tăng huyết áp.
- Hút thuốc lá.
- Uống nhiều rượu bia.
- Ít vận động.
- Thừa cân, béo phì.
- Căng thẳng kéo dài.
Mỗi người nên kiểm tra huyết áp định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và tầm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch, chuyển hóa khi cần thiết.
3. Nhận biết đột quỵ bằng quy tắc BE FAST
- B - Balance: Mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng.
- E - Eyes: Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực đột ngột.
- F - Face: Méo miệng, lệch mặt.
- A - Arms: Yếu hoặc tê một bên tay chân.
- S - Speech: Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói.
- T - Time: Gọi ngay 115 và ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng.
Khi xuất hiện một trong các dấu hiệu trên, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở có trung tâm hoặc đơn vị đột quỵ.
Ba việc không nên làm khi nghi ngờ đột quỵ
- Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay, xoa dầu hoặc chờ người bệnh tự tỉnh.
- Không cho người bệnh ăn, uống hoặc tự dùng thuốc.
- Không tự ý dùng thuốc hạ huyết áp hoặc các loại thuốc chống đột quỵ truyền miệng.
