Tại cuộc họp khẩn chiều 21/5, với sự tham dự của Viện trưởng các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur cùng 34 Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) các tỉnh, thành phố trên cả nước, tình hình dịch bệnh Ebola trên thế giới đã được cập nhật.
Dịch Ebola khiến nhiều người ở châu Phi tử vong
Tính đến ngày 20/5, có 600 trường hợp nghi ngờ nhiễm Ebola, với 139 ca tử vong đã được ghi nhận. Trong đó, có 51 trường hợp tại tỉnh Ituri và Kivu của Cộng hòa Dân chủ Congo đã xác định nhiễm bệnh.
Cuộc họp khẩn triển khai biện pháp giám sát, phòng chống dịch bệnh Ebola diễn ra chiều 21/5 (Ảnh: NT).
Tại Uganda, 2 trường hợp mắc bệnh được khẳng định bằng xét nghiệm, trong đó có 1 ca tử vong tại Kampala. Đáng chú ý, cả hai trường hợp này đều là người đi từ Cộng hòa Dân chủ Congo. Ngoài ra, ít nhất 4 nhân viên y tế tử vong được ghi nhận có các triệu chứng của bệnh Ebola.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác định dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo là "sự kiện y tế công cộng khẩn cấp" gây quan ngại quốc tế. Ngay sau công bố của WHO, Việt Nam đã tăng cường giám sát tại cửa khẩu, đến nay chưa phát hiện bất cứ trường hợp nghi mắc Ebola nào nhập cảnh vào nước ta.
Phát biểu tại cuộc họp, lãnh đạo các Viện Vệ sinh dịch tễ và Viện Pasteur cả nước nhấn mạnh, mặc dù Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh Ebola, song nguy cơ dịch bệnh xâm nhập luôn hiện hữu trong bối cảnh giao lưu, đi lại quốc tế gia tăng.
Vì vậy, các đơn vị cần chủ động triển khai biện pháp giám sát, phát hiện sớm, đáp ứng nhanh và xử lý triệt để ngay từ trường hợp nghi ngờ đầu tiên.
Trong đó, nội dung trọng tâm của việc phòng chống dịch bao gồm: tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở khám chữa bệnh và cộng đồng; rà soát năng lực xét nghiệm, thu dung điều trị; chuẩn bị vật tư, hóa chất, trang thiết bị phòng hộ cá nhân; cập nhật quy trình xử lý ca bệnh và tổ chức tập huấn cho lực lượng y tế dự phòng các tuyến.
Cần có sự phối hợp chặt chẽ
Các chuyên gia nhấn mạnh, hiện nay bệnh Ebola chủ yếu lưu hành tại Congo, Uganda và một số khu vực lân cận ở châu Phi. Theo đánh giá của WHO, nguy cơ đối với Việt Nam hiện ở mức thấp nhưng không loại trừ khả năng dịch bệnh xâm nhập.
Nhân viên y tế kiểm tra thân nhiệt cho người dân vùng biên giới ở Congo (Ảnh: PA).
Các đơn vị cần chủ động tăng cường giám sát, phát hiện sớm, cách ly, truy vết, xét nghiệm, kiểm soát nhiễm khuẩn, chăm sóc điều trị và truyền thông nguy cơ. Các địa phương cũng cần rà soát, kích hoạt lại các đội phản ứng nhanh đã được thành lập từ các đợt dịch trước đây, bảo đảm sẵn sàng đáp ứng khi có tình huống phát sinh.
Theo Quyết định số 2914/QĐ-BYT của Bộ Y tế, nhiệm vụ xét nghiệm xác định bệnh Ebola được giao cho Viện Pasteur TPHCM và Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương. Đối với các địa bàn khác, việc tiếp nhận và điều phối mẫu bệnh phẩm sẽ được phối hợp trên cơ sở thuận lợi về khoảng cách và vận chuyển.
Hiện nay, các nhà khoa học đang tiếp tục cập nhật, hoàn thiện phương pháp xét nghiệm nhanh hơn đối với chủng virus hiện nay nhằm xác định sớm ca bệnh. Với các ca nghi ngờ, cần đánh giá dựa trên triệu chứng lâm sàng kết hợp chặt chẽ với yếu tố dịch tễ, theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa CDC các tỉnh, thành phố với các Viện khu vực trong công tác lấy mẫu, vận chuyển và xét nghiệm bệnh phẩm. Đồng thời, cần đặc biệt lưu ý nguy cơ lây truyền từ người sang người khi bệnh diễn tiến nặng.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp hoạt động kiểm dịch và truyền thông, để nhanh chóng phát hiện các trường hợp đi về từ vùng dịch.
"Trong bối cảnh hoạt động kiểm dịch chưa thể bao quát hoàn toàn, các đơn vị cần triển khai thông tin cảnh báo, hướng dẫn khai báo y tế trên các bảng điện tử tại khu vực cửa khẩu, nhằm giúp người dân chủ động khai báo, thay vì chỉ phụ thuộc vào giám sát thụ động của cơ quan chức năng", phía Viện Pasteur TPHCM lưu ý.
Trước đó, ngay khi WHO công bố đợt bùng phát dịch bệnh Ebola tại Congo là "sự kiện y tế công cộng khẩn cấp", Sở Y tế TPHCM đã tiến hành những biện pháp tăng cường, siết chặt công tác giám sát tại các cửa khẩu.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC) được giao nhiệm vụ tiếp tục tăng cường giám sát tại các cửa khẩu, thông qua quan sát các biểu hiện bất thường về sức khỏe của người nhập cảnh; khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, lịch sử đi lại và lịch sử lưu trú; phối hợp với các đơn vị hàng không, hàng hải và kiểm dịch y tế quốc tế để phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ.
Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ mắc bệnh, HCDC phải chuẩn bị sẵn sàng quy trình xử lý, cách ly và vận chuyển bệnh nhân đến các cơ sở điều trị an toàn.
Đối với công tác kiểm soát lây nhiễm quốc tế, theo khuyến cáo của WHO, những người tiếp xúc gần với ca bệnh cần được theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày và hạn chế di chuyển quốc tế trong thời gian theo dõi.
Các trường hợp xác nhận mắc bệnh chỉ được xuất viện hoặc di chuyển khi có ít nhất 2 kết quả xét nghiệm âm tính liên tiếp cách nhau tối thiểu 48 giờ, nhằm bảo đảm an toàn phòng chống lây nhiễm.
