Bộ Y tế vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri TP Đà Nẵng sau kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.
Theo đó, cử tri TP Đà Nẵng bày tỏ lo ngại trước tình trạng ô nhiễm môi trường và sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là việc gia tăng số ca mắc bệnh ung thư trong những năm gần đây. Trung bình mỗi năm cả nước có khoảng 120.000 người tử vong do ung thư.
Cử tri cho rằng một trong những nguyên nhân có thể xuất phát từ ô nhiễm môi trường, chất lượng nguồn nước, không khí, cũng như tình trạng thực phẩm giả, thực phẩm bẩn, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ còn diễn biến phức tạp.
Số ca mắc mới ung thư mỗi năm tại nước ta có xu hướng tăng lên (Ảnh: B.V).
Cử tri kiến nghị Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, đánh giá đầy đủ, khoa học về các nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh ung thư; đồng thời, giám sát chặt chẽ công tác quản lý an toàn thực phẩm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Trả lời vấn đề này, Bộ Y tế cho biết theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), các yếu tố môi trường như ô nhiễm không khí, hóa chất độc hại và điều kiện môi trường lao động là những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh không lây nhiễm, trong đó có ung thư.
WHO ước tính ô nhiễm không khí gây khoảng 6,7 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó khoảng 85% liên quan đến các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và ung thư phổi. Vì vậy, việc kiểm soát ô nhiễm môi trường và bảo đảm điều kiện lao động an toàn có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng, chống ung thư.
Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao, Bộ Y tế thực hiện đánh giá tác động của các yếu tố môi trường đến sức khỏe con người; tổ chức giám sát dịch tễ học, nghiên cứu yếu tố nguy cơ; xây dựng và triển khai các chính sách y tế nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước tác động bất lợi của ô nhiễm môi trường.
Bộ Y tế xác định việc nghiên cứu, đánh giá đầy đủ, khoa học về nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ mắc ung thư là yêu cầu cần thiết, cần có các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia.
Thời gian qua, Bộ Y tế đã triển khai đề tài khoa học và công nghệ cấp nhà nước giai đoạn 2024-2025 về xây dựng bộ chỉ số hóa sinh cơ bản độc chất học môi trường trên người Việt Nam độ tuổi lao động để phục vụ chẩn đoán và dự phòng các bệnh do ô nhiễm môi trường, trong đó có ung thư. Đồng thời, tăng cường quan trắc, giám sát môi trường lao động nhằm dự phòng và bảo vệ sức khỏe người lao động.
Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với bộ, ngành và các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất các nhiệm vụ khoa học - công nghệ để đánh giá các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó có yếu tố môi trường, làm cơ sở khoa học phục vụ xây dựng chính sách bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Về an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với thực phẩm chức năng, hệ thống quy định hiện hành đã bao quát từ khâu sản xuất, công bố, đăng ký, ghi nhãn, quảng cáo đến kinh doanh. Bộ Y tế tiếp tục tăng cường thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm, xử lý nghiêm và công khai các vi phạm.
Để kiểm soát chặt chẽ các sản phẩm lưu thông trên thị trường, Bộ Y tế đã thành lập Trung tâm đánh giá nguy cơ về an toàn thực phẩm thuộc Viện Kiểm nghiệm An toàn thực phẩm Quốc gia; hằng năm ban hành văn bản chỉ đạo tăng cường lấy mẫu giám sát, cảnh báo cộng đồng; đẩy mạnh hậu kiểm, nhất là đối với hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, nền tảng số…
Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý về an toàn thực phẩm, trong đó trọng tâm là sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, nhằm siết chặt quản lý, nâng cao hiệu lực hậu kiểm và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Nguyên nhân nào dẫn đến bệnh ung thư?
Theo Mayo Clinic, ADN bên trong tế bào gồm một số lượng lớn các gen riêng lẻ, mỗi gen chứa một tập hợp các hướng dẫn cho tế bào biết những chức năng cần thực hiện cũng như cách phát triển và phân chia. Các lỗi trong hướng dẫn có thể khiến tế bào ngừng hoạt động bình thường và có thể khiến tế bào trở thành ung thư.
Đột biến gen có thể xảy ra vì một số lý do, ví dụ:
- Đột biến gen ngay từ khi sinh: Bạn có thể được sinh ra với một đột biến di truyền mà bạn thừa hưởng từ cha mẹ của bạn. Loại đột biến này chiếm một tỷ lệ nhỏ trong các trường hợp ung thư.
- Đột biến gen xảy ra sau khi sinh: Hầu hết các đột biến gen xảy ra sau khi bạn sinh ra và không được di truyền. Một số yếu tố có thể gây ra đột biến gen, chẳng hạn như hút thuốc, bức xạ, virus, hóa chất gây ung thư (chất gây ung thư), béo phì, nội tiết tố, viêm mãn tính và lười vận động.
Đột biến gen xảy ra thường xuyên trong quá trình phát triển bình thường của tế bào. Tuy nhiên, tế bào cũng có một cơ chế nhận biết khi lỗi xảy ra và sửa chữa những tổn thương này. Đôi khi, một sai sót được bỏ qua. Điều này có thể khiến một tế bào trở thành ung thư.
7 cách tốt nhất để dự phòng ung thư
- Bỏ thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc.
- Chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng.
Cụ thể, hạn chế sử dụng các loại thịt chế biến sẵn. Có thể cân nhắc áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải, tập trung vào thực phẩm nguồn gốc thực vật, protein nạc, chất béo có lợi cho cơ thể. Đồng thời, không uống rượu bia hoặc tiết chế việc uống rượu bia.
- Duy trì cân nặng hợp lý và hoạt động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày.
- Che chắn, bảo vệ khỏi ánh nắng mặt trời: Che chắn bằng quần áo, kính râm, mũ và thoa kem chống nắng thường xuyên. Đồng thời, chú ý tránh ánh nắng mặt trời trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Đây là lúc tia cực tím ở mức mạnh nhất.
- Tiêm vaccine phòng virus có thể dẫn đến ung thư, chẳng hạn virus viêm gan B, virus gây u nhú ở người (HPV).
- Không thực hiện các hành động có tiềm ẩn nguy cơ gây ung thư: Thực hành tình dục an toàn, không sử dụng chung bơm kim tiêm, chỉ xăm hình ở các cơ sở có uy tín và an toàn.
- Thường xuyên khám định kỳ để có thể phát hiện sớm ung thư, làm tăng cơ hội chữa khỏi cho người bệnh.
