Đây là đề xuất trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác đang được Bộ Y tế lấy ý kiến.
25 tuổi được hiến tạng cho người ngoài gia đình
Theo quy định hiện hành, người từ đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác.
Bộ Y tế đánh giá quy định này còn một số bất cập. Cụ thể, người từ đủ 18 tuổi có thể vẫn đang trong quá trình phát triển về thể chất, nhận thức, chưa ổn định về nghề nghiệp và thu nhập. Trong khi luật chưa phân định rõ trường hợp hiến giữa người có quan hệ gia đình và người không có quan hệ gia đình.
Đặc biệt, theo Tổ chức Y tế thế giới, các vùng não liên quan khả năng phán đoán tiếp tục phát triển đến giữa độ tuổi 20, thận đạt chức năng tối đa ở 20-30 tuổi và suy giảm sau 40 tuổi. Người hiến thận 18-25 tuổi có nguy cơ bệnh thận mạn trong 20-30 năm sau cao hơn đáng kể (nguy cơ trọn đời ước tính 0,3-0,5% so với 0,03% ở dân số chung).
Tại Việt Nam, ghép từ người hiến sống chiếm khoảng 94% tổng số ca ghép tạng (Ảnh: Bệnh viện cung cấp).
Các cơ quan chuyên môn cũng khuyến cáo không hiến thận khi dưới 25 tuổi, trừ hiến cho người cùng huyết thống.
Thực tế, hiện nay, ghép từ người hiến sống chiếm khoảng 94% tổng số ca ghép tại Việt Nam, tiềm ẩn nguy cơ mua bán, ép buộc.
Vì thế, dự thảo đề xuất người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người là thành viên gia đình. Người từ đủ 25 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người không phải là thành viên gia đình.
Người hiến tạng được chăm sóc sức khỏe, cấp BHYT miễn phí
Bên cạnh quy định về độ tuổi, dự thảo cũng đề xuất các quyền lợi dành cho người đã hiến mô, bộ phận cơ thể khi còn sống.
Theo đó, người đã hiến bộ phận cơ thể khi còn sống được chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau khi thực hiện việc hiến bộ phận cơ thể người tại cơ sở y tế; được khám sức khỏe định kỳ miễn phí; được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí.
Người này cũng được ưu tiên ghép mô, bộ phận cơ thể người khi có chỉ định ghép của cơ sở y tế và được trao chứng nhận đã hiến mô, bộ phận cơ thể theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Trong khi đó, người đã hiến mô, bộ phận cơ thể sau chết não, chết tuần hoàn và hiến xác được thực hiện chế độ tổ chức tang lễ, mai táng di hài; được trao chứng nhận đã hiến mô, bộ phận cơ thể theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Dự thảo giao Bộ trưởng Bộ Y tế phối hợp với các cơ quan liên quan quy định cụ thể về các quyền lợi này. Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định cụ thể chế độ tài chính về chăm sóc, phục hồi sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho người đã hiến bộ phận cơ thể và các nội dung liên quan.
Dự thảo cũng quy định các trường hợp được hiến mô, tế bào khi còn sống. Người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến mô, tế bào; người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi có thể hiến tế bào hoặc mô có khả năng tái tạo để điều trị khi có sự đồng ý của người hiến và người đại diện; người dưới 15 tuổi có thể hiến tế bào hoặc mô có khả năng tái sinh để điều trị khi được người đại diện đồng ý.
Đối với hiến tinh trùng, dự thảo quy định nam từ đủ 20 tuổi trở lên; hiến noãn áp dụng với nữ từ đủ 18 tuổi trở lên. Cặp vợ chồng có phôi dư nhưng không còn nhu cầu sử dụng có thể hiến phôi.
