Hai năm trước, chị Đặng Thị Hằng (Hưng Yên) phát hiện khối u ở vú phải và được chẩn đoán ung thư thể carcinoma. Thay vì điều trị theo phác đồ của bác sĩ, chị quyết định sử dụng thuốc Nam với hy vọng kiểm soát bệnh bằng phương pháp này.
Ban đầu, các triệu chứng có vẻ thuyên giảm khiến chị thêm tin tưởng vào lựa chọn của mình. Tuy nhiên, 6 tháng sau chị thấy khối u ngày càng lớn, đau nhức nhiều hơn, vùng da bên trên sần cứng. Lo lắng trước những thay đổi bất thường, chị đến bệnh viện kiểm tra lại.
Kết quả siêu âm và chụp CT cho thấy khối u đã lớn, xâm lấn phần mềm, kèm nhiều hạch to tròn và các nốt mờ ở phổi. Bệnh tiến triển đến giai đoạn 4, di căn hạch nách, khiến cơ hội điều trị khỏi bệnh trở nên rất khó khăn.
Nhiều bệnh nhân ung thư tự ý bỏ phác đồ điều trị, tìm đến thuốc Nam (Ảnh minh họa)
Không chỉ chị Hằng, anh Nguyễn Văn Hùng (Lào Cai) cũng rơi vào tình cảnh tương tự sau khi lựa chọn thuốc Nam thay vì tiếp tục điều trị tại bệnh viện.
Cuối năm 2025, trong một lần đi khám tại Hà Nội, anh được phát hiện ung thư biểu mô tế bào gan. Trước đó, anh chỉ có những biểu hiện không đặc hiệu như đau bụng âm ỉ, ngứa khắp người nên không quá lo lắng. Khi kết quả xác nhận mắc ung thư, anh từng đến một số cơ sở y tế khác với hy vọng có thể nhận được kết luận khác, nhưng chẩn đoán vẫn không thay đổi.
Sau thời gian được gia đình động viên, anh dần chấp nhận tình trạng bệnh và dự định điều trị tại bệnh viện. Tuy nhiên, trong thời gian ở nhà, anh được bạn bè, người quen giới thiệu một thầy thuốc Nam, kèm theo những lời kể rằng nhiều người mắc bệnh tương tự vẫn sống khỏe mạnh nhiều năm nhờ uống thuốc.
Gần ba tháng uống thuốc Nam, anh trở lại Hà Nội kiểm tra. Kết quả khiến anh lo lắng khi khối u đã lớn hơn trước, hình ảnh siêu âm cho thấy tình trạng tăng sinh mạch mạnh, bệnh tiến triển nhanh.
Tự uống thuốc có thể gây tổn thương gan, thận
TS.BS Nguyễn Thị Minh Phương, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện 19-8 Bộ Công an, cho biết người bệnh ung thư không nên lạm dụng thuốc Nam, thuốc Bắc, đặc biệt là những loại không rõ nguồn gốc, thành phần.
Theo bác sĩ, không phải tất cả người mắc ung thư đều có thể sử dụng cùng một loại thuốc. Mỗi bệnh nhân có loại ung thư, giai đoạn bệnh, phương pháp điều trị, bệnh lý đi kèm và chức năng gan, thận khác nhau. Vì vậy, việc sử dụng thuốc chỉ dựa trên kinh nghiệm truyền miệng hoặc lời giới thiệu của người quen tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Một loại dược liệu có thể được sử dụng trong những trường hợp nhất định nhưng không có nghĩa phù hợp với tất cả bệnh nhân. Đặc biệt, chưa thể khẳng định một bài thuốc có khả năng làm khối u nhỏ lại hoặc thay thế các phương pháp điều trị ung thư đã được chứng minh hiệu quả nếu không có bằng chứng khoa học đáng tin cậy.
Người bệnh ung thư không nên lạm dụng thuốc Nam, thuốc Bắc.
Theo TS.BS Nguyễn Thị Minh Phương, một trong những nguy cơ đáng lưu ý là người bệnh sử dụng thuốc không rõ thành phần, không đúng liều lượng, sau đó xuất hiện các vấn đề sức khỏe như suy giảm chức năng gan, thận, vàng da, vàng mắt.
Khi quay lại bệnh viện để tiếp tục hóa trị, xạ trị hoặc thực hiện các phương pháp điều trị khác, tình trạng tổn thương cơ quan có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn và triển khai phác đồ. Khi đó, bác sĩ không chỉ phải đánh giá diễn biến ung thư mà còn cần xử lý những vấn đề phát sinh do quá trình tự sử dụng thuốc.
Đáng nói, người bệnh thường khó xác định chính xác loại cây đã sử dụng, thành phần của bài thuốc hoặc liều lượng thực tế. Điều này khiến việc đánh giá nguyên nhân gây tổn thương và xử trí các tác dụng không mong muốn có thể gặp khó khăn.
Theo TS Phương, thuốc có nguồn gốc từ thực vật không mặc nhiên an toàn. Nguy cơ có thể xuất phát từ việc nhận diện sai cây thuốc, sử dụng quá liều, nhiễm tạp chất hoặc tương tác với thuốc điều trị đang dùng. Với bệnh nhân ung thư, những yếu tố này càng cần được cân nhắc thận trọng vì người bệnh thường phải sử dụng nhiều loại thuốc và trải qua các phương pháp điều trị phức tạp.
Bác sĩ Phương khuyến cáo, nếu có nhu cầu sử dụng thuốc Đông y hoặc dược liệu, người bệnh nên thăm khám tại cơ sở y tế có chuyên môn về y học cổ truyền, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và thông báo đầy đủ cho bác sĩ điều trị ung thư.
Việc phối hợp các phương pháp cần được cân nhắc trên tình trạng cụ thể của từng người, thay vì tự ý sử dụng theo lời mách bảo. Người bệnh cũng không nên tự ngừng, trì hoãn hoặc thay thế phác đồ điều trị đã được bác sĩ chỉ định bằng thuốc Nam, thuốc Bắc.
Đối với người mắc ung thư, điều quan trọng không phải tìm kiếm một bài thuốc được truyền tai là có thể chữa khỏi bệnh, mà là lựa chọn phương pháp phù hợp với chẩn đoán, giai đoạn bệnh và bằng chứng khoa học. Khi xuất hiện tác dụng không mong muốn hoặc có ý định sử dụng thêm bất kỳ loại thuốc, dược liệu nào, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và hướng dẫn cụ thể.
