Hệ thống S-400 của Nga (Ảnh: Tass).
Trong thời gian qua, Ukraine nhiều lần cho rằng Nga đã và đang sử dụng tên lửa của hệ thống phòng không S-400 trong vai trò tấn công mục tiêu mặt đất, nhằm làm gia tăng áp lực dồn dập lên phía Kiev.
Vì vậy, Kiev cho rằng, nếu nước này phát triển tên lửa đạn đạo mới và gia tăng tấn công, Nga sẽ buộc phải rút hệ thống phòng không về bảo vệ các thành phố lớn, qua đó làm giảm cường độ tập kích nhằm vào Ukraine.
Ukraine có thể đã phóng một loại tên lửa đạn đạo mới nhằm vào Moscow hôm 1/7. Quả tên lửa, được cho là của Ukraine và được phía Nga tuyên bố đã đánh chặn trên bầu trời thủ đô, có thể chỉ là dấu hiệu báo trước cho những gì sẽ xảy ra trong tương lai.
Ukraine đang phát triển một số mẫu tên lửa đạn đạo mới có tầm bắn đủ để vươn tới Moscow, cách biên giới Ukraine khoảng 500km. Nếu các tên lửa này bắt đầu liên tục tập kích các thành phố, cơ sở khí đốt, nhà máy và nhà máy lọc dầu của Nga, Moscow có thể sẽ buộc phải thay đổi cách tiến hành các cuộc tập kích.
Nga có thể sẽ phải quay các tổ hợp phòng không S-400 lên bầu trời thay vì tiếp tục sử dụng chúng để tấn công các mục tiêu mặt đất.
Đối với Ukraine, điều đó có thể mang lại phần nào sự giảm bớt áp lực từ các đòn tấn công bằng tên lửa của Nga. Kiev cho rằng, các tổ hợp S-400 được sử dụng trong vai trò tấn công mặt đất gần như xuất hiện trong hầu hết các đợt không kích quy mô lớn của Nga nhằm vào Ukraine.
"Tên lửa đạn đạo sẽ tạo ra một bài toán hoàn toàn khác cho Nga", ông Michael Bohnert, chuyên gia phân tích của tổ chức nghiên cứu RAND (Mỹ), nhận định.
Theo ông Bohnert, sự thay đổi này bắt nguồn từ tốc độ. Trong khi UAV cảm tử và nhiều loại tên lửa hành trình bay khá chậm, thường chỉ vài trăm km/h nên tương đối dễ bị đánh chặn, thì tên lửa đạn đạo có tốc độ vượt xa.
Các hệ thống phòng không có thể bắn hạ UAV không đủ khả năng đối phó với tên lửa đạn đạo. Chỉ những hệ thống phòng không hiện đại nhất mới có cơ hội đánh chặn loại mục tiêu này.
Hiện nay, lá chắn chủ lực của Ukraine trước tên lửa đạn đạo Nga là khoảng 6 tổ hợp Patriot do Mỹ sản xuất. Trong khi đó, Nga dự kiến sẽ dựa vào khoảng 50 tổ hợp S-400 để đối phó với các tên lửa đạn đạo mới của Ukraine.
Bản thân Nga cũng đang chuyển chiến lược tập kích sang sử dụng tên lửa đạn đạo để xuyên qua hệ thống phòng không của đối thủ. Trong thời gian qua, Ukraine liên tiếp ghi nhận tỷ lệ đánh chặn tên lửa đạn đạo giảm mạnh, thậm chí có đêm con số này chỉ là 0.
Hiện tại, Ukraine chưa thể đáp trả các đòn tấn công như vậy. Kiev có thể phóng số lượng lớn UAV cảm tử và cũng đã phát triển thành công tên lửa hành trình cận âm Fire Point FP-5.
Tuy nhiên, nước này chưa có tên lửa đạn đạo tác chiến hoàn chỉnh có uy lực tương đương với Iskander hay S-400 của Nga khi sử dụng ở chế độ tấn công mặt đất.
Ukraine đang phát đi tín hiệu về việc chế tạo tên lửa đạn đạo mới.
Ông Denys Shtilierman, đồng sáng lập kiêm kỹ sư trưởng của nhà sản xuất Fire Point, đã công bố đoạn video mà ông cho là ghi lại quá trình thử nghiệm một mẫu tên lửa đạn đạo mới, nhiều khả năng là FP-9 có tầm bắn khoảng 855km. Ông cũng úp mở về khả năng các tên lửa này có thể tập kích nhằm vào mục tiêu của Nga trong tương lai.
Tổng giám đốc Fire Point Iryna Terekh nói với The War Zone rằng công ty đang hoàn thiện động cơ nhiên liệu rắn của FP-9, sử dụng khoảng 4,6 tấn nhiên liệu, gấp hơn 4 lần lượng nhiên liệu của mẫu FP-7 nhỏ hơn.
Theo giới quan sát, nếu Ukraine bắt đầu phóng FP-9 nhằm vào Moscow, phía Nga có thể sẽ không còn đủ điều kiện để tiếp tục sử dụng S-400 cho các nhiệm vụ tấn công mặt đất.
Theo ước tính, ngành công nghiệp quốc phòng Nga hiện sản xuất khoảng 40 tên lửa cho S-400 mỗi tháng. Nếu Ukraine có thể phóng vài chục tên lửa FP-9 hoặc các mẫu tương tự mỗi tháng, Nga sẽ phải dành gần như toàn bộ năng lực của S-400 cho nhiệm vụ phòng không.
Nguyên nhân là để đánh chặn một tên lửa đạn đạo, thường phải sử dụng nhiều tên lửa đánh chặn để đảm bảo hiệu quả.
"Nga sẽ phải lựa chọn hoặc là tiếp tục dùng S-400 như một vũ khí tấn công và chấp nhận để các mục tiêu kiên cố bị đánh trúng hoặc đưa hệ thống này trở lại đúng vai trò ban đầu là phòng không", ông Bohnert nhận định.
