Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent (Ảnh: Reuters).
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm 18/5 thông báo gia hạn thêm 30 ngày đối với cơ chế miễn trừ trừng phạt cho phép các bên mua dầu Nga vận chuyển bằng đường biển. Ông mô tả động thái này nhằm hỗ trợ các quốc gia “dễ tổn thương về năng lượng” bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột ở Iran, đồng thời đảo ngược kế hoạch trước đó của Mỹ là không gia hạn thêm việc nới lỏng trừng phạt với dầu Nga.
Ông Bessent cho biết trong một bài đăng trên X rằng Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành giấy phép chung kéo dài 30 ngày sau khi cơ chế miễn trừ trước đó hết hạn vào cuối tuần qua. Điều này sẽ cho phép các bên tạm thời tiếp cận dầu và các sản phẩm dầu mỏ Nga ở trên các tàu chở dầu mà không vi phạm các lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào các tập đoàn dầu khí lớn của Moscow, ông nói.
Một nguồn tin am hiểu quyết định này nói với Reuters rằng việc gia hạn miễn trừ lần thứ 2 được các quốc gia nghèo và dễ tổn thương yêu cầu, do họ không thể nhận được các chuyến hàng dầu từ Vùng Vịnh vì cuộc xung đột ở Trung Đông và eo biển Hormuz bị nghẽn lưu thông.
“Việc gia hạn này sẽ mang lại thêm sự linh hoạt, và chúng tôi sẽ làm việc với các quốc gia này để cung cấp các giấy phép cụ thể khi cần thiết. Giấy phép chung này sẽ giúp ổn định thị trường dầu thô vật chất và bảo đảm dầu tới được các quốc gia dễ tổn thương nhất về năng lượng", ông Bessent nói.
Ông Bessent, người tháng trước từng nói không có kế hoạch gia hạn thêm cơ chế miễn trừ trừng phạt dầu Nga, hôm 18/5 lập luận rằng biện pháp này sẽ giúp điều hướng nguồn cung hiện có tới các quốc gia cần nhất.
Đây là lần thứ 2 Bộ Tài chính Mỹ để cơ chế miễn trừ trừng phạt hết hạn rồi sau đó mới gia hạn lại.
Chính quyền ông Trump năm ngoái đã áp đặt trừng phạt đối với các tập đoàn dầu khí Nga Rosneft và Lukoil nhằm gây sức ép buộc Nga chấm dứt chiến dịch quân sự tại Ukraine bằng cách cắt giảm nguồn thu dầu mỏ quan trọng của Moscow.
Tuy nhiên, sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đẩy giá dầu toàn cầu tăng cao, Bộ Tài chính Mỹ lần đầu tiên ban hành giấy phép tạm thời vào tháng 3 nhằm giảm tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu và hạn chế đà tăng giá bằng cách giải phóng lượng dầu và sản phẩm dầu mỏ Nga bị trừng phạt đang ở trên các tàu chở dầu. Các cơ chế miễn trừ này không áp dụng đối với dầu hiện đang được Nga khai thác.
Các nhà phân tích cho rằng các cơ chế miễn trừ ngắn hạn có thể giúp một số quốc gia phụ thuộc vào nguồn cung dầu Vùng Vịnh, nhưng sẽ không tác động đáng kể tới việc hạ giá xăng tại Mỹ, mục tiêu quan trọng của chính quyền ông Trump.
“Hiện vẫn chưa rõ liệu các giấy phép ngắn hạn này có tạo ra tác động đáng kể nào đối với giá xăng tại Mỹ hay không”, Stephanie Connor, cựu giám đốc chính sách tại Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ, cho biết. Bà lưu ý rằng các lệnh trừng phạt của Anh và châu Âu đối với việc mua dầu Nga vẫn còn hiệu lực.
Giống như lần miễn trừ trước, giấy phép cho phép mua dầu thô và sản phẩm dầu mỏ Nga được bốc lên tàu tính đến ngày 17/4, qua đó giới hạn khối lượng giao dịch và không cho phép tiếp cận lượng dầu Nga được bốc hàng trong thời gian gần đây hơn.
Charles Lichfield, phó giám đốc Trung tâm Địa Kinh tế thuộc Atlantic Council, cho rằng các cơ chế miễn trừ này sẽ làm tăng doanh thu dầu mỏ của Nga, vốn đã được thúc đẩy bởi giá dầu tăng cao. Ngoài ra, nó có thể giúp Nga bù đắp tác động từ các cuộc tấn công ngày càng gia tăng của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng khác của phía Moscow.
Hôm 18/5, giá dầu Brent chuẩn quốc tế tăng khoảng 2,6% do lo ngại nguồn cung thắt chặt khi eo biển Hormuz vẫn bị nghẽn.
Giá dầu trước đó đã giảm trong phiên sau khi một hãng tin Iran đưa tin Mỹ đang cân nhắc tạm thời dỡ bỏ trừng phạt dầu Iran trong quá trình đàm phán hòa bình, nhưng CNBC sau đó dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết thông tin này là sai sự thật.
Sau đó, Tổng thống Donald Trump cho biết ông đã tạm hoãn một cuộc tấn công dự kiến nhằm vào Iran để các cuộc đàm phán có thể tiếp tục.
