Tiêm kích MiG-29 của Ukraine (Ảnh: Quân đội Ukraine).
Không quân Ukraine chưa đến mức cạn kiệt MiG-29 trong tương lai gần. Tuy nhiên, những tổn thất này là lời nhắc nhở rằng các tiêm kích Nga vẫn có khả năng khai hỏa từ khoảng cách xa hơn các tiêm kích Ukraine. Đồng thời, máy bay chiến đấu Ukraine từ thời Liên Xô cũng cực kỳ dễ bị tổn thương khi không ở trên không.
Theo Euromaidan Press, để khắc phục điểm yếu này, Ukraine sắp tiếp nhận một loại tiêm kích mới. Saab JAS-39 do Thụy Điển thiết kế có tầm bắn xa hơn so với một số loại máy bay Nga. Đồng thời, nó có thể cất cánh nhanh hơn để tránh các cuộc tấn công của Nga xuống cơ sở quân sự đối thủ.
Phi công chiến đấu nổi tiếng của Ukraine Vadym Voroshylov đã đánh giá rất cao JAS-39 khi bắt đầu khóa huấn luyện lái loại máy bay này.
Những tổn thất MiG-29 ngày 27/6 đến dồn dập như những hồi chuông báo động cho Ukraine. Một chiếc tiêm kích 2 động cơ đã rơi trong lúc thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời tỉnh Poltava ở miền Trung Ukraine, có thể do bị tiêm kích Nga bắn hạ bằng tên lửa không đối không tầm xa R-37 từ khoảng cách 190km. Phi công Ukraine đã kịp nhảy dù và sống sót.
Cùng thời điểm đó, UAV Nga đã tấn công hai chiếc MiG-29 thời Liên Xô đang đậu tại sân bay Voznesensk thuộc tỉnh Mykolaiv ở miền Nam Ukraine.
Những chiếc MiG-29 tuy đã cũ nhưng vẫn rất cơ động và đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau. Chúng tuần tra đánh chặn UAV và tên lửa hành trình của Nga, thả bom lượn dẫn đường chính xác xuống các vị trí của Nga và phóng tên lửa chống radar AGM-88 nhằm vào các hệ thống phòng không đối phương.
Dù Ukraine vẫn còn MiG-29 trong kho nhưng việc mất 3 tiêm kích chỉ trong 1 ngày là không bền vững. Điều đó cũng không có nghĩa Không quân Ukraine sẵn sàng tiếp tục chứng kiến các tiêm kích bị tên lửa và UAV Nga phá hủy.
Việc 16 chiếc JAS-39 Gripen đầu tiên từng thuộc Không quân Thụy Điển dự kiến được bàn giao cho Ukraine vào năm tới có thể giúp giảm đáng kể những tổn thất này. Loại tiêm kích một động cơ này, thường được biết đến với tên gọi Gripen, vượt trội hơn MiG-29 cả trên không lẫn dưới mặt đất.
Các tiêm kích MiG-29 của Ukraine hiện sử dụng tên lửa không đối không R-27 với tầm bắn khoảng 40km. Trong khi đó, những tiêm kích hiện đại nhất của Nga mang theo tên lửa R-37 có tầm bắn hơn 200km.
Bị áp đảo về tầm bắn hàng trăm km, phi công MiG-29 của Ukraine thường không thể đáp trả mà chỉ còn cách lao xuống thấp và cơ động nhanh chóng trong nỗ lực nhằm né tránh tên lửa R-37 đang lao tới.
Gripen có thể thay đổi hoàn toàn tương quan này nhờ tên lửa Meteor có tầm bắn khoảng 200km, dự kiến sẽ trở thành loại tên lửa không đối không đầu tiên của Ukraine có khả năng sánh ngang với R-37 của Nga.
Không chỉ thay đổi cán cân trên không, JAS-39 còn làm thay đổi tính toán của Nga dưới mặt đất nhờ khả năng giảm đáng kể thời gian chuẩn bị cất cánh.
"Khi đối phương liên tục tiến hành các đòn tấn công hiệp đồng nhằm vào cơ sở hạ tầng sân bay, Gripen được thiết kế chính xác cho những điều kiện khắc nghiệt như vậy", ông Voroshylov nhận xét.
Theo ông, các tổ kỹ thuật có thể mất từ 30 phút hoặc lâu hơn để chuẩn bị cho một máy bay thiết kế theo tiêu chuẩn Liên Xô cất cánh. Trong khi đó, JAS-39 chỉ cần khoảng 10 phút. Khoảng chênh lệch 20 phút này có ý nghĩa rất lớn.
Trước khi bắt đầu chuẩn bị, máy bay có thể được đưa vào hầm trú ẩn kiên cố hoặc giấu dưới tán cây. Nhưng trong quá trình chuẩn bị cất cánh, việc che giấu trở nên khó khăn hơn nhiều vì các tổ kỹ thuật phải sử dụng nhiều thiết bị cồng kềnh để tiếp nhiên liệu và nạp vũ khí.
Một tiêm kích được cho là dễ bị tổn thương nhất ngay trước khi cất cánh. Khoảng thời gian này càng ngắn thì cơ hội để UAV và tên lửa Nga tấn công càng nhỏ.
"Giảm thiểu thời gian chuẩn bị máy bay dưới mặt đất sẽ làm giảm nguy cơ máy bay bị hư hại khi còn ở sân bay và quan trọng hơn là bảo vệ tính mạng của các nhân viên kỹ thuật tham gia công tác chuẩn bị", ông Voroshylov giải thích.
Theo các chuyên gia, khi các tiêm kích JAS-39 bắt đầu gia nhập lực lượng cùng với MiG-29, Không quân Ukraine nhìn chung sẽ trở nên khó bị tổn thương hơn.
Điều đó không có nghĩa là Ukraine sẽ không mất chiếc Gripen nào, nhưng nó có thể làm giảm đi khả năng mà Ukraine phải chứng kiến việc 3 tiêm kích bị loại khỏi vòng chiến đấu chỉ trong 1 ngày.
