Thói quen tích trữ vàng từ lâu đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân Á Đông như một kênh trú ẩn tài sản an toàn nhất.
Tại Ấn Độ, quốc gia tiêu thụ kim loại quý hàng đầu thế giới, tình yêu mãnh liệt này đang tạo ra một khối tài sản khổng lồ nhưng lại hoàn toàn "đóng băng" trong các hộ gia đình. Từ những bộ trang sức cưới lộng lẫy, của hồi môn truyền đời cho đến những đồng tiền vàng tích cóp phòng thân, tất cả đều đang nằm im lìm dưới đáy tủ.
Từ đám cưới, lễ hội, tài sản thừa kế cho đến các khoản đầu tư, vàng luôn giữ một vị trí đặc biệt trong đời sống của các gia đình Ấn Độ (Ảnh: Reuters).
Tuy nhiên, trong bối cảnh giá vàng thế giới liên tục xô đổ các kỷ lục, tư duy đầu tư của người dân đang dần thay đổi. Giới chức trách nước này mới đây đã phát đi một thông điệp mạnh mẽ nhằm đánh thức khối tài sản khổng lồ đang ngủ quên để tối ưu hóa tài chính cá nhân. Đây còn là một nước cờ vĩ mô nhằm giải cứu cán cân thương mại của cả một quốc gia.
Nghịch lý của quốc gia "cuồng" vàng và hóa đơn 72 tỷ USD
Mặc dù sở hữu lượng vàng vật chất trong dân cực lớn, Ấn Độ lại đang phải đối mặt với một nghịch lý rủi ro về mặt kinh tế. Để đáp ứng cơn khát gom vàng không ngừng nghỉ của người dân, quốc gia này gần như phải nhập khẩu hoàn toàn từ nước ngoài.
Theo các báo cáo tài chính quốc tế, chỉ tính riêng trong năm tài khóa 2025-2026, nền kinh tế tỷ dân đã phải chi ra khoản tiền khổng lồ lên tới 72,4 tỷ USD để nhập khẩu kim loại quý.
Hóa đơn nhập khẩu đắt đỏ này đang vắt kiệt nguồn lực quốc gia. Mỗi một ounce vàng được đưa vào trong nước đồng nghĩa với việc một lượng lớn ngoại tệ phải chảy ra ngoài. Điều này trực tiếp tạo ra áp lực đè nặng lên dự trữ ngoại hối và làm phình to thâm hụt tài khoản vãng lai.
Ông Santosh Meena, Trưởng bộ phận Nghiên cứu tại Swastika Investmart, cho rằng việc phụ thuộc vào nguồn cung ngoại nhập đang cản trở mục tiêu tự cường kinh tế. Nếu lượng vàng nhàn rỗi trong dân không được khơi thông, cái giá phải trả cho thói quen mua sắm kim loại quý truyền thống sẽ ngày càng trở nên đắt đỏ đối với nền kinh tế vĩ mô.
Bài toán 1% và sức mạnh từ những chiếc két sắt gia đình
Giải pháp cho bài toán tỷ USD này thực chất lại vô cùng đơn giản và nằm ngay trong chính các hộ gia đình. Theo ước tính từ các chuyên gia trong ngành, người dân và các quỹ quản lý đền thờ tại Ấn Độ hiện đang nắm giữ một khối lượng vàng khổng lồ dao động từ 30.000-35.000 tấn. Tính theo thời giá hiện tại, kho báu bí mật này trị giá khoảng 3.800 tỷ USD.
Đáng chú ý nhất trong chiến lược khơi thông dòng vốn này là mức độ thay đổi cần thiết thực ra rất nhỏ. Ông Keyur Shah, Tổng giám đốc điều hành của Muthoot Exim, cho biết rằng chỉ cần 1% lượng vàng trong dân được mang đi tái chế mỗi năm, toàn bộ hệ thống kinh tế sẽ hưởng lợi. Cụ thể, khối lượng vàng nhập khẩu của cả nước có thể giảm mạnh từ 25-30%.
Quá trình tái chế này không hề phức tạp. Những món trang sức đã qua sử dụng, tiền xu vàng cũ, vàng thỏi hay thậm chí là phế liệu công nghiệp sẽ được thu gom lại. Qua công nghệ tinh luyện hiện đại, chúng được nung chảy và làm sạch để trở lại thành vàng 24K với độ tinh khiết đạt chuẩn 99,9%.
Dòng vốn này sau đó sẽ quay vòng trở lại thị trường dưới dạng các sản phẩm đầu tư mới, giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào khai thác tự nhiên, qua đó mang lại lợi ích lớn cho môi trường.
Thủ tướng Narendra Modi vừa kêu gọi người dân tái chế lượng vàng đang “nằm im” thay vì chỉ phụ thuộc vào vàng nhập khẩu mới (Ảnh: NDTV).
Khi thói quen tích trữ nhường chỗ cho tư duy dòng tiền
Trong nhiều thế hệ, việc mang vàng đi bán hoặc đổi thường chỉ diễn ra vào những cột mốc bất đắc dĩ như mua nhà, cưới hỏi hay chi trả học phí. Tuy nhiên, tư duy đóng băng tài sản này đang bị phá vỡ.
Bà Kaveri More, chuyên gia phân tích hàng hóa tại Choice Broking, đánh giá giới chức trách đang đi đúng hướng thông qua các chương trình như Tiền tệ hóa Vàng. Động thái này giúp biến khối tài sản thụ động thành nguồn lực chủ động cho nền kinh tế nội địa.
Động lực lớn nhất thúc đẩy người dân mở két sắt chính là sự minh bạch của thị trường và sức nóng của giá cả. Các doanh nghiệp kim hoàn hiện nay đã khôn ngoan hơn khi tung ra hàng loạt chính sách hấp dẫn.
Người tiêu dùng có thể mang những món trang sức cũ, lỗi mốt hoặc bị hỏng đến đổi lấy thiết kế mới hoặc tiền mặt với tỷ lệ khấu trừ gần như bằng 0. Quy trình định giá cũng được thực hiện công khai, rõ ràng hơn rất nhiều so với trước đây.
Khi giá vàng neo ở mức cao kỷ lục, giá trị bị "khóa chặt" trong những chiếc dây chuyền đứt gãy hay những chiếc nhẫn cũ kỹ bỗng chốc trở thành một khoản hời lớn. Tâm lý chốt lời hoặc cơ cấu lại danh mục tài sản đang lan rộng, tạo động lực mạnh mẽ để các hộ gia đình tự nguyện đưa lượng vàng nhàn rỗi quay trở lại lưu thông.
Sự chuyển dịch từ thói quen "cất kỹ dưới gối" sang tư duy linh hoạt dòng vốn không chỉ mang lại lợi ích sát sườn cho các cá nhân. Nhìn rộng hơn, đây là một bước đệm hoàn hảo giúp một nền kinh tế đang khát vốn giảm bớt áp lực ngoại tệ, ổn định vĩ mô và tạo đà bứt phá cho ngành công nghiệp tinh luyện, chế tác kim hoàn trong nước.
