Thay đổi lối canh tác
Ông Đoàn Đức Hòa, ngụ xã Châu Đức, TPHCM, bắt đầu làm nông từ năm 2019. Trong khi nhiều nông hộ trong vùng vẫn sản xuất nhỏ lẻ, ông chọn đầu tư bài bản cho gần 2ha sầu riêng của gia đình. Nhận thấy đất đỏ bazan pha sỏi tại Châu Đức có khả năng thoát nước tốt, phù hợp với cây sầu riêng, ông Hòa tìm đến các vùng trồng sầu riêng ở Đông Nam bộ, Tây Nguyên để học hỏi kinh nghiệm, từng bước hoàn thiện kỹ thuật canh tác.
Vườn của ông trồng chủ yếu giống sầu riêng Thái và Ri6. Để giảm nhân công và kiểm soát tốt quy trình chăm sóc, ông Hòa đầu tư hơn 100 triệu đồng cho hệ thống tưới, cùng khoảng 220 triệu đồng cho hệ thống phun thuốc bảo vệ thực vật. Cả hai hệ thống được tự động hóa, giúp lượng nước và thuốc được phân bổ đồng đều, chính xác hơn. Nhờ đó, năng suất sầu riêng của vườn đạt bình quân khoảng 25 tấn/ha, có năm vượt 30 tấn/ha. Với giá bán năm 2026 bình quân 43.000-45.000 đồng/kg, vụ sầu riêng năm nay mang về cho gia đình ông Hòa gần 2 tỷ đồng sau khi trừ chi phí.
Cũng ứng dụng công nghệ để nâng hiệu quả sản xuất, ông Lâm Ngọc Tuấn, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tuấn Ngọc (phường Long Trường), phát triển mô hình trồng rau thủy canh hồi lưu ứng dụng IoT. Thành lập năm 2019, HTX chuyên sản xuất các loại rau ăn lá như cải, xà lách, rau muống...
Cùng diện tích 1.000m2, trồng rau trên đất cho sản lượng khoảng 10kg/ngày, trong khi mô hình thủy canh có thể đạt 100kg/ngày. Hệ thống nhà màng giúp hạn chế tác động của thời tiết, độ ẩm và những yếu tố bất lợi từ đất; dinh dưỡng được kiểm soát thông qua hệ thống thủy canh. Từ mô hình tại TPHCM, HTX đã phát triển thêm 5.000m2 nhà màng trồng rau thủy canh tại Lâm Đồng nhằm mở rộng vùng nguyên liệu.
“Đất đai ở TPHCM ngày càng thu hẹp, nếu vẫn canh tác theo cách cũ thì rất khó tồn tại. Chúng tôi phải tính giá trị thu được trên từng mét vuông đất bằng công nghệ tự động và quy trình sản xuất đạt chuẩn”, ông Lâm Ngọc Tuấn chia sẻ.
TS Trần Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường:
Hình thành thế hệ “nông dân số”
Trước đây, ứng dụng công nghệ dường như chỉ dành cho những doanh nghiệp lớn. Hiện nay, nhiều giải pháp công nghệ đang từng bước được đưa vào sản xuất nông nghiệp: cảm biến IoT giúp thu thập dữ liệu môi trường; hệ thống tự động hóa điều chỉnh nước, dinh dưỡng; phần mềm quản lý trang trại theo dõi quá trình sản xuất... Dữ liệu ngày càng trở thành yếu tố quan trọng, tạo nền tảng hình thành thế hệ “nông dân số” ở TPHCM. Khi nhiều nông hộ cùng tham gia một quy trình, việc đầu tư nhà màng, hệ thống tưới tự động, thiết bị cảm biến, phần mềm quản lý hay truy xuất nguồn gốc sẽ khả thi hơn.
Phát triển nông nghiệp xanh
TPHCM hiện có diện tích tự nhiên hơn 677.000 ha, trong đó đất nông nghiệp khoảng 428.600ha, chiếm 63,3%. Quá trình đô thị hóa nhanh và biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi nông nghiệp phải ứng dụng công nghệ cao, phát triển theo hướng xanh, tuần hoàn, hữu cơ và chuyển đổi số. Thực tế, khoa học - công nghệ đã hiện diện ngày càng sâu trong nhiều lĩnh vực sản xuất nông nghiệp của thành phố.
Trong trồng trọt, thành phố có 692 cơ sở ứng dụng công nghệ cao với 18.432ha, 24 cơ sở sản xuất hữu cơ trên 248ha; cấp 131 mã số vùng trồng và 61 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu.
Trong chăn nuôi, thành phố có 797 trang trại heo, bò, gà ứng dụng công nghệ cao, tổng đàn khoảng 14,5 triệu con. Ở lĩnh vực thủy sản, thành phố có 171 cơ sở nuôi tôm nước lợ công nghệ cao trên diện tích 173ha và 2 cơ sở sản xuất giống công nghệ cao trên 12ha.
Sở NN-MT TPHCM cho biết, năm 2025, ngành nông nghiệp đóng góp gần 2% vào GRDP của thành phố. Trong 6 tháng đầu năm 2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng trưởng 2,99%, đạt và vượt mục tiêu đề ra tại Kế hoạch số 44/KH-UBND ngày 2-2-2026 của UBND TPHCM về thúc đẩy tăng trưởng 2 con số trên địa bàn thành phố năm 2026. Định hướng phát triển nông nghiệp TPHCM đang được cụ thể hóa theo hướng nông nghiệp không chỉ ở quy mô sản xuất hay tỷ trọng đóng góp vào GRDP, mà trong một không gian phát triển rộng hơn, gắn nông nghiệp với khoa học - công nghệ, môi trường, thị trường và đời sống nông dân.
Phát biểu tại một hội thảo về kết nối chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ cao do Ban Quản lý Khu nông nghiệp công nghệ cao TPHCM phối hợp với Trung tâm Xúc tiến thương mại Hàn Quốc - Việt Nam tổ chức, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh khẳng định, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và biến đổi khí hậu ngày càng rõ, nông nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn đóng vai trò như một “lá chắn sinh thái” của thành phố. Vì vậy, phát triển nông nghiệp đô thị phải được tính bằng khả năng tạo ra thu nhập cho nông dân, đóng góp vào kinh tế đô thị, bảo vệ môi trường và hình thành những không gian sản xuất phù hợp với một siêu đô thị.
Ông Phạm Đình Dũng, Trưởng Ban Quản lý Khu Nông nghiệp công nghệ cao TPHCM, cho biết, UBND TPHCM vừa ban hành Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030, thành phố phát triển nền nông nghiệp đô thị hiện đại, hiệu quả, bền vững.
Về mục tiêu cụ thể, giá trị sản xuất bình quân trên 1ha canh tác nông nghiệp đô thị đạt từ 700 triệu đồng/năm; tỷ lệ giá trị sản xuất nông nghiệp đô thị đạt trên 50% giá trị sản xuất ngành nông nghiệp...
