Kỳ vọng dòng vốn tỷ đô qua góp vốn và M&A

TinVina.Com - Xu hướng 'M&A ngược' đang hình thành và mở ra một cơ hội tỷ đô, nhất là khi có sự hỗ trợ tích cực từ chính sách kinh tế vỹ mô như Nghị quyết 10.

34,65 tỷ đô la Mỹ - đó là tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam trong 6 tháng đầu năm nay. Trong dòng vốn kỷ lục này, vốn đầu tư nước ngoài thông qua hình thức vốn góp, vốn mua cổ phần đang vươn lên thành một kênh dẫn vốn chiến lược. Không thâm dụng đất đai hay tài nguyên, dòng vốn này chảy mạnh qua thị trường chứng khoán và các thương vụ sáp nhập. Đáng chú ý, một xu hướng 'M&A ngược' đang hình thành và mở ra một cơ hội tỷ đô, nhất là khi có sự hỗ trợ tích cực từ chính sách kinh tế vỹ mô như Nghị quyết 10.

Traphaco là một doanh nghiệp có vốn nhà nước, sau khi niêm yết trên sàn chứng khoán, doanh nghiệp này lại có thêm một dòng vốn đầu tư gián tiếp đến từ các cổ đông chiến lược Hàn Quốc. Trở thành một doanh nghiệp đa loại hình sở hữu vừa là một thách thức, vừa mang lại nhiều cơ hội cho công ty đẩy mạnh lộ trình tăng trưởng 2 con số. Bà Đào Thúy Hà, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Traphaco chia sẻ: "Với các cổ đông nước ngoài họ cũng mong muốn cái sự đổi mới sáng tạo và mang những công nghệ mới từ Hàn Quốc vào Việt Nam để chúng ta có thể thúc đẩy hơn trong công tác nghiên cứu và phát triển các thuốc tân dược. Việc sử dụng các thuốc có chi phí hợp lý và có công nghệ tốt, đượcnghiên cứu từ nước ngoài về thì cách thức làm sao chúng ta có thể làm được nhanh, tạo ra được những sản phẩm thuốc tốt, tuân thủ và hài hòa được lợi ích của các bên liên quan.

Suốt nhiều thập kỷ qua, thu hút vốn đầu tư nước ngoài của Việt Nam chủ yếu dựa vào đầu tư trực tiếp, đi kèm với đó là sự thâm dụng về đất đai, tài nguyên và năng lượng. Tuy nhiên, Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị ra đời đã khơi thông một dòng vốn tỷ đô đầy linh hoạt, chính là dòng vốn gián tiếp thông qua thị trường chứng khoán và các thương vụ sáp nhập.

Ông Phan Hữu Thắng, Nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính nhận định: "Trong đầu tư nó rất nhiều các cái loại hình thức đầu tư khác nhau, không chỉ có đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp, rồi mua bán sáp nhập rồi thị trường chứng khoán… Rõ ràng, các doanh nghiệp Việt Nam đến thời điểm hiện nay, qua gần 40 năm rồi, họ chuẩn bị như thế nào để bước sang một cái trang mới, cần phải liên kết mạnh hơn, sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu."

Chiến lược "đầu tư mềm" của các nhà đầu tư ngoại được hiểu là thay vì trực tiếp mở các doanh nghiệp, nhà xưởng, họ sẽ góp vốn hoặc mua cổ phần của doanh nghiệp nội địa. Kênh dẫn vốn trung và dài hạn này đang hứa hẹn mang đến một sức mạnh tài chính chưa từng có, đặc biệt khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng.

Bà Hà Thu Thanh, Chuyên gia Cao cấp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho biết: "Nhà đầu tư nước ngoài bây giờ cũng cần phải hiểu là vậy thì nghị quyết 10 và nghị quyết 57 của Việt Nam quy định cái gì và các quý vị ở đâu trong đó. Đấy là cái đầu tư cứng mà ta gọi là FDI. Cái thứ hai là đầu tư mềm là đầu tư qua thị trường vốn. Với thị trường vốn và thị trường chứng khoán được nâng hạng và cơ chế vận hành của nó thật tốt thì chỉ 5 năm nữa số lượng vốn đầu tư nước ngoài thông qua thị trường vốn bằng số lượng vốn 30 năm".

Theo các chuyên gia, kỳ vọng về dòng vốn đầu tư gián tiếp này không phải là không có cơ sở, khi thời điểm hiện tại, các doanh nghiệp nội địa đã có một tâm thế chủ động hơn, tích cực củng cố nguồn lực sản xuất và tăng cường kết nối để tạo nên các hệ sinh thái sản xuất đồng bộ, sẵn sàng trở thành bến đỗ hấp thụ trọn vẹn dòng vốn tỷ đô từ các nhà đầu tư nước ngoài.

Số liệu từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính đã cho thấy là tổng vốn đầu tư nước ngoài tính đến hết tháng 6 vừa qua đã đạt mức kỷ lục là 34,65 tỷ USD, tăng mạnh tới 61% so với cùng kỳ năm trước. Nhưng điều đáng chú ý, trong tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam 6 tháng đầu năm thì vốn đăng ký góp và mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài, nghĩa là dòng vốn gián tiếp của các nhà đầu tư nước ngoài vào nước ta cũng có mức tăng đột biến tới 89,5% so với cùng kỳ năm trước; với 1.446 lượt với tổng giá trị góp vốn 6,22 tỷ USD. Điều này cho thấy hoạt động mua bán - sáp nhập (M&A) giữa nhà đầu tư ngoại với doanh nghiệp nội đang diễn ra cực kỳ sôi động, đúng như tinh thần của Nghị quyết 10.

Trong đó, có 413 lượt góp vốn, mua cổ phần làm tăng vốn điều lệ của doanh nghiệp với giá trị góp vốn là 2,15 tỷ USD và 1.033 lượt nhà đầu tư nước ngoài mua lại cổ phần trong nước mà không làm tăng vốn điều lệ với giá trị 4,07 tỷ USD.Đáng nói hơn nữa là trong dòng vốn đầu tư gián tiếp này thì tới 42,4% là tiền đầu tư vào các hoạt động chuyên môn và khoa học công nghệ, tới 2,64 tỷ USD, cho thấy dòng tiền tiếp tục hướng sang các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao hơn.

Dù tiềm năng cực kỳ to lớn, nhưng dòng vốn đầu tư nước ngoải thông qua thị trường chứng khoán và các thương vụ mua bán - sáp nhập doanh nghiệp tại Việt Nam thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế. Nghị quyết 10 chỉ rõ: "Hoạt động góp vốn, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp của các quỹ đầu tư, định chế tài chính toàn cầu, nhà đầu tư nước ngoài còn hạn chế". Nút thắt không chỉ nằm ở cơ chế quản lý, mà xuất phát từ chính sức hấp thụ của doanh nghiệp nội địa. Cần những giải pháp đột phá để sớm khơi thông điểm nghẽn này.

Sự manh mún, quy mô nhỏ lẻ và đặc biệt là sự thiếu minh bạch trong quản trị sẽ là những "điểm nghẽn" khiến dòng vốn ngoại chùn bước. Bởi trên thị trường vốn, tiền có thể nhiều, nhưng sự dịch chuyển là liên tục, vì các định chế tài chính quốc tế có bộ lọc vô cùng khắt khe.

Ông Trần Đức Tùng, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Công nghệ Thế hệ Mới Hanel PT chia sẻ: "Một trong những yếu tố quan trọng nhất mà để có thể giúp chúng ta đi đường dài được với các cái tập đoàn toàn cầu đấy là đầu tiên là chúng ta cần phải có một cái tầm nhìn phát triển và cũng như là có một sự quản trị minh bạch. Chúng ta phải là một cái doanh nghiệp tử tế, là một cái doanh nghiệp tốt mà các đối tác nước ngoài mà muốn chơi và muốn hợp tác và đi với chúng ta đường dài".

"Sự tử tế", thể hiện qua quản trị doanh nghiệp và minh bạch thông tin, là điều kiện cần để thu hút nhà đầu tư. Còn điều kiện đủ là quy mô phải tương xứng. Thay vì duy trì mô hình quản trị khép kín, doanh nghiệp Việt buộc phải mạnh dạn cổ phần hóa và liên kết sáp nhập. Ông Phan Hữu Thắng, Nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài cũng đồng tình đưa ra nhận định: "Trong nghị quyết 10 chúng ta đã nêu rất rõ, đấy là bắt buộc lần này phải thực hiện cái liên kết, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp trong nước. Tất cả các ưu đãi của chúng ta trong giai đoạn mới không phải là ưu đãi ghi trên giấy tờ ngay từ đầu, mà chúng ta sẽ cấp ưu đãi bằng kết quả thực hiện".

Đáng chú ý, cùng với việc dòng vốn góp vốn và mua cổ phần gia tăng, thị trường cũng bắt đầu xuất hiện một số thương vụ mà doanh nghiệp Việt chủ động mua lại cổ phần hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Đây là hiện tượng được một số chuyên gia gọi là "M&A ngược", phản ánh năng lực và vị thế ngày càng cao của doanh nghiệp Việt.

Bà Hà Thu Thanh, Chuyên gia Cao cấp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phản ánh: "M&A là việc là chắc chắn sẽ phải xảy ra và xảy ra là nó cần sự nhận thức, sự nhanh nhạy của doanh nghiệp Việt Nam rất lớn, để chúng ta có thể thay vì bán cho họ thì chúng ta sẽ mua họ. Không phải mua bằng tiền mà chúng ta có, mà mua bằng sự hấp dẫn, bằng kinh nghiệm, bằng chuỗi cung ứng chúng ta đang có ở đây, bằng lực lượng lao động chúng ta có. Chúng ta không e ngại là chỉ có họ mới M&A chúng ta mà chúng ta cũng M&A họ."

Sáu tháng đầu năm nay, giá trị góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tại các doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục tăng mạnh. Cùng với đó, một số thương vụ "M&A ngược" cho thấy doanh nghiệp Việt đang từng bước nâng cao vị thế, chủ động hơn trong các hoạt động hợp tác và mua bán - sáp nhập. Nhưng để thu hút dòng vốn chất lượng cao và duy trì sự tham gia lâu dài của nhà đầu tư quốc tế, doanh nghiệp Việt cần đủ lớn, đủ minh bạch và đủ năng lực để trở thành đối tác tin cậy trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Khi doanh nghiệp sẵn sàng vươn mình, thể chế sẽ mở đường. Với các Nghị quyết trụ cột, trong đó có Nghị quyết 10, cùng với nỗ lực thực thi hiệu quả từ các doanh nghiệp, chúng ta sẽ khơi thông được các nút thắt về thể chế và quản trị, thị trường vốn trung và dài hạn sẽ thực sự trở thành bệ phóng cho nền kinh tế. Nguồn lực khổng lồ từ dòng vốn đâu tư nước ngoài thông qua kênh vốn góp và mua cổ phần không chỉ giúp doanh nghiệp Việt mở rộng sản xuất, mà còn trao cho họ một thứ quyền lực mới: Quyền lực làm chủ các thương vụ sáp nhập tỷ đô.