Bộ Xây dựng đang tiến hành lấy ý kiến góp ý rộng rãi đối với dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kiểm định xe cơ giới tham gia giao thông đường bộ. Dự thảo này được kỳ vọng sẽ thay thế hoàn toàn quy chuẩn hiện hành (QCVN 122:2024/BGTVT), qua đó tạo ra một cuộc cải tổ toàn diện nhằm nâng cao chất lượng, tính minh bạch và độ chính xác trong hoạt động đăng kiểm trên phạm vi toàn quốc.
Chuẩn hóa toàn diện, xóa bỏ sự cảm tính
Trước làn sóng phát triển của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, bộ quy chuẩn hiện tại đã bắt đầu bộc lộ nhiều điểm hạn chế. Ảnh: Báo xây dựng
Theo báo cáo đánh giá chuyên sâu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam, kể từ khi được ban hành, QCVN 122:2024/BGTVT đã hoàn thành tốt vai trò lịch sử, đáp ứng cơ bản yêu cầu kiểm tra an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Quy chuẩn này tạo ra hành lang pháp lý ban đầu vững chắc cho việc kiểm tra ô tô, sơ-mi rơ-moóc, xe chở người và chở hàng bốn bánh có gắn động cơ. Tuy nhiên, trước làn sóng phát triển của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, bộ quy chuẩn hiện tại đã bắt đầu bộc lộ nhiều điểm hạn chế. Sự thiếu hụt các quy định chi tiết về phương pháp kiểm tra đối với nhiều hạng mục kỹ thuật phức tạp đã vô hình trung tạo ra những khoảng trống lớn, dẫn đến hệ lụy là cách thức đánh giá đôi khi thiếu sự đồng nhất giữa các trung tâm đăng kiểm và đăng kiểm viên.
Nhằm triệt để khắc phục những bất cập này, dự thảo quy chuẩn mới được Bộ Xây dựng chỉ đạo xây dựng theo nguyên tắc chuẩn hóa tuyệt đối mọi hoạt động kiểm định. Toàn bộ quá trình kiểm tra sẽ được phân luồng bài bản theo từng nhóm hệ thống cốt lõi trên phương tiện, bao gồm: nhận dạng phương tiện; hệ thống phanh, lái, treo; bánh xe và lốp; khung, thân vỏ, buồng lái; hệ thống cửa, kính, gương chiếu hậu; đèn chiếu sáng, tín hiệu; còi, gạt nước; mạng lưới dây điện; ghế ngồi, dây đai an toàn; bình chữa cháy và các thiết bị điện tử chuyên dùng. Riêng đối với xe mô tô, xe gắn máy, quy chuẩn cũng thiết lập cơ chế kiểm định khí thải tách biệt theo quy định mới.
Đáng chú ý nhất, dự thảo tiến hành phân loại rạch ròi các khiếm khuyết, hư hỏng thành ba cấp độ mang tính định lượng cao: khiếm khuyết không quan trọng (MiD), khiếm khuyết quan trọng (MaD) và khiếm khuyết nguy hiểm (DD). Sự phân tầng rõ ràng này sẽ đóng vai trò như một "thước đo" chuẩn mực, làm căn cứ pháp lý vững chắc để các đăng kiểm viên ra quyết định, từ đó loại bỏ tối đa sự can thiệp của các yếu tố cảm tính và chủ quan của con người.
Bắt kịp xu hướng công nghệ mới và xe đặc thù
Không chỉ chú trọng cải tiến các phương pháp quan sát trực tiếp, dự thảo mới bắt buộc áp dụng hàng loạt quy trình thử nghiệm tiêu chuẩn bằng thiết bị chuyên dụng hiện đại. Các hạng mục bắt buộc đo lường bằng hệ thống máy móc có độ chính xác cao bao gồm: đánh giá hiệu quả và độ ổn định của hệ thống phanh trên thiết bị chuyên dụng hoặc trên đường thử thực tế; đo lường độ trượt ngang của bánh xe dẫn hướng; kiểm tra cường độ và độ lệch chùm sáng của hệ thống đèn chiếu sáng phía trước; phân tích nồng độ khí thải động cơ xăng và động cơ diesel. Từng phép đo đều được quy định khắt khe về giới hạn đánh giá tối đa và điều kiện môi trường thử nghiệm tối thiểu.
Bên cạnh đó, nhằm đáp ứng sự xuất hiện ngày càng đa dạng của các dòng xe hiện đại, quy chuẩn mới đã kịp thời cập nhật và bổ sung các hướng dẫn chuyên biệt đối với xe dẫn động bốn bánh toàn thời gian (AWD), xe lai điện (hybrid), phương tiện thiết kế nhiều ống xả và các dòng xe sở hữu kết cấu chuyên dùng đặc biệt. Những quy định mang tính đi tắt đón đầu này bảo đảm quá trình kiểm định được thực hiện trơn tru, thống nhất trên mọi trạm đăng kiểm toàn quốc, không gặp lúng túng trước các công nghệ lạ.
Yếu tố an toàn thông minh trên xe cũng được đưa vào diện bắt buộc kiểm soát. Dự thảo quy chuẩn cập nhật chi tiết các yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị giám sát hành trình, camera theo dõi người lái, hệ thống ghi nhận hình ảnh khoang hành khách và đặc biệt là hệ thống cảnh báo chống bỏ quên trẻ em – một tính năng nhân văn đang dần trở thành tiêu chuẩn trên các mẫu xe đời mới.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc siết chặt và chuẩn hóa phương pháp kiểm tra sẽ làm giảm triệt để sự chênh lệch về chất lượng đánh giá giữa các cơ sở đăng kiểm. Ngay sau khi quy chuẩn mới được Bộ Xây dựng chính thức ban hành, một chiến dịch đào tạo, tập huấn quy mô lớn sẽ lập tức được triển khai cho toàn bộ đội ngũ lãnh đạo, đăng kiểm viên và kỹ thuật viên trên toàn quốc. Thông qua công tác giám sát và kiểm tra năng lực định kỳ, hệ thống đăng kiểm Việt Nam kỳ vọng sẽ đáp ứng trọn vẹn yêu cầu của kỷ nguyên di chuyển mới, bảo đảm tính khách quan, minh bạch tuyệt đối và trên hết là bảo vệ an toàn tính mạng cho người tham gia giao thông.
