Như Dân trí đã đưa tin, chiều 18/7, trên mạng xã hội lan truyền nhiều bài viết kèm hình ảnh ghi lại cảnh một nhóm 10 du khách tại Hòn Chồng (phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa) bẻ các nhánh san hô, cho vào túi ni lông hoặc cầm trên tay mang khỏi bãi biển. Sự việc khiến nhiều người bức xúc.
Hình ảnh nhóm người bẻ san hô ở biển Hòn Chồng mang về nhà khiến nhiều người bức xúc (Ảnh: Ban Quản lý vịnh Nha Trang).
Ngay sau đó, Công an phường Bắc Nha Trang đã mời 2 du khách V.V.B. và V.V.Y. (trú tại thành phố Đồng Nai) lên làm việc. Hai người được xác định có hành vi khai thác trái phép 10,5kg san hô thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm.
Các cơ quan chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính 2 người này tổng số tiền 50 triệu đồng về hành vi khai thác san hô trái phép.
San hô không phải đá hay “cành cây” dưới nước
San hô thường trông giống các cành cây, khối đá nhiều màu sắc khiến không ít người lầm tưởng chúng là thực vật. Tuy nhiên trên thực tế, san hô là động vật.
Mỗi tập đoàn san hô được hình thành từ hàng trăm đến hàng nghìn cá thể nhỏ gọi là polyp. Mỗi polyp có miệng, xúc tu và khả năng bắt các sinh vật nhỏ trong nước làm thức ăn. Ở san hô đá, các polyp tiết ra canxi carbonat để tạo nên bộ xương cứng bên dưới cơ thể. Qua nhiều năm, các lớp xương này tích tụ và hình thành những rạn san hô khổng lồ.
Phần sống của san hô chỉ là một lớp mô mỏng phủ bên ngoài bộ xương. Vì vậy khi con người dùng tay bẻ, giẫm lên hoặc va thiết bị lặn vào san hô, phần mô sống có thể bị nghiền nát, bong khỏi bộ xương hoặc để lại những vết thương hở.
Ngay cả việc chạm tay mà không làm gãy san hô cũng không hoàn toàn vô hại. Theo Cơ quan Dịch vụ Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA), sự tiếp xúc có thể phá hỏng lớp nhầy bảo vệ bên ngoài khiến san hô bị nhiễm bệnh.
Một số loài san hô còn có các tế bào gây ngứa hoặc châm chích. Những phần xương san hô sắc nhọn cũng có thể khiến người chạm vào bị trầy xước, chảy máu.
Số san hô bị bẻ trái phép có trọng lượng lên tới 10,5kg (Ảnh: Anh Thịnh).
Một nhánh san hô bị bẻ có thể chỉ dài vài centimet, nhưng đó là kết quả của quá trình sinh trưởng kéo dài nhiều năm do phần lớn san hô phát triển rất chậm. Nhiều loài san hô chỉ tăng thêm vài milimet hoặc centimet mỗi năm, do đó các khu vực bị phá hủy có thể mất hàng trăm năm để phục hồi, thậm chí không thể tái tạo.
Khi một nhánh bị bẻ, thiệt hại không chỉ nằm ở phần san hô bị lấy đi. Vết gãy còn làm giảm khả năng sinh trưởng, sinh sản và chống chịu của phần còn lại. Bề mặt tổn thương có thể bị tảo chiếm chỗ, bị sinh vật khác xâm lấn hoặc trở thành nơi mầm bệnh xâm nhập.
San hô là "ngôi nhà" của nhiều loài sinh vật biển
Các rạn san hô chỉ bao phủ chưa đến 1% đáy đại dương nhưng là nơi sinh sống của khoảng 25% các loài sinh vật biển. Những khe hốc và cấu trúc phân nhánh của rạn cung cấp nơi kiếm ăn, trú ẩn, sinh sản và nuôi con non cho nhiều loài cá, giáp xác, thân mềm cùng các động vật không xương sống.
Việc làm hư hại san hô có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các loài phụ thuộc vào hệ sinh thái này. Tác động còn có thể lan rộng theo chuỗi thức ăn, làm suy giảm nguồn lợi thủy sản và ảnh hưởng đến sinh kế của cộng đồng ven biển.
San hô được ví như "ngôi nhà" của nhiều loài sinh vật biển (Ảnh: National Ocean Service).
Không chỉ là nơi cư trú của sinh vật biển, các rạn san hô còn đóng vai trò như "lá chắn" tự nhiên bảo vệ bờ biển. Cấu trúc gồ ghề của rạn giúp làm giảm năng lượng sóng trước khi chúng tiến vào đất liền.
Theo Cơ quan Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ (NOAA), các rạn san hô khỏe mạnh có thể hấp thụ tới 97% năng lượng sóng, góp phần hạn chế xói lở, ngập lụt và thiệt hại do bão. Khi rạn san hô bị suy thoái, khả năng bảo vệ này cũng giảm theo.
Khi nhiệt độ nước biển tăng cao trong thời gian dài, san hô có thể đẩy các vi tảo cộng sinh ra khỏi mô, gây ra hiện tượng tẩy trắng. Nếu tình trạng nóng lên kéo dài, san hô sẽ thiếu nguồn dinh dưỡng, dễ mắc bệnh và có thể chết hàng loạt.
Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), rạn san hô là một trong những hệ sinh thái biển dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu. Trong giai đoạn 2009-2018, khoảng 14% diện tích san hô trên các rạn toàn cầu đã biến mất, chủ yếu do nhiệt độ đại dương gia tăng.
UNEP cảnh báo phần lớn các rạn san hô có thể biến mất vào giữa thế kỷ này nếu tình trạng đại dương ấm lên không được kiểm soát.
Trong bối cảnh đó, những tác động trực tiếp từ hoạt động du lịch như bẻ san hô, giẫm lên rạn, thả neo tàu, để chân vịt va quệt vào rạn hoặc khuấy lớp trầm tích dưới đáy biển càng làm suy giảm khả năng phục hồi của hệ sinh thái.
Lớp trầm tích bị khuấy lên có thể phủ kín bề mặt san hô, cản trở quá trình trao đổi chất, trong khi neo tàu có thể phá hủy những cấu trúc phải mất hàng chục năm, thậm chí hàng thế kỷ mới hình thành.
Tại nhiều quốc gia, các quy định bảo vệ rạn san hô được áp dụng rất nghiêm ngặt. Du khách chỉ được quan sát, tuyệt đối không chạm, bẻ, giẫm lên san hô hoặc mang bất kỳ mảnh san hô nào ra khỏi môi trường tự nhiên. Người tiêu dùng cũng được khuyến cáo không mua các sản phẩm lưu niệm làm từ san hô khai thác ngoài tự nhiên.
Ngoài ra, tàu thuyền được yêu cầu sử dụng các phao neo tại khu vực được quy định, thay vì thả neo trực tiếp xuống những vùng có rạn san hô.
Những điều không nên làm khi lặn ngắm san hô
- Không chạm vào san hô, kể cả khi chỉ muốn quan sát hoặc chụp ảnh.
- Không bẻ hoặc tách các nhánh san hô khỏi rạn.
- Không đứng, giẫm hoặc đặt chân lên rạn san hô.
- Không thu nhặt san hô chết, mảnh san hô hoặc các sinh vật gắn với rạn để làm kỷ niệm.
