Nghiên cứu chỉ ra rằng vật liệu này chứa hàm lượng cao các hợp chất độc hại, đặc biệt là hydrocarbon thơm đa vòng (PAH), có thể gây nguy hiểm cho môi trường và sức khỏe con người.
Cao su vụn, được tạo ra từ việc nghiền lốp xe cũ, từ lâu đã được ca ngợi là một giải pháp thân thiện với môi trường, giúp giảm thiểu hàng triệu lốp xe thải ra bãi rác. Với bề mặt đàn hồi, giảm chấn, vật liệu này trở thành lựa chọn hàng đầu cho sân chơi, sân thể thao, được quảng cáo là giúp bảo vệ trẻ em và vận động viên khỏi chấn thương.
Mặt trái của "giải pháp thân thiện môi trường"
Tuy nhiên, nghiên cứu của các nhà khoa học Ba Lan đã phát hiện ra một nhược điểm đáng lo ngại. Khi kiểm tra các hạt cao su vụn, đặc biệt là ba kích thước hạt thường được sử dụng, họ nhận thấy vật liệu này chứa hàm lượng cao các hợp chất độc hại được gọi là hydrocarbon thơm đa vòng (PAH).
PAH là một nhóm hóa chất có thể gây nguy hiểm khi hít phải, nuốt phải hoặc hấp thụ qua da. Chúng có liên quan đến các biến chứng trong quá trình phát triển của thai nhi, tổn thương gan và hệ sinh sản, và một số chất được biết đến là chất gây ung thư.
Các chuyên gia đã khuyến cáo rửa tay sau khi chơi ở sân chơi có hạt cao su vụn, tránh ăn trên cỏ và hạn chế thời gian chơi trên sân trong điều kiện nắng nóng gay gắt.
Nguy cơ tiềm ẩn từ hạt cao su nhỏ nhất
Để đánh giá rủi ro, nhóm nghiên cứu đã đo tổng lượng PAH và phần PAH có thể phân hủy sinh học (hòa tan trong nước và hấp thụ bởi sinh vật sống) trong cao su vụn.
Giáo sư Patryk Oleszczuk từ Trường đại học Maria Curie-Skłodowska, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết: "Kết quả cho thấy cao su lốp xe tái chế chứa nồng độ PAH rất cao, đặc biệt là ở các hạt có kích thước nhỏ nhất".
Nghiên cứu chỉ ra rằng tổng lượng PAH dao động từ 49 đến 108 miligam trên mỗi kilogam, với các hạt nhỏ nhất luôn chứa nhiều độc tố nhất. Đáng báo động hơn, phần hóa chất có khả năng sinh học cũng cao nhất ở các hạt nhỏ nhất, vượt mức thường thấy trong nhiều loại đất và trầm tích bị ô nhiễm.
Để kiểm tra mối nguy hiểm trong thực tế, các nhà nghiên cứu đã cho các loài động vật không xương sống sống trong đất (bọ nhảy), cây cải xoong và vi khuẩn biển phát quang tiếp xúc với cả hạt cao su rắn và nước đã được ngâm với nó.
Tất cả các sinh vật đều cho thấy những tác động bất lợi, đặc biệt là từ các hạt cao su nhỏ nhất, làm giảm đáng kể khả năng sống sót, phát triển hoặc hoạt động sinh học của chúng.
Giáo sư Oleszczuk nhấn mạnh: "Chỉ riêng dữ liệu hóa học thôi thì chưa đủ. Bằng cách kết hợp phân tích hóa học với các thử nghiệm độc tính sinh thái, chúng tôi đã chứng minh được rằng các hợp chất được giải phóng từ hạt cao su không chỉ tồn tại mà còn hoạt tính sinh học và gây hại".
Nghiên cứu cũng phát hiện các kim loại có khả năng gây độc như kẽm và đồng trong nước được chiết xuất từ cao su, với nồng độ vượt quá hướng dẫn về nước uống trong một số trường hợp.
Vấn đề này có thể trở nên tồi tệ hơn theo thời gian do ánh nắng mặt trời, nhiệt độ và độ ẩm có thể tiếp tục phân hủy cao su, giải phóng nhiều chất độc hại hơn.
Giáo sư Oleszczuk kết luận: "Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy sự an toàn môi trường của cao su tái chế từ lốp xe phụ thuộc rất nhiều vào kích thước hạt. Các hạt mịn tiềm ẩn rủi ro không cân xứng và cần được quản lý chặt chẽ, đặc biệt là ở những không gian công cộng như sân chơi và các cơ sở thể thao".
Mặc dù vẫn còn nhiều tranh luận về mức độ tiếp xúc thực sự gây hại, các nhà khoa học Ba Lan nhấn mạnh rằng việc tái chế lốp xe vẫn là một mục tiêu môi trường quan trọng, nhưng không phải tất cả các vật liệu tái chế đều an toàn.
Họ kêu gọi các quy định cụ thể theo kích thước đối với cao su tái chế, cùng với việc giám sát an toàn dài hạn và phát triển các giải pháp thay thế an toàn hơn.
