Một phân tích gộp được công bố trên JAMA Dermatology cho thấy những người có tiền sử cháy nắng đau rát, phồng rộp và/hoặc nghiêm trọng có khả năng mắc ung thư biểu mô tế bào vảy ở da (cSCC) cao hơn.
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Trung tâm Ung thư MD Anderson thuộc Đại học Texas và một số cơ sở nghiên cứu khác thực hiện, tổng hợp dữ liệu từ 17 nghiên cứu với 321.473 người.
Cụ thể, so với những người không có tiền sử cháy nắng dạng này, nhóm có tần suất cháy nắng ở mức trung bình trong suốt cuộc đời có odds mắc cSCC cao hơn 51%, trong khi nhóm có tần suất cao có odds cao hơn 69%. Với những người thường xuyên bị cháy nắng nghiêm trọng khi còn nhỏ, odds mắc cSCC cao hơn khoảng 3 lần.
Đáng chú ý, phân tích cũng cho thấy ngay cả khi chỉ xét bất kỳ tiền sử nào về cháy nắng đau rát, phồng rộp và/hoặc nghiêm trọng, odds mắc cSCC vẫn cao hơn 38%. Tuy nhiên, nghiên cứu không chứng minh rằng một lần cháy nắng nghiêm trọng chắc chắn sẽ khiến một người mắc ung thư da sau này.
Tổn thương DNA có thể để lại hậu quả lâu dài
Cháy nắng xảy ra khi tia cực tím (UV) gây tổn thương các tế bào da. Khi cơ thể sửa chữa những tổn thương này, đôi khi có thể xuất hiện sai sót. Theo bác sĩ Adrienne Victor, chuyên gia ung thư tại Viện Ung thư Wilmot thuộc Đại học Rochester, các đột biến có thể tích lũy theo thời gian và góp phần vào sự phát triển của ung thư da.
Theo bác sĩ Isaac Weber, đồng tác giả nghiên cứu, vai trò của tia UV trong ung thư biểu mô tế bào vảy ở da đã được xác định rõ, nhưng ảnh hưởng cụ thể của cháy nắng vẫn khó đánh giá. Một nguyên nhân là rất khó tách biệt tác động của những lần cháy nắng trong quá khứ với tổng mức phơi nhiễm tia UV trong nhiều năm.
Những người thường xuyên bị cháy nắng cũng có thể là những người tiếp xúc với ánh nắng nhiều hơn nói chung. Vì vậy, việc xác định riêng tác động của cháy nắng vẫn là một thách thức trong các nghiên cứu quan sát.
Nghiên cứu cũng có những hạn chế, trong đó một số dữ liệu về tiền sử cháy nắng dựa trên thông tin do người tham gia tự nhớ lại, có thể dẫn đến sai số. Dù vậy, các tác giả cho rằng kết quả củng cố tầm quan trọng của việc phòng tránh cháy nắng, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Bác sĩ Jinia El-Feghaly, chuyên gia da liễu nhi tại Đại học Rochester, cũng lưu ý trẻ em có thể dễ bị tổn thương bởi nhiều yếu tố, trong đó có đặc điểm sinh học của các tế bào sắc tố, mức độ tiếp xúc với ánh nắng và việc sử dụng các biện pháp chống nắng không thường xuyên.
Cụm từ "cháy nắng làm thay đổi cuộc đời" gần đây được sử dụng phổ biến trên mạng xã hội để mô tả những trường hợp cháy nắng nghiêm trọng, đặc biệt là các vết bỏng gây phồng rộp. Tuy nhiên, đây không phải thuật ngữ y khoa hay một phân loại nguy cơ chính thức.
Các nghiên cứu trước đây cũng cho thấy tiền sử cháy nắng, đặc biệt khi xảy ra nhiều lần từ nhỏ, liên quan với nguy cơ melanoma và ung thư biểu mô tế bào đáy cao hơn. Vì vậy, việc hạn chế cháy nắng là một trong những cách quan trọng để giảm tổn thương do tia UV và nguy cơ ung thư da.
Các yếu tố khác làm tăng nguy cơ ung thư da
Tia UV là tác nhân gây ung thư đã được xác định và phơi nhiễm UV tích lũy trong suốt cuộc đời là một yếu tố quan trọng đối với nguy cơ ung thư da. Tuy nhiên, nguy cơ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, trong đó có đặc điểm di truyền và một số yếu tố lối sống.
Giường tắm nắng cũng là một nguồn phơi nhiễm tia UV đáng lưu ý. Một nghiên cứu công bố năm 2025 cho thấy người sử dụng giường tắm nắng có nguy cơ mắc melanoma gần gấp 3 lần so với nhóm không sử dụng.
Phân tích tế bào da còn cho thấy người sử dụng thiết bị này có số lượng đột biến gần gấp đôi và các đột biến liên quan melanoma xuất hiện ở cả những vùng da ít tiếp xúc với ánh nắng.
Việc phơi nhiễm tia UV để có làn da rám nắng không phải là biện pháp an toàn để bổ sung vitamin D. Cơ thể có thể tổng hợp vitamin D khi tiếp xúc với ánh nắng, nhưng không cần phải để da bị cháy nắng mới đạt được điều này.
Không thể xóa bỏ những tổn thương do phơi nhiễm UV trong quá khứ, nhưng có thể hạn chế tổn thương mới. Mặc quần áo chống nắng, đội mũ rộng vành, sử dụng kem chống nắng phù hợp và tìm nơi có bóng râm là những biện pháp giúp giảm phơi nhiễm UV.
Đặc biệt, người dân nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng khi cường độ UV cao và tránh để da bị cháy nắng. Bởi không chỉ những vết bỏng gây đau rát hay phồng rộp, mà tổng mức phơi nhiễm tia UV trong suốt cuộc đời cũng góp phần vào nguy cơ ung thư da.
