Bộ Công an đề xuất Tòa án được chuyển thời gian cải tạo không giam giữ còn lại thành hình phạt tù nếu người bị kết án cố ý vi phạm nghĩa vụ, theo tỷ lệ 3 ngày cải tạo không giam giữ tương đương một ngày tù.
Bộ Công an vừa trình Chính phủ dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đồng thời lấy ý kiến góp ý đến hết ngày 16/7.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất bổ sung quy định xử lý người đang chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ nhưng vi phạm nghĩa vụ theo Luật Thi hành án hình sự.
Theo dự thảo, các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 36 về hình phạt cải tạo không giam giữ cơ bản được giữ nguyên như quy định hiện hành.
Cụ thể, cải tạo không giam giữ được áp dụng trong thời hạn từ 6 tháng đến 3 năm đối với người phạm tội ít nghiêm trọng hoặc phạm tội nghiêm trọng, có nơi làm việc ổn định hoặc nơi cư trú rõ ràng, nếu xét thấy không cần thiết phải cách ly người phạm tội khỏi xã hội.
Trường hợp người bị kết án đã bị tạm giữ, tạm giam, thời gian này được trừ vào thời gian chấp hành hình phạt. Cứ một ngày tạm giữ, tạm giam được tính bằng 3 ngày cải tạo không giam giữ.
Tòa án giao người bị phạt cải tạo không giam giữ cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập hoặc UBND cấp xã nơi cư trú để giám sát, giáo dục. Gia đình người bị kết án có trách nhiệm phối hợp trong quá trình quản lý, giám sát.
Trong thời gian chấp hành án, người bị kết án phải thực hiện các nghĩa vụ theo quy định và bị khấu trừ từ 5% đến 20% thu nhập hằng tháng để sung quỹ Nhà nước.
Trong trường hợp đặc biệt, Tòa án có thể miễn việc khấu trừ thu nhập nhưng phải nêu rõ lý do trong bản án. Quy định khấu trừ thu nhập không áp dụng đối với người đang thực hiện nghĩa vụ quân sự.
Trường hợp người bị phạt cải tạo không giam giữ không có việc làm hoặc bị mất việc trong thời gian chấp hành án, người này phải thực hiện một số công việc lao động phục vụ cộng đồng.
Thời gian lao động không quá 4 giờ mỗi ngày và không quá 5 ngày trong một tuần.
Biện pháp lao động phục vụ cộng đồng không áp dụng đối với phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con dưới 6 tháng tuổi, người già yếu, người mắc bệnh hiểm nghèo, người khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng.
Đáng chú ý, Bộ Công an đề xuất bổ sung khoản 5 Điều 36, quy định trong thời gian chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, nếu người bị kết án vi phạm nghĩa vụ theo Luật Thi hành án hình sự, Tòa án có thể quyết định chuyển thời gian chấp hành hình phạt còn lại thành hình phạt tù.
Tỷ lệ chuyển đổi được đề xuất là cứ 3 ngày cải tạo không giam giữ tương đương một ngày tù.
Theo cơ quan soạn thảo, Bộ luật Hình sự hiện hành chưa có quy định cho phép Tòa án chuyển hình phạt cải tạo không giam giữ thành hình phạt tù khi người chấp hành án cố ý vi phạm nghĩa vụ.
Thực tiễn cho thấy, một bộ phận người bị kết án chưa nghiêm túc chấp hành, thậm chí không thực hiện các nghĩa vụ được giao. Trong khi đó, Luật Thi hành án hình sự chưa có cơ chế đủ mạnh để buộc người vi phạm nghiêm trọng phải tiếp tục chấp hành một hình phạt nghiêm khắc hơn.
Việc bổ sung quy định trên nhằm bảo đảm tính nghiêm minh và hiệu lực của bản án, ngăn chặn tình trạng lợi dụng chính sách khoan hồng để trốn tránh nghĩa vụ, đồng thời tăng hiệu quả răn đe, giáo dục người phạm tội tại cộng đồng.
Cơ quan soạn thảo cho rằng quy định này cũng góp phần nâng cao hiệu quả của hình phạt cải tạo không giam giữ, tạo điều kiện để hình phạt này được áp dụng rộng rãi hơn trong thực tế, qua đó hạn chế việc áp dụng hình phạt tù.
