Những ngày đầu năm học mới 2026-2027, tại Hà Nội liên tiếp xảy ra những bất cập trong công tác tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh.
Gần đây nhất, phụ huynh Trường Tiểu học Lê Trọng Tấn (phường Yên Nghĩa) phản ánh phát hiện thịt gà “có mùi lạ”, tôm không tươi khi giám sát chất lượng thực phẩm nhập vào trường sáng 11/9.
Ngăn được hậu quả, vẫn phải làm rõ trách nhiệm
Trao đổi với phóng viên Dân trí về vấn đề này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Uỷ viên Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của phụ huynh và bộ phận giám sát, đồng thời ghi nhận việc nhà trường đã từ chối tiếp nhận, yêu cầu thay thế số thực phẩm có dấu hiệu bất thường.
Hình ảnh một số miếng gà có dấu hiệu không tươi sống do nhà cung cấp vận chuyển đến Trường Tiểu học Lê Trọng Tấn sáng 11/9 (Ảnh: Phụ huynh cung cấp).
Theo thông tin được công bố, thực phẩm gà và tôm tại Trường Tiểu học Lê Trọng Tấn chưa được đưa vào chế biến và sử dụng cho học sinh. Như vậy, khâu kiểm tra khi giao nhận đã phát huy tác dụng và một nguy cơ đã được ngăn chặn kịp thời.
Tuy nhiên, theo bà Nga, việc ngăn chặn được hậu quả không có nghĩa là không cần làm rõ trách nhiệm. Thực phẩm dành cho học sinh phải được kiểm soát an toàn ngay từ nguồn cung, trong quá trình bảo quản, vận chuyển và giao nhận, chứ không thể đợi đến “cửa bếp” mới phát hiện bằng mắt thường hoặc bằng cảm quan.
“Đặc biệt, việc có đầy đủ tem nhãn, mã truy xuất, hợp đồng và hóa đơn mới chỉ chứng minh được một phần về nguồn gốc pháp lý; chưa đương nhiên bảo đảm rằng chất lượng thực phẩm tại thời điểm giao nhận vẫn đáp ứng yêu cầu. Giữa đúng hồ sơ và đúng chất lượng thực tế không được phép tồn tại khoảng cách”, bà Nguyễn Thị Việt Nga nói.
Vị đại biểu Quốc hội cho rằng trách nhiệm trong trường hợp này cần được xem xét theo toàn bộ chuỗi cung ứng. Trước hết, đơn vị trực tiếp cung cấp thực phẩm phải chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa, điều kiện bảo quản, vận chuyển và việc duy trì chất lượng cho tới thời điểm bàn giao.
Theo bà, nếu thực phẩm được xác định không bảo đảm chất lượng hoặc an toàn thì phải truy xuất để làm rõ nguyên nhân phát sinh ở khâu sản xuất, bảo quản hay vận chuyển; căn cứ tính chất, mức độ vi phạm để xử lý theo hợp đồng và pháp luật.
Phụ huynh tham gia giám sát quá trình giao nhận thực phẩm đầu vào tại Trường Tiểu học Lê Trọng Tấn ngày 15/9 (Ảnh: Minh Chiến).
Đối với đơn vị tổ chức nấu ăn, dù mua nguyên liệu qua nhà cung cấp khác, cũng không thể coi việc có hợp đồng, hóa đơn hay mã truy xuất là đã hoàn thành trách nhiệm.
“Đây là chủ thể trực tiếp cung cấp dịch vụ bữa ăn cho nhà trường, nên phải lựa chọn, kiểm tra và kiểm soát các nhà cung ứng thành phần; đồng thời chịu trách nhiệm về việc thực hiện đầy đủ các cam kết trong hợp đồng”, bà Nga nhấn mạnh.
Đối với nhà trường, đại biểu cho biết trách nhiệm trọng tâm là tổ chức tiếp nhận, kiểm tra, giám sát trực tiếp việc giao nhận thực phẩm, quá trình sơ chế, chế biến, chia suất, lưu mẫu và tổ chức bữa ăn.
Trong vụ việc này, nhà trường đã phối hợp từ chối lô hàng có dấu hiệu bất thường; nhưng vẫn cần rà soát vì sao thực phẩm đó có thể đi qua các khâu trước và được vận chuyển đến tận trường. Việc phụ huynh tham gia giám sát là rất cần thiết, nhưng không thể chuyển trách nhiệm chuyên môn và trách nhiệm quản lý sang cho phụ huynh.
Chính quyền địa phương và các cơ quan giáo dục, y tế có trách nhiệm kiểm tra điều kiện của đơn vị cung cấp, giám sát việc thực hiện hợp đồng và xử lý kịp thời những dấu hiệu vi phạm.
Bữa ăn bán trú là vấn đề được phụ huynh rất quan tâm (Ảnh: Minh Chiến).
Dẫn Công điện số 64/CĐ-TTg ngày 13/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ, bà Nga nêu rõ, chính quyền địa phương phải kiểm soát nguồn gốc, chất lượng nguyên liệu, điều kiện chế biến, bảo quản, vận chuyển, giao nhận và lưu mẫu; cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát trực tiếp; phụ huynh tham gia giám sát xã hội nhưng không làm thay trách nhiệm của chính quyền và nhà trường.
Theo nữ đại biểu Quốc hội, việc cần làm lúc này là kiểm tra, truy xuất và kết luận khách quan dựa trên chứng cứ chuyên môn; không nên vội quy kết chỉ từ hình ảnh hoặc cảm quan, nhưng cũng không thể dừng lại ở việc đổi thực phẩm rồi coi như sự việc đã khép lại.
“Cần làm rõ trách nhiệm ở từng khâu, xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng mức độ. Nếu chỉ thay nhà cung cấp mà không tìm ra lỗ hổng của quy trình thì nguy cơ tương tự vẫn có thể lặp lại với một nhà cung cấp khác”, bà Nga kiến nghị.
Hà Nội yêu cầu làm rõ nguyên nhân, xử lý trách nhiệm
Liên quan đến tổ chức bữa ăn bán trú, Văn phòng UBND TP Hà Nội vừa ban hành thông báo kết luận của Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Thu Hà tại cuộc họp về công tác này mới đây.
Theo đó, Phó Chủ tịch Vũ Thu Hà yêu cầu UBND các phường, xã trực tiếp kiểm tra việc tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn, kịp thời chỉ đạo, xử lý những khó khăn, vướng mắc và vấn đề phát sinh.
Phụ huynh Trường Tiểu học Mê Linh băn khoăn về định lượng suất ăn bán trú (Ảnh: Phụ huynh cung cấp).
Đối với các vụ việc phát sinh, địa phương phải khẩn trương kiểm tra, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan và các vi phạm (nếu có), xử lý nghiêm theo thẩm quyền.
Các địa phương cũng phải có phương án thay thế ngay đối với đơn vị cung cấp không đáp ứng đủ điều kiện, yêu cầu theo quy định.
Bà Vũ Thu Hà chỉ đạo Sở Y tế chủ trì, phối hợp với Sở GD&ĐT cùng các đơn vị liên quan trực tiếp kiểm tra tại các địa phương, cơ sở giáo dục, đơn vị cung cấp có phản ánh hoặc phát sinh vụ việc. Qua đó, các đơn vị kiểm tra việc xử lý, giải quyết, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và kết quả xử lý.
Sở GD&ĐT được giao theo dõi tình hình tổ chức bữa ăn bán trú theo từng cấp học, chủ động tiếp nhận thông tin từ các cơ sở giáo dục, phụ huynh và địa phương để kịp thời hướng dẫn, xử lý những vấn đề phát sinh.
Các cơ sở giáo dục được yêu cầu thực hiện nghiêm trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc tổ chức bữa ăn bán trú; đồng thời thông tin đầy đủ, chính xác đến cha mẹ học sinh về công tác tổ chức bữa ăn tại nhà trường.
