“Cơi nới” mọi cách để tiếp nhận học sinh
Sau sáp nhập, số học sinh tốt nghiệp lớp 9 năm học này tại TPHCM lên tới 169.080 em, tăng 42.734 học sinh so với năm trước.
Trong khi đó, năm học 2026-2027, 176 trường THPT công lập trên địa bàn có tổng chỉ tiêu gần 104.000 học sinh, tương đương khoảng 61%.
Tính theo số học sinh tốt nghiệp THCS, sẽ có khoảng 65.000 em phải lựa chọn hướng đi khác thay vì học lớp 10 công lập.
Kỳ thi vào lớp 10 tại TPHCM được xem là kỳ thi căng thẳng bậc nhất với học sinh thành phố (Ảnh: Hoài Nam).
Tuy nhiên, ngành giáo dục TPHCM đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tuyển sinh vào lớp 10 công lập lên khoảng 70%, tương đương hơn 118.000 chỉ tiêu, nhằm tiếp nhận tối đa học sinh.
Để đạt mục tiêu này, Sở GD&ĐT TPHCM yêu cầu các trường rà soát điều kiện cơ sở vật chất, tiến hành nâng cấp, sửa chữa và đánh giá lại khả năng tiếp nhận để tăng chỉ tiêu.
Từ cuối năm 2025, Sở cũng kiến nghị UBND TPHCM chuyển đổi công năng trụ sở UBND quận 12 và quận Tân Phú (cũ) thành cơ sở giáo dục.
Theo đánh giá, hai cơ sở này cơ bản đáp ứng yêu cầu để cải tạo thành trường học, trong đó trụ sở UBND quận Tân Phú (cũ) có thể chuyển thành trường THPT, còn trụ sở quận 12 (cũ) dự kiến thành trường liên cấp.
Việc chuyển đổi nhằm đưa vào sử dụng ngay từ năm học 2026-2027, sau đó tiếp tục đầu tư hoàn thiện. Hiện Sở Tài chính TPHCM đã trình UBND TPHCM xem xét chủ trương này.
Hơn 50.000 học sinh không có chỗ học lớp 10 công lập: Đi đâu, về đâu?
Tuy vậy, ngay cả khi đạt mục tiêu 70%, vẫn có ít nhất hơn 50.000 học sinh không có chỗ học lớp 10 công lập.
Nhóm học sinh này sẽ phải lựa chọn các hướng đi khác như học tại trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp… hoặc theo lựa chọn riêng của học sinh.
Theo lãnh đạo Sở GD&ĐT TPHCM, ngoài hệ thống THPT công lập, thành phố hiện có 47 trung tâm giáo dục thường xuyên và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên thực hiện chương trình THPT.
Cùng với các trường THPT công lập, hệ thống này có thể đáp ứng hơn 137.000 chỗ học, tương đương gần 81% tổng số học sinh tốt nghiệp.
Bên cạnh đó, hệ thống trường tư thục phủ khắp nơi cũng có khả năng tiếp nhận lớn. Trong mùa tuyển sinh năm 2025, khi chưa sáp nhập, gần 80 trường tư thục được giao tuyển gần 29.000 chỉ tiêu lớp 10, chủ yếu xét tuyển bằng học bạ và chủ động về thời gian tuyển sinh.
Ngoài ra, mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp với nhiều trường cao đẳng, trung cấp và các đơn vị đào tạo nghề cũng có thể tiếp nhận hàng chục nghìn học sinh. Việc học nghề sớm được xem là giúp rút ngắn thời gian đào tạo, sớm tham gia thị trường lao động và có thu nhập.
Việc học nghề sau THCS rộng mở nhưng chưa nhiều học sinh chủ động lựa chọn (Ảnh: Hoài Nam).
Tuy không thiếu chỗ học, thực tế phần lớn học sinh và phụ huynh vẫn tập trung vào mục tiêu vào lớp 10 công lập, khiến kỳ thi này lâu nay được xem là một trong những kỳ thi áp lực nhất.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân một phần do công tác hướng nghiệp lâu nay chưa thật sự hiệu quả, khiến học sinh sau THCS chủ yếu lựa chọn con đường vào THPT.
Việc hướng nghiệp chưa giúp học sinh có cơ hội hiểu đủ về điểm mạnh, điểm yếu, về cơ hội học tập... để trẻ lựa chọn ở tâm thế chủ động hơn. Việc theo học các mô hình khác ngoài THPT có khi còn bị xem như là… thất bại.
ThS Trần Nam, chuyên gia tư vấn tuyển sinh Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM), cho biết ở nhiều quốc gia, hướng nghiệp được triển khai từ sớm, ngay từ cuối tiểu học hoặc đầu THCS, nhằm giúp học sinh hiểu bản thân và đưa ra lựa chọn phù hợp.
Trong khi đó, tại Việt Nam, hoạt động này thường diễn ra muộn ở bậc THPT, chủ yếu ở lớp 12 và tập trung vào việc chọn trường, chọn ngành, thay vì giúp học sinh nhận diện năng lực để chủ động quyết định con đường học tập.
