Phát biểu tại Hội nghị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) năm 2026 vừa qua, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho rằng muốn nâng cao chất lượng giáo dục thì trước hết phải "giải phóng" sức lao động của giáo viên, giảm tối đa những công việc mang tính hình thức để thầy cô tập trung cho chuyên môn.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phát biểu tại tại Hội nghị Giám đốc Sở GĐ&ĐT năm 2026 (Ảnh: Bộ GD&ĐT).
Vì vậy, theo Bộ trưởng, Bộ GD&ĐT đặt mục tiêu xóa bỏ 100% hồ sơ, sổ sách giấy trùng lặp, chuyển sang quản lý bằng dữ liệu số; đồng thời cắt giảm tối thiểu 50% các hội thi, phong trào và danh hiệu mang tính hình thức. Mục tiêu cuối cùng là để giáo viên có thêm thời gian nghiên cứu, chuẩn bị bài giảng, chăm sóc và hỗ trợ học sinh.
Nhiều cuộc thi nặng về "trình diễn"
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, thầy Ngô Văn Vịnh, giáo viên Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội), cho rằng chủ trương cắt giảm các cuộc thi, hội thi hình thức là rất cần thiết.
Theo thầy Vịnh, nhiều năm qua, vì thành tích khiến không ít cuộc thi, hội thi không còn phản ánh đúng năng lực chuyên môn mà nặng tính "trình diễn".
"Để có một tiết dạy dự thi hoàn hảo, không chỉ giáo viên mà cả tổ chuyên môn, thậm chí cả nhà trường và học sinh đều phải dành rất nhiều thời gian tập luyện, chuẩn bị. Kết quả là tạo ra những tiết dạy gần như không thể tái hiện trong điều kiện dạy học bình thường", thầy Vịnh chia sẻ.
Theo nam giáo viên, do kết quả các cuộc thi gắn với thi đua, đánh giá và xét danh hiệu nên nhiều nơi buộc phải chạy theo thành tích. Điều này khiến không ít giáo viên giỏi chuyên môn lại không muốn tham gia, trong khi có người tham gia chủ yếu để có thêm thành tích phục vụ công tác đánh giá.
"Các cuộc thi tiêu tốn rất nhiều thời gian của giáo viên và học sinh nhưng hiệu quả mang lại không tương xứng", thầy Vịnh nói.
Các giáo viên mong muốn có nhiều thời gian cho công tác chuyên môn, thay vì quá tập trung vào các cuộc thi, hội thi mang tính dàn trải (Ảnh minh hoạ: Nam Anh).
Thầy Ngô Văn Vịnh cho rằng nếu vẫn duy trì một số hoạt động chuyên môn thì không nên lấy kết quả đó làm căn cứ đánh giá giáo viên hay xếp loại nhà trường, đồng thời không nên bắt buộc tất cả các cơ sở giáo dục đều phải tham gia.
Đồng quan điểm, cô Nguyễn Thị Hằng, giáo viên một trường tiểu học tại phường Xuân Phương (Hà Nội), cho biết điều giáo viên mong muốn nhất không phải là giảm việc một cách hình thức mà là được dành nhiều thời gian hơn cho đúng công việc chuyên môn.
Theo cô, mỗi đợt thi giáo viên dạy giỏi hay các hội thi, phong trào thường kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Ngoài việc xây dựng bài giảng, giáo viên còn phải chuẩn bị hồ sơ, học liệu, tập dượt với học sinh và phối hợp cùng đồng nghiệp.
"Có những tiết dạy được đầu tư rất công phu nhưng gần như không thể áp dụng trong các lớp học hằng ngày. Trong khi đó, thời gian đáng lẽ dành để kèm cặp học sinh yếu, trao đổi với phụ huynh, nghiên cứu phương pháp giảng dạy mới lại bị thu hẹp", cô chia sẻ.
Theo nữ giáo viên, nếu giảm được những cuộc thi và phong trào mang tính hình thức, giáo viên sẽ có điều kiện đầu tư nhiều hơn cho từng bài giảng, từng học sinh, thay vì chạy theo các yêu cầu về thành tích.
Không chỉ cắt giảm mà cần đổi mới cách tổ chức
Ở góc nhìn của chuyên gia, TS Vũ Thu Hương, nguyên giảng viên Khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cho rằng việc cắt giảm các cuộc thi, hội thi là cần thiết, nhưng mục tiêu cuối cùng không phải là giảm về số lượng mà là nâng cao chất lượng các hoạt động chuyên môn.
Theo bà Hương, nhiều hội thi hiện nay đã dần mất đi ý nghĩa ban đầu khi quá nặng về hồ sơ, hình thức và thành tích. Giáo viên dành nhiều thời gian chuẩn bị cho một vài tiết dạy "đẹp", trong khi giá trị áp dụng vào thực tiễn giảng dạy không cao.
"Nếu một cuộc thi chỉ nhằm lấy danh hiệu hoặc phục vụ thi đua thì nên mạnh dạn cắt bỏ. Nhưng những hoạt động thực sự giúp giáo viên học hỏi phương pháp mới, chia sẻ kinh nghiệm, lan tỏa những cách làm hiệu quả thì vẫn rất cần được duy trì", TS Vũ Thu Hương nhấn mạnh.
Theo bà, các hội thi nên được thiết kế lại theo hướng đánh giá năng lực nghề nghiệp trong môi trường dạy học thực tế thay vì những tiết dạy được chuẩn bị sẵn. Giáo viên cần được ghi nhận qua hiệu quả giảng dạy, khả năng hỗ trợ học sinh tiến bộ, xử lý tình huống sư phạm và những sáng kiến có thể áp dụng rộng rãi.
Vị chuyên gia nhìn nhận, điều quan trọng nhất là sau mỗi cuộc thi hay hoạt động chuyên môn, giáo viên học được gì và học sinh được hưởng lợi gì. Nếu trả lời được hai câu hỏi đó thì hoạt động mới thực sự có ý nghĩa. Ngược lại, nếu chỉ tạo thêm áp lực về hồ sơ, thành tích thì nên mạnh dạn thay đổi.
Theo TS Vũ Thu Hương, khi các hoạt động chuyên môn chuyển từ mục tiêu "thi để lấy danh hiệu" sang "chia sẻ để cùng phát triển", giáo viên sẽ chủ động tham gia với tinh thần học hỏi, còn ngành giáo dục cũng đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ một cách thực chất.
