Theo DataEye, chỉ trong nửa đầu năm 2026, Trung Quốc xuất hiện hơn 221.900 phim ngắn AI và hoạt hình AI mới. Các tác phẩm này tạo ra 515,7 tỷ lượt xem, trong đó 1.055 phim vượt 100 triệu lượt. Người dùng phim ngắn AI tại Trung Quốc đã vượt 600 triệu.
Tuy nhiên, tỷ lệ nội dung trở thành “hit” của phim ngắn AI chỉ khoảng 0,48%. Vì vậy, công nghệ không chỉ được dùng để làm phim nhanh hơn mà còn để tìm ra cách khiến khán giả không lướt qua.
Công thức giữ chân người xem
Điện ảnh truyền thống thường cần thời gian để giới thiệu nhân vật, không gian và hoàn cảnh. Phim ngắn dọc vận hành theo logic ngược lại.
Ngay từ vài giây đầu, khán giả được đưa vào giữa cuộc xung đột. Một cái tát, lời tuyên bố gây sốc, bí mật bị phát hiện hoặc một nhân vật rơi vào tình thế nguy hiểm có thể thay thế hàng phút thiết lập bối cảnh.
Phim ngắn AI thu hút người xem từ những giây đầu tiên.
Reuters từng mô tả micro-drama (phim siêu ngắn) Trung Quốc là dạng “fast food” của giải trí: tập phim chỉ kéo dài khoảng một phút, tiết tấu nhanh và liên tục xuất hiện các cú đảo chiều. Mỗi tập thường kết thúc bằng tình huống buộc người xem phải xem tiếp để biết chuyện gì xảy ra.
Đến năm 2026, khi AI tham gia sâu vào quá trình sản xuất, công thức này được đẩy lên một cấp độ khác.
Theo Tân Hoa Xã, ở khâu sáng tác, AI có thể bóc tách những yếu tố cốt lõi của các mô-típ phổ biến như “trùng sinh”, “hào môn”, “tổng tài”, sau đó chia nhỏ diễn biến thành các “linh kiện cảm xúc” có thể tái sử dụng.
Dựa trên dữ liệu hành vi của người dùng, hệ thống tiếp tục phân tích và tính toán ngưỡng phản ứng tâm lý của khán giả, từ đó xây dựng nội dung theo nhịp điệu gần như công thức hóa: 3 giây đầu phải thu hút, 6 giây bước vào xung đột và 10 giây đưa ra nút thắt.
Nội dung phim ngắn AI được công thức hóa để đảm bảo giữ chân người xem. Ảnh: Reuters/Sixth Tone.
Ở khâu sản xuất, AI tạo sinh có thể tham gia toàn bộ quy trình, từ phân cảnh, kịch bản hình ảnh đến sản xuất phần nghe nhìn. Quy trình truyền thống được chuyển thành mô hình “sản xuất dây chuyền” với tốc độ cao và mức độ tự động hóa lớn hơn.
Đằng sau cơ chế “gây nghiện”
Nghiên cứu công bố trên Frontiers in Psychology năm 2026 về việc sử dụng phim ngắn AI ở người lớn tuổi cho thấy động cơ thoát ly và trạng thái “nhập tâm” có vai trò trung gian trong mối liên hệ giữa việc xem phim ngắn AI và hành vi sử dụng mang tính gây nghiện.
Người xem không chỉ bị giữ lại bởi nội dung mà còn có thể chìm vào trạng thái nhập tâm, tạm thời thoát khỏi những vấn đề bên ngoài. Cơ chế này đặc biệt hiệu quả khi được kết hợp với phần thưởng không chắc chắn.
Khán giả biết một cú đảo chiều có thể xuất hiện bất cứ lúc nào nhưng không biết chính xác khi nào. Mỗi lần giải quyết một nút thắt, một nút thắt mới xuất hiện.
Vì thế, “nghiện phim ngắn” không chỉ nằm trong nội dung mà còn nằm ở vòng lặp giữa nội dung và nền tảng. Thuật toán không chỉ tìm khán giả mà còn dạy nhà làm phim cách kể chuyện.
Trên TikTok, hệ thống đề xuất sử dụng nhiều tín hiệu, trong đó có thời gian người dùng xem, việc xem hết hay bỏ qua, thích, chia sẻ, bình luận, tìm kiếm nội dung và tương tác với các tài khoản. TikTok thừa nhận các tương tác của người dùng, trong đó có thời gian xem, thường được coi trọng hơn nhiều tín hiệu khác khi phân phối nội dung.
Vì vậy, xưởng phim ngắn hiện đại có thể vận hành gần giống một phòng thí nghiệm.
Xưởng phim AI vận hành như phòng thí nghiệm. Ảnh: Reuters.
Bước một là sản xuất hàng loạt. AI làm giảm đáng kể chi phí và thời gian tạo nội dung. Yicai cho biết phim ngắn hoạt hình AI có thể rẻ hơn đáng kể so với phiên bản người thật.
Tiếp đến là thử nghiệm. Cùng một mô-típ có thể được tạo thành nhiều phiên bản: thay nhân vật, câu thoại, hình ảnh mở đầu, nhịp dựng hoặc cao trào.
Sau đó là đọc dữ liệu. Nếu người xem bỏ đi ở đoạn mở đầu, công thức thất bại. Nếu họ xem đến cuối, xem lại hoặc chuyển sang tập tiếp theo, công thức có hiệu quả.
Cuối cùng là khuếch đại: thuật toán tiếp tục đưa nội dung có tín hiệu tốt đến nhóm người có hành vi tương tự.
Đầu năm nay, nghiên cứu đăng trên tạp chí Cogent Arts & Humanities về hệ thống phân phối micro-drama Trung Quốc gọi đây là “feeding mechanism” - cơ chế phân phối nội dung cá nhân hóa.
Trong điện ảnh truyền thống, một bộ phim có thể mất nhiều năm từ ý tưởng đến khi khán giả phản hồi. Với micro-drama, phản ứng có thể xuất hiện gần như ngay lập tức. The New Yorker ghi nhận các nhà sản xuất Trung Quốc có thể dựa vào phản ứng của khán giả ngay sau khi phát hành để quyết định tiếp tục đẩy dự án hay thay đổi hướng sản xuất.
Khái niệm nhà làm phim thay đổi
Sự thay đổi về quy trình làm phim kéo theo sự thay đổi sâu sắc về vai trò của người làm phim.
Trong mô hình truyền thống, nhà sản xuất đặt câu hỏi: “Câu chuyện này có hay không?”. Đối với mô hình phim ngắn AI, câu hỏi chuyển thành: “Khán giả sẽ phản ứng thế nào với câu chuyện này ở giây thứ 3, 6, 10, 20 và 40?”.
AI đặc biệt phù hợp với mô hình ấy bởi nó cho phép biến những mô-típ đã chứng minh khả năng thu hút thành hàng nghìn biến thể.
“Trùng sinh”, “hào môn”, “tổng tài”, trả thù, thân phận bí mật, ngoại tình, đảo ngược địa vị… trở thành những “mô-đun cảm xúc” có thể tái tổ hợp.
Trùng sinh hay hào môn đều là mô-típ thường thấy trong phim ngắn AI.
Tuy nhiên, đây cũng chính là điểm yếu. DataEye cho thấy dù sản lượng AI short drama tăng vọt, phần lớn tác phẩm vẫn chìm nghỉm, chỉ 1,3% đạt ngưỡng hòa vốn.
AI giải quyết bài toán sản xuất nhưng chưa giải quyết được bài toán nghệ thuật.
The Verge, sau khi quan sát các tác phẩm AI tại LHP Tribeca 2026 lưu ý những mô hình AI thông thường vẫn có thể tạo ra hình ảnh thiếu nhất quán và chưa đủ sức thay thế tư duy nghệ thuật của con người.
Những kết quả thuyết phục nhất đến từ mô hình kết hợp AI với các nghệ sĩ, đạo diễn và quy trình sáng tạo truyền thống.
Khi AI khiến việc sản xuất nội dung trở nên gần như vô hạn, sự chú ý của con người trở thành tài nguyên khan hiếm nhất.
