"40 tuổi còn bận kiếm tiền, trả nợ"
Những ngày qua, đề xuất của Bộ Y tế về việc xây dựng tài liệu, tổ chức, hướng dẫn, cung cấp kiến thức, kỹ năng, chuẩn bị cho tuổi già từ khi còn trẻ đối với người từ 40 tuổi trở lên thu hút sự chú ý của dư luận.
Theo dự thảo, sự chuẩn bị này nhằm thích ứng với tình trạng già hóa dân số đang diễn ra tại Việt Nam. Các tài liệu nội dung liên quan tới lối sống lành mạnh, việc rèn luyện sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chuẩn bị tài chính, lao động, việc làm phù hợp…
Nhiều người băn khoăn đặt câu hỏi "vì sao cần chuẩn bị kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già từ tuổi 40". Một số lại nêu ý kiến cho rằng, ở độ tuổi này, nhiều người còn đang bận đối mặt với các mối lo về cơm áo gạo tiền, phải chăng, việc chuẩn bị cho tuổi già là quá sớm?
Anh Phạm Ngọc Tuấn (41 tuổi, ở Ninh Bình) chia sẻ, ở tuổi này, nhiều người đang phải tập trung kiếm tiền, nuôi dạy con cái, nên việc chuẩn bị cho tuổi già là điều ít người nghĩ đến.
Nhiều người có không ít áp lực về tài chính ở tuổi 40 (Ảnh minh họa: T.K).
“Chẳng hạn như gia đình tôi, để lo cho 3 con nhỏ (con lớn học lớp 10, con trai thứ hai học lớp 6 và con trai út 2 tuổi), hai vợ chồng phải làm 3 công việc. Chồng làm hướng dẫn viên du lịch, vợ làm giáo viên và bán hàng online.
Thu nhập của hai vợ chồng mỗi tháng khoảng 25-30 triệu đồng, chỉ đủ chi tiêu, sinh hoạt, chưa có tích lũy nhiều cho sau này”, anh Tuấn chia sẻ.
Chị Nguyễn Thu Hà 40 tuổi, nhân viên văn phòng ở Hà Nội) cũng cho rằng, ở tuổi 40, nhiều người vẫn chưa thể nghĩ đến tuổi già.
Đây là giai đoạn nhiều người tập trung lo kinh tế để giải quyết chuyện mua nhà, nuôi con ăn học, lo cho bố mẹ hai bên.
“Mỗi tháng cân đối chi tiêu để trả nợ, nuôi con rất áp lực, nên tôi chưa thể nghĩ xa hơn”, người phụ nữ nói.
Trong khi đó, anh Vũ Hải Anh (ở Sơn Đồng, Hà Nội) cho rằng, nghe cụm từ “chuẩn bị cho tuổi già từ 40 tuổi”, nhiều người khó tránh khỏi áp lực, như thể mình sắp già đến nơi.
Theo người đàn ông này, ở 40 tuổi nhiều người vẫn còn rất trẻ, vẫn là giai đoạn phát triển sự nghiệp, không ít người chỉ mới lập gia đình.
Trái ngược với những băn khoăn trên, một số ý kiến cho rằng, việc chuẩn bị cho tuổi già càng sớm sẽ càng tốt.
Độc giả có tài khoản Kim Phi (35 tuổi, ở TPHCM) chia sẻ, ngay từ khi đi làm, chị đã nghĩ đến việc chuẩn bị cho tuổi già bằng việc có kế hoạch đầu tư và tích lũy tài chính.
Ngay cả việc bản thân Phi hàng ngày duy trì lối sống lành mạnh, tập luyện thể thao cũng là để có sức khỏe tốt cho đến khi về già.
Thể hiện sự đồng tình, anh Nguyễn Luân (ở Hà Nội) cho rằng, việc chuẩn bị sớm cho tuổi già sẽ giúp bản thân chủ động để những năm tháng sau này khỏe mạnh, ít phụ thuộc vào con cái và giảm gánh nặng cho xã hội.
Việc chuẩn bị sớm cho tuổi già sẽ giúp bản thân chủ động để những năm tháng sau này khỏe mạnh, ít phụ thuộc (Ảnh minh họa: D. T).
Chuẩn bị cho tuổi già cần thực hiện trước 15-20 năm
Trao đổi với Dân trí, PGS.TS tâm lý giáo dục Phạm Mạnh Hà, Khoa Khoa học và Công nghệ giáo dục, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết, ông ủng hộ việc trang bị kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già khi người dân bước sang tuổi 40.
Theo ông, đề xuất trên khiến nhiều người băn khoăn và cho rằng 40 tuổi vẫn còn quá sớm để nghĩ đến tuổi già.
Tuy nhiên, nếu nhìn vào thực tế, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, tuổi thọ trung bình tăng (xấp xỉ 74 tuổi), nhưng tuổi sống khỏe mạnh thấp (khoảng 65 tuổi). Như vậy, khoảng 10 năm cuối đời, nhiều người phải sống chung với bệnh tật.
"Đây là một vấn đề đáng lưu ý. Người dân có thể sống thọ hơn nhưng nếu sức khỏe không được chuẩn bị từ sớm thì sẽ trở thành gánh nặng cho chính bản thân, gia đình và xã hội", vị chuyên gia nói.
Chuyên gia cho rằng, mỗi người cần duy trì lối sống lành mạnh, tập trung phát triển các kỹ năng và xây dựng các mối quan hệ xã hội (Ảnh minh họa: NVCC).
Theo PGS.TS Phạm Mạnh Hà, việc chuẩn bị cho tuổi già không nên bắt đầu khi đã bước sang tuổi nghỉ hưu mà cần được thực hiện trước đó khoảng 15-20 năm.
Nếu 60 tuổi là thời điểm bước vào tuổi già thì từ khoảng 40 tuổi, mỗi người nên bắt đầu có sự chuẩn bị về tài chính, chăm sóc sức khỏe, xây dựng các mối quan hệ xã hội và hình thành lối sống lành mạnh.
“Đợi đến khi nghỉ hưu mới bắt đầu nghĩ đến những điều này sẽ là quá muộn. Chuẩn bị cho tuổi già thực chất là kéo dài quãng đời còn tự đi lại được, tự quyết định được, tự sống vui vẻ, khỏe mạnh được. Đó là một mục tiêu tích cực chứ không phải một nỗi lo", PGS.TS Phạm Mạnh Hà nhấn mạnh.
Vị chuyên gia phân tích thêm, nhìn từ góc độ xã hội học, 40 tuổi là lúc mỗi người nhìn thấy tuổi già bằng mắt thật, qua chính cha mẹ mình. Ở tuổi này, mỗi người thường cùng lúc thực hiện nhiều trách nhiệm, vừa nuôi con vừa, chăm cha mẹ đau yếu. Thông điệp về tuổi già với mỗi người sẽ bớt trừu tượng và dễ tiếp nhận hơn.
Ở tuổi 40, mỗi người còn khoảng 20 năm lao động, đủ dài để tích lũy tài chính. Giai đoạn này, mỗi người cũng đủ thời gian để thay đổi thói quen sức khỏe khi nhiều tổn thương còn điều chỉnh được, xây dựng mạng lưới quan hệ ngoài công việc….
“Song nếu xét riêng về sức khỏe thì 40 tuổi mới chuẩn bị đã là muộn. Cần duy trì lối sống lành mạnh từ sớm và tham gia bảo hiểm xã hội từ sớm”, vị chuyên gia cho hay.
Ngoài ra, PGS.TS Phạm Mạnh Hà cũng cho rằng, ngày nay, các gia đình sinh ít con hơn, con cái di cư nhiều hơn, gia đình ba thế hệ chung một mái nhà ngày càng hiếm.
Bởi vậy, thế hệ trẻ hôm nay cần phải tự lo cho tuổi già bằng ba việc. Đầu tiên là tham gia bảo hiểm xã hội liên tục, đặc biệt với lao động khu vực phi chính thức vốn đang là khoảng trống lớn nhất.
"Với lao động phi chính thức, người buôn bán nhỏ, nông dân, thì bảo hiểm xã hội và tích lũy phải đứng số một, bởi họ không có lưới đỡ nào khác".
Bên cạnh đó, mỗi người cần giữ năng lực học tập suốt đời để không bị đẩy khỏi thị trường lao động ở tuổi 45-50 và xây dựng quan hệ bạn bè không phụ thuộc vào công việc.
"Gần như toàn bộ việc chuẩn bị cho tuổi già trùng khớp với việc sống tốt hôm nay. Riêng phần tài chính đòi hỏi tiết chế tiêu dùng và duy trì thói quen đều đặn. Sống cho hiện tại và chuẩn bị cho tương lai vì thế không đối lập nhau", vị chuyên gia nói thêm.
