Người phụ nữ thứ 4 chinh phục ngọn núi cao nhất thế giới
Hannelore Schmatz không phải người mới đến với bộ môn leo núi. Chồng bà - ông Gerhard Schmatz - là người châu Âu đầu tiên chinh phục đủ 7 đỉnh núi cao nhất trên các châu lục.
Sau khi kết hôn năm 1962, Gerhard đưa vợ cùng chinh phục nhiều đỉnh núi cao. Năm 1973, hai người cùng leo thành công núi Manaslu ở Nepal - ngọn núi cao thứ 8 thế giới với độ cao 8.163m so với mực nước biển. Sau khi trở về, ông Gerhard quyết định xin giấy phép chinh phục Everest.
Hai vợ chồng nhà leo núi người Đức phải chờ tới 4 năm mới nhận được phản hồi. Trong thời gian đó, họ tiếp tục chinh phục các đỉnh cao, từ núi Terich Mir ở miền Bắc Pakistan đến núi Lhotse - ngọn núi cao thứ 4 thế giới nằm ngay cạnh Everest.
Ngay sau khi trở về từ núi Lhotse, hai vợ chồng nhận được tin báo, đơn xin chinh phục Everest đã được chấp thuận. Họ bắt đầu lên kế hoạch trở lại Nepal.
Giấy phép được cấp vào đợt leo núi mùa thu năm 1979, đồng nghĩa với việc hai người có 2 năm để chuẩn bị. Người vợ phụ trách phần lớn công tác chuẩn bị về kỹ thuật và hậu cần.
Hai vợ chồng tham gia cùng 6 nhà leo núi khác gồm Nick Banks, Hans von Känel, Tilman Fischbach, Günter Kämpfe, Hermann Warth và Ray Genet.
Đoàn cũng thuê 5 Sherpa (người làm dịch vụ bốc vác cho các nhà leo núi) để hỗ trợ. Họ bắt đầu hành trình đến trại nền (Base Camp) vào cuối tháng 7. Chuyến đi từng bước đưa Hannelore Schmatz đến gần hơn với mục tiêu để trở thành người phụ nữ thứ 4 chinh phục Everest.
Đến ngày 4/9, đoàn đã tới Base Camp và vượt qua trở ngại lớn đầu tiên là thác băng Khumbu. Họ tiếp tục di chuyển, đến trại 2 ở độ cao khoảng 6.280m, sau đó vượt qua mặt núi Lhotse dốc đứng để tới trại 3.
Mục tiêu tiếp theo là South Col nằm ở độ cao khoảng 7.925m. Đây chính là cửa ngõ dẫn vào "vùng tử thần" (Death Zone) của Everest.
Theo lời ông Gerhard, ban đầu bà Hannelore chỉ dự định chinh phục tới South Col. Tuy nhiên, trong quá trình leo núi, người phụ nữ cũng như tất cả thành viên khác cảm nhận có trạng thái sức khỏe tốt nên muốn thử sức để lên tới đỉnh Everest.
Ngày 24/9, đoàn tới South Col. Sau một thời gian ngắn phải trì hoãn vì thời tiết xấu, họ tiếp tục hành trình. Ông Gerhard đi đầu đoàn. Còn vợ ông đi ở nhóm thứ 2.
Cách sắp xếp này giúp bà Hannelore có thể quay lại bất cứ lúc nào nếu cảm thấy không thể tiếp tục, mà không cản trở tiến độ của những người khác.
Sáng 1/10, nhóm của ông Gerhard bắt đầu chặng cuối lên đỉnh. Khoảng 14h, họ chạm tới đỉnh Everest rồi trở về South Col ngay trong buổi tối.
Những người còn lại dự định lên đỉnh vào sáng hôm sau. Tuy nhiên, ông Gerhard cảnh báo vợ mình rằng điều kiện thời tiết đang xấu đi. Tuy nhiên, nhà leo núi người Đức vẫn quyết tâm tới cùng. Sáng 2/10/1979, bà cùng những thành viên còn lại bắt đầu hành trình.
Thời điểm đó, thời tiết xấu dần. Nhóm leo núi thứ 2 lên tới đỉnh vào khoảng 18h. Hannelore Schmatz đã làm được điều đó. Bà trở thành người phụ nữ thứ 4 chinh phục đỉnh Everest.
Tuy nhiên, hành trình trở về South Col trở thành cuộc chạy đua với màn đêm. Trong lúc xuống núi, Hannelore và Ray Genet kiệt sức. Họ quyết định dựng một điểm trú tạm thời với rất ít sự che chắn để nghỉ ngơi.
Các Sherpa cảnh báo họ không nên làm vậy bởi cả hai vẫn đang ở trong "vùng tử thần". Những người dẫn đường khuyên họ tiếp tục di chuyển xuống South Col.
Tuy nhiên, Genet đã hết oxy và chạm tới giới hạn chịu đựng. Ông quyết định ở lại và chỉ vài giờ sau tử vong vì hạ thân nhiệt. Bà Hannelore cùng Sherpa buộc phải bỏ lại thi thể Genet và tiếp tục xuống núi. Nhưng mọi thứ đã quá muộn.
Cơ thể bà Hannelore không thể chịu đựng thêm trong điều kiện giá lạnh khắc nghiệt. Ở độ cao khoảng 8.290m, bà liên tục hỏi Sherpa để xin nước. Sau đó, bà gục xuống.
Ở tuổi 39, Hannelore Schmatz trở thành người phụ nữ đầu tiên tử nạn trên Everest. Sherpa ở lại bên thi thể bà Hannelore, nhưng cái giá ông phải trả cũng rất lớn. Do bị bỏng lạnh nghiêm trọng, ông mất phần lớn các ngón chân và ngón tay.
"Người canh gác" ở "vùng tử thần"
Khi nhớ về vợ, nhà leo núi Gerhard Schmatz cho biết, ông và bà Hannelore đã gắn bó với nhau suốt 20 năm. Họ không chỉ chia sẻ về cuộc sống đời thường, mà còn đồng hành và trải nghiệm với nhiều tình huống nguy hiểm ở các ngọn núi trên khắp thế giới.
Dù bà Hannelore Schmatz có nhiều kinh nghiệm và kỹ năng leo núi, điều kiện chết người trên ngọn núi cao nhất thế giới cuối cùng vẫn vượt quá khả năng chịu đựng của bà.
"Tôi trở về quê nhà một mình, không còn người vợ thân yêu ở bên cạnh", người chồng nói.
Thi thể của bà Hannelore nằm nguyên tại nơi bà trút hơi thở cuối cùng. Cái lạnh khắc nghiệt khiến thi thể bà được ướp xác tự nhiên, ngay bên tuyến đường mà hàng nghìn nhà leo núi khác phải đi qua trong hành trình chinh phục đỉnh Everest.
Nhà leo núi người Na Uy Arne Næss từng kể về khoảnh khắc đi ngang qua thi thể bà Hannelore vào năm 1985. Theo lời Næss, thi thể của bà bị đông cứng, nằm tựa vào ba lô như thể chỉ đang dừng lại nghỉ trong chốc lát. Đôi mắt người đã khuất vẫn mở to với mái tóc lay động theo từng cơn gió.
Næss cho biết, ông có cảm giác như ánh mắt của bà Hannelore dõi theo mình khi đi ngang qua. Sự hiện diện của thi thể bà như nhắc nhở rằng, những người leo núi đang ở trên Everest phải tuân theo những điều kiện khắc nghiệt do ngọn núi đặt ra.
Năm 1984, hai người đàn ông đã thiệt mạng khi cố gắng di chuyển thi thể của bà tới một nơi khác. Không lâu sau đó, gió lớn cuốn phần thi thể của Hannelore Schmatz xuống sườn núi.
Kể từ đó, bà vĩnh viễn nằm lại với Everest giữa những lớp băng tuyết và các điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên.
