Đang ngồi làm việc, Như Ngọc, 32 tuổi, bất ngờ thấy tim đập dồn dập, tay chân lạnh, cơ thể bủn rủn rồi gục xuống. Cô được đưa vào bệnh viện trong trạng thái hoảng loạn, nghĩ mình mắc một bệnh lý nghiêm trọng và có thể không qua khỏi, sau thăm khám, cô được chẩn đoán rối loạn lo âu.
Những tháng ngày sau đó, Ngọc sụt cân còn khoảng 37kg, mất ngủ triền miên, khó thở, chóng mặt, rối loạn tiêu hóa, sợ ra ngoài và gần như không thể duy trì việc học, công việc.
"Có thời gian, tôi chỉ mong một ngày được ăn uống, ngủ nghỉ và sinh hoạt bình thường như trước", Ngọc chia sẻ với phóng viên Dân trí.
Những ngày chỉ mong được sống bình thường
Ngọc xuất thân là họa viên dựng phối cảnh nội thất 3D. Công việc đúng sở thích sáng tạo nhưng những năm tháng chạy deadline (hạn cuối), thức khuya, ăn uống thất thường khiến cô ngày càng kiệt sức. Áp lực ấy không chỉ đến từ công việc, tuổi thơ của Ngọc gắn với những mâu thuẫn trong gia đình, bố mẹ thường xuyên cãi vã.
Lớn lên, cô tiếp tục trải qua những đổ vỡ tình cảm, rồi mất mẹ trong thời gian dịch Covid-19.
Nhiều năm, Ngọc vẫn cố gắng học tập, làm việc và sinh hoạt như một người bình thường. Cô không nhận ra những nỗi buồn, lo lắng và cảm xúc bị dồn nén đang tích tụ.
Áp lực công việc, thức đêm, biến cố gia đình khiến Ngọc rơi vào lo âu.
Năm 2020, Ngọc nghỉ công việc văn phòng để theo đuổi hội họa. Sau nhiều biến cố, cô bắt đầu dễ buồn, suy nghĩ nhiều, mất động lực sống, chỉ muốn ở một mình.
"Tôi từng đến Đà Lạt, Đắk Lắk, tìm đến thiên nhiên, thiền, yoga và ăn chay với hy vọng cân bằng lại cuộc sống", Ngọc nói.
Đến năm 2025, các triệu chứng thể chất xuất hiện dày đặc. Ngọc mất ngủ, đau đầu, đau cổ vai gáy, hồi hộp, tim đập nhanh, thường xuyên lo lắng không rõ nguyên nhân. Mỗi khi căng thẳng, cô lại đau quặn bụng hoặc rối loạn tiêu hóa. Cân nặng của Ngọc giảm xuống 37kg.
Nhưng ám ảnh nhất với cô là những đêm mất ngủ, cơ thể mệt rã rời nhưng đầu óc không thể dừng suy nghĩ. Cô dần sợ ra ngoài, ngại đám đông.
Những ngày làm vườn giúp Ngọc dần tìm lại được chính mình, bớt lo âu, căng thẳng.
Ngọc được đưa đến bệnh viện kiểm tra, nhận chẩn đoán rối loạn lo âu. Kết quả khiến cô bất ngờ.
Trở về từ viện, cuộc sống của Ngọc gần như đảo lộn. Việc đến trường, đi làm trở nên khó khăn, chỉ cần cảm thấy tim đập nhanh hoặc khó thở, cô lại hoảng sợ và muốn trở về nhà. Các mối quan hệ xã hội cũng thu hẹp. Cuối cùng, Ngọc bảo lưu việc học một năm, tạm dừng công việc và hạn chế gặp gỡ mọi người để tập trung phục hồi.
"Điều khiến tôi sợ nhất là cảm giác mất kiểm soát với chính cơ thể mình", cô nói.
Mỗi ngày Ngọc dành 2 tiếng trồng rau.
Chữa lành bằng việc làm vườn
Trong những ngày khó khăn nhất, chồng sắp cưới là người ở bên Ngọc. Anh tạm gác bớt công việc để chăm sóc, động viên cô, gia đình cũng tạo điều kiện để cô nghỉ ngơi.
Ngọc bắt đầu thay đổi, cô duy trì những thói quen tích cực: Ăn uống đủ chất, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, chất kích thích, tăng rau củ, trái cây cố gắng đi ngủ trước 23h.
"Tôi muốn cơ thể có thời gian hồi phục thay vì tiếp tục ép mình phải cố gắng", cô nói.
Những ngày ở nhà, Ngọc nhớ quãng thời gian từng sống ở Đắk Lắk, nơi cô có thể thức dậy giữa không khí trong lành, nghe tiếng chim và nhìn cây cối thay đổi theo mùa. Muốn được gần thiên nhiên nhưng chưa thể rời TP HCM, cô tìm một mảnh đất nhỏ để trồng cây, đồng thời làm xưởng mộc.
Ngọc cùng chồng sắp cưới thuê mảnh đất ở Hóc Môn để làm xưởng mộc và trồng rau.
"Ngày đầu đến, nơi này đầy cỏ dại, bụi chuối và gạch đá", Ngọc cho hay.
Nhìn mỗi luống rau lớn lên, Ngọc thấy cuộc sống dần có ý nghĩa.
Ngọc không có kinh nghiệm trồng trọt nên tự học qua YouTube, các hội nhóm làm vườn, bạn bè ở Đắk Lắk và Internet. Cô cải tạo đất, tận dụng gỗ thừa từ xưởng mộc làm luống rau.
Từ bãi đất trống, khu vườn dần phủ màu xanh của các loại rau, củ, quả. Những ngày đầu, sức khỏe Ngọc vẫn yếu. Cô làm vườn một, hai tiếng đã phải nghỉ vì mệt, khó thở.
"Mỗi lần ra vườn, nhìn thấy hạt giống vừa nảy mầm hay cây rau lớn thêm, tôi thấy bản thân có thêm động lực tiến về phía trước", Ngọc nói.
Khu vườn không chỉ cho Ngọc nguồn rau sạch mà còn tạo lý do để cô vận động và bước ra ngoài. Quan trọng hơn, sự chú ý của cô dần chuyển khỏi cơ thể.
Ngọc vượt qua rối loạn lo âu nhờ những ngày làm vườn.
Khi rối loạn lo âu ở giai đoạn nặng, Ngọc gần như theo dõi từng phản ứng của mình. Một nhịp tim nhanh, cơn chóng mặt hay cơn đau đều có thể khiến cô nghĩ đến tình huống xấu nhất. Bây giờ, cô quan tâm nhiều hơn đến những thứ bên ngoài, cây đã ra lá mới, hạt giống nảy mầm, hay hôm nay có bông hoa nào nở.
Sau thời gian nghỉ ngơi và thay đổi lối sống, những triệu chứng lo âu và hoảng sợ của Ngọc giảm đáng kể. Cô cho biết các cơn khó thở, hồi hộp, hoảng loạn và nỗi sợ đám đông gần như không còn xuất hiện trong sinh hoạt thường ngày.
Cô trở lại trường học hội họa, đồng thời duy trì công việc tại xưởng mộc và bán các sản phẩm thủ công.
Ngọc chia sẻ, áp lực vẫn có thể xuất hiện nhưng thay vì lập tức hoảng sợ, cô học cách nhận diện cảm xúc, cho bản thân thời gian nghỉ ngơi, vận động hoặc ra vườn chăm cây.
"Trong những giai đoạn khó khăn, việc làm vườn, suy nghĩ tích cực, giúp tôi có thêm động lực mỗi ngày. Vì thế, tôi muốn chia sẻ câu chuyện của bản thân với hy vọng những người đang sống cùng rối loạn lo âu có thể tìm thấy sự đồng cảm và thêm niềm tin vào quá trình hồi phục", Ngọc nói.
Theo chuyên gia Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, rối loạn lo âu có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Rối loạn lo âu khác với lo lắng thông thường. Trong khi lo âu sinh lý thường có nguyên nhân, tình huống rõ ràng và chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn, thì rối loạn lo âu có thể không có nguyên nhân rõ ràng; người bệnh lo lắng quá mức so với tình huống thực tế, đặc biệt kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, khó tự cải thiện.
Ngoài ra, tình trạng rối loạn lo âu còn gây ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt. Bệnh nhân khó tập trung, giảm hiệu quả học tập, suy nghĩ tiêu cực, né tránh, từ chối tham gia các hoạt động bên ngoài.
Yếu tố di truyền, sự mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh và hoạt động bất thường tại một số vùng não liên quan đến cảm giác cơ thể, nỗi sợ có thể góp phần gây bệnh.
Người hướng nội, cầu toàn, nhạy cảm hoặc từng trải qua sang chấn thời thơ ấu, như chứng kiến người thân mắc bệnh nặng, mất sớm hay được bao bọc quá mức, có thể dễ mắc hơn khi gặp áp lực ở tuổi trưởng thành.
Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh khi xuất hiện nỗi sợ, nên đối chiếu với các kết quả khám và đánh giá chuyên môn để điều chỉnh nhận thức khách quan hơn. Duy trì vận động, sở thích lành mạnh và giao tiếp xã hội cũng giúp giảm sự tập trung quá mức vào các cảm giác cơ thể.
Nếu tự kiểm soát không hiệu quả, người bệnh nên sớm thăm khám chuyên khoa tâm thần.
Ảnh nhân vật cung cấp
