Những điều đặc biệt ở đầm nước mặn lớn thứ 2 cả nước

(Dân trí) - Rộng khoảng 50km2, đầm Thị Nại (Gia Lai) là nơi sông Kôn, Hà Thanh hòa cùng với biển, tạo nên hệ sinh thái đa dạng và gắn bó với đời sống, sinh kế của cộng đồng ven đầm.

Ngày 25/9, tại Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo - Explora Science Quy Nhơn (phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai), Viện Nghiên cứu vì sự phát triển Pháp (IRD) phối hợp Trường Đại học Công nghệ Hà Nội (USTH) tổ chức khai mạc triển lãm “Đầm Thị Nại: Di sản thiên nhiên đáng được gìn giữ”.

Triển lãm kéo dài đến ngày 25/3/2027, giới thiệu 50 tác phẩm ảnh được thực hiện trong khuôn khổ dự án hợp tác Pháp - Việt “Sống cùng các dòng sông”.

Các đại biểu cắt băng khai mạc triển lãm “Đầm Thị Nai - Di sản thiên nhiên cần được gìn giữ” (Ảnh: Doãn Công).

Thông qua triển lãm, giúp người xem có những góc nhìn về một hệ sinh thái ven biển quan trọng của Gia Lai, đồng thời tái hiện đời sống, sinh kế của cộng đồng dân cư gắn bó với đầm qua nhiều mùa trong năm.

Theo các nhà nghiên cứu, đầm Thị Nại có diện tích khoảng 50km2, là đầm phá nước mặn lớn thứ 2 Việt Nam, sau hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai (Huế), kết nối với sông Kôn, Hà Thanh và biển Đông. Hệ sinh thái nơi đây chịu tác động đồng thời của thủy triều, dòng chảy theo mùa, khí hậu và hoạt động của con người.

Phát biểu tại lễ khai mạc triển lãm, Tiến sĩ Sylvain Ouillon, Trưởng đại diện RID tại Việt Nam, đánh giá đầm Thị Nại là hệ sinh thái phong phú, hình thành từ sự tương tác giữa các loài sinh vật, môi trường nước và hoạt động của con người.

Theo ông, đầm Thị Nại mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng, hỗ trợ các hoạt động kinh tế, tạo nên cảnh quan và những giá trị riêng cho khu vực.

Tuy nhiên, quá trình phát triển đô thị, kinh tế, du lịch và tác động của biến đổi khí hậu cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu, bảo tồn và sử dụng hợp lý các giá trị của đầm Thị Nại.

Một góc nhỏ đầm Thị Nai, nơi sông hòa với biển tạo nên hệ sinh thái đa dạng cùng những sinh kế với người dân quanh đầm (Ảnh: Doãn Công).

Bà Võ Cao Thị Mộng Hoài, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, cho biết từ tháng 4/2025 đến tháng 7/2026, nhóm nghiên cứu của IRD và USTH đã thực hiện 8 đợt khảo sát thực địa tại đầm. Nhóm đã thu thập, phân tích hàng trăm mẫu nước và trầm tích để nghiên cứu cơ chế hoạt động, sự biến đổi theo mùa, quá trình trao đổi sông - biển và chất lượng môi trường.

Theo bà, giá trị của những nghiên cứu này không chỉ nằm ở số lượng mẫu hay các công trình khoa học được công bố mà quan trọng hơn là dữ liệu phải trở thành cơ sở phục vụ các quyết định phát triển.

“Muốn bảo tồn và phát triển đầm Thị Nại, trước hết phải hiểu rõ hệ sinh thái nơi đây. Để khai thác hiệu quả các giá trị kinh tế, du lịch và sinh kế lâu dài, cần xác định giới hạn chịu tải, những gì phải bảo vệ và mức độ khai thác phù hợp”, bà Hoài nói.

Bà Hoài cho rằng bảo tồn đầm Thị Nại không đồng nghĩa với giữ nguyên hiện trạng hay đóng cửa với phát triển. Mục tiêu là bảo tồn để phát triển, đồng thời tạo thêm nguồn lực cho công tác bảo tồn.

Cồn Chim (xã Tuy Phước Đông) trong Đầm Thị Nại là nơi trú ngụ của nhiều loài chim, cò và có nguồn lợi thủy sản phong phú (Ảnh: Doãn Công).

Để thực hiện điều này, cần sự tham gia của cộng đồng, cơ quan quản lý, các nhà khoa học, doanh nghiệp, qua đó hướng tới khai thác hợp lý các giá trị tự nhiên, kinh tế và xã hội của đầm.

Thông qua hình ảnh, tài liệu và phim tài liệu minh họa, triển lãm giúp người dân, du khách tìm hiểu rõ hơn về hệ sinh thái, đa dạng sinh học, đời sống cộng đồng và những nghiên cứu liên quan đến đầm Thị Nại, từ đó nâng cao nhận thức về trách nhiệm bảo tồn, phát huy các giá trị của đầm.