Những cách tạo thêm không gian vận động cho trẻ
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ 5-17 tuổi nên vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày ở cường độ vừa đến mạnh. Thay vì chờ đến giờ thể dục hoặc một buổi tập được lên lịch sẵn, phụ huynh có thể tạo thêm những giờ vận động từ chính không gian và sinh hoạt quen thuộc. Một khoảng sàn đủ rộng để chơi, vài phút đi bộ cùng cha mẹ, một chuyến đạp xe cuối tuần hay việc tự đi bộ đến trường đều có thể trở thành những cơ hội vận động trong ngày.
Tạo sân chơi tại nhà
Với gia đình sống trong căn hộ hoặc nhà phố, không có nhiều diện tích, không nhất thiết phải có một phòng riêng để trẻ vận động. Một khoảng sàn được giữ thoáng trong phòng khách có thể trở thành nơi chơi bóng, tập nhảy hoặc trò chơi vận động đơn giản.
Phụ huynh có thể tận dụng những vật dụng quen thuộc để tạo trò chơi. Một vài chiếc gối xếp thành đường vượt chướng ngại, thú bông hoặc chai nước làm vật đánh dấu đích đến, có thể biến một khoảng không nhỏ thành khu vui chơi trong thời gian ngắn. Cha mẹ có thể cùng tham gia hoặc đặt ra phần thưởng khi trẻ hoàn thành nhiệm vụ.
Trẻ vui chơi tại công viên sau giờ học. Ảnh: Ecopark
Những hoạt động trong gia đình cũng có thể trở thành cơ hội vận động. Trẻ có thể cùng cha mẹ dọn đồ chơi, tưới cây, lặt rau, gấp quần áo hoặc đi bộ mua đồ ăn ở cửa hàng gần nhà. Những việc này vừa giúp trẻ hình thành kỹ năng tự lập, vừa tạo thêm thời gian rời khỏi bàn học hoặc thiết bị điện tử.
Theo WHO, hoạt động thể chất ở trẻ em và thanh thiếu niên có nhiều lợi ích đối với sức khỏe tim mạch, cơ xương, chuyển hóa, sức khỏe tinh thần và giấc ngủ.
Còn theo nghiên cứu đăng tải trên PMC năm 2023, gia đình là một trong những môi trường quan trọng tác động đến hành vi vận động của trẻ. Thông qua cách tổ chức sinh hoạt, hoạt động chung của cha mẹ và con cái, trẻ nhỏ có thể hình thành thói quen vận động lâu dài.
Chọn môn thể thao dễ duy trì
WHO khuyến nghị trẻ em và thanh thiếu niên duy trì các hoạt động thể chất đa dạng, phù hợp với độ tuổi và khả năng, trong đó nên có những hoạt động giúp tăng cường sức bền, cơ và xương khoảng ba ngày mỗi tuần. Thay vì tìm một môn thể thao được xem là tốt nhất, phụ huynh có thể ưu tiên những hoạt động trẻ yêu thích và có thể duy trì thường xuyên.
Trẻ nhỏ đạp xe trong khuôn viên đô thị Eco Retreat. Ảnh: Ecopark
Đi bộ, đạp xe, bơi, cầu lông, bóng đá hoặc các trò chơi vận động theo nhóm đều có thể trở thành lựa chọn. Những môn này không đòi hỏi nhiều thiết bị hoặc có thể chơi ngay tại khu dân cư. Chẳng hạn, một gia đình có thể dành 20-30 phút sau bữa tối để đi bộ cùng con, đạp xe vào sáng cuối tuần.
Thay vì đặt mục tiêu trẻ phải chơi một môn cố định trong thời gian dài, cha mẹ có thể cho con thử nhiều hoạt động và quan sát sở thích. Có trẻ thích vận động theo nhóm, có trẻ thích các môn cá nhân; có trẻ hào hứng với bóng đá, trong khi trẻ khác thích bơi hoặc đạp xe.
Khi trẻ chủ động tham gia vì yêu thích, hoạt động thể chất có thể dễ trở thành thói quen hơn thay vì chờ cha mẹ nhắc nhở.
Chọn môi trường sống có nhiều cơ hội vận động
Bên cạnh cách tổ chức sinh hoạt trong gia đình, môi trường xung quanh cũng có thể tạo thêm hoặc hạn chế những lựa chọn vận động của trẻ.
Chẳng hạn, khi trường học nằm gần nhà, trẻ có thể đi bộ hoặc đạp xe. Một khu dân cư có đường dạo bộ, sân chơi, khoảng xanh và không gian cộng đồng giúp trẻ có thêm nơi vui chơi sau giờ học. Đây cũng là xu hướng được nhiều đô thị trên thế giới đưa vào quy hoạch khi xem đường đi bộ, công viên và không gian xanh là một phần của môi trường sống hỗ trợ sức khỏe.
Một góc công viên hồ Thiên Nga tại khu đô thị Eco Retreat. Ảnh: Ecopark
Tại Việt Nam, Eco Retreat của nhà sáng lập Ecopark tại cửa ngõ phía Tây TP HCM là một ví dụ. Khu đô thị có quy mô khoảng 220 ha, dành khoảng 50 ha vùng lõi cho cảnh quan với 20 khu vườn chủ đề và tuyến dạo bộ dài khoảng 8 km ven mặt nước.
Tại phân khu Rừng Phượng, khoảng 22.000 m2 được dành cho trường Phổ thông liên cấp Edison và khoảng 7.000 m2 cho giáo dục mầm non. Theo định hướng phát triển của dự án, các trường được bố trí trong khoảng cách đi bộ với khu nhà ở.
Thay vì được đưa đón, trẻ có thể đi bộ, đạp xe đến trường. Sau giờ học, các khu vườn cộng đồng, sân chơi và tuyến dạo bộ tạo không gian để trẻ chơi cùng bạn bè, vận động hoặc khám phá thiên nhiên.
Bà Lê Tuệ Minh, Tổng giám đốc Tập đoàn Đầu tư giáo dục Innochain, Chủ tịch Edison Schools, cho rằng khi trường học nằm trong không gian sống, trẻ có thể giảm thời gian di chuyển và có thêm thời gian cho hoạt động thể chất, khám phá thiên nhiên, hoạt động cộng đồng và gia đình.
Theo đơn vị, ở góc độ này, môi trường sống phù hợp không nhất thiết phải có thật nhiều sân thể thao. Thay vào đó, trẻ có một tuyến đường an toàn để đi bộ, khoảng xanh để chơi, trường học gần nhà hay không gian cộng đồng nơi trẻ có thể gặp gỡ bạn bè.
Khi những lựa chọn xuất hiện đủ thường xuyên trong đời sống, vận động có thể trở thành một phần tự nhiên của tuổi thơ thay vì trở thành vấn đề khiến phụ huynh chật vật xoay sở hay nhắc nhở trẻ mỗi ngày.
Hoài Phương
