Lấy gia đình làm gốc để vun đắp những giá trị tốt đẹp
Ngày 2/7, Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.
Trong đó, hệ giá trị gia đình được xác định gồm bốn yếu tố: Ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh. Gia đình được xác định là nơi đầu tiên hình thành nhân cách, nuôi dưỡng tình yêu thương, sự tôn trọng, bình đẳng, sẻ chia và trách nhiệm.
Những giá trị ấy không chỉ được vun đắp bằng chủ trương, chính sách mà còn hiện diện trong những lựa chọn rất đời thường của mỗi gia đình. Với chị Khả Ái (TPHCM), đó là hành trình gần 8 tháng sống xa chồng con nhưng không để khoảng cách địa lý làm phai nhạt sự gắn kết.
Gia đình chị Khả Ái luôn duy trì sự gắn kết dù có thời gian phải sống xa nhau vì công việc (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Cuối tháng 6, sau gần 8 tháng làm việc tại Hàn Quốc, chị Ái trở về Việt Nam đoàn tụ với chồng và cậu con trai gần 3 tuổi. Khoảng thời gian xa cách vì công việc không khiến tình cảm gia đình trở nên xa cách.
Suốt những tháng ở Hàn Quốc, sau giờ làm, chị đều gọi video cho con. Khi không thể gọi, chị mở camera trong nhà để nhìn con chơi đùa, còn chồng ở Việt Nam đều đặn gửi hình ảnh, video về sinh hoạt của hai cha con.
"Tôi không ở cạnh con nhưng vẫn muốn đồng hành trong mọi việc, từ chuyện ăn uống, học hành đến lúc con đi khám bệnh. Có lẽ vì thế mà ngày gặp lại, con không hề thấy mẹ xa lạ", chị Ái chia sẻ.
Điều chị trân trọng nhất sau nhiều năm lập gia đình không phải vật chất mà là việc các thành viên luôn hướng về nhau. "Dù kiếm được bao nhiêu tiền, nụ cười của con và sức khỏe của cả nhà vẫn là điều tôi quan tâm nhất", chị nói.
Theo chị Khả Ái, hạnh phúc gia đình được vun đắp từ những điều bình dị trong cuộc sống hằng ngày (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Gia đình chị hiện sống cùng cha mẹ chồng. Những bữa cơm chung, việc dạy con kính trên nhường dưới hay những chuyến về thăm ông bà ngoại vẫn được vợ chồng chị duy trì như một phần nếp sống.
Theo chị Ái, điều khó nhất với nhiều gia đình trẻ hiện nay không hẳn là chuyện kinh tế mà là sự khác biệt trong quan điểm sống, áp lực từ mạng xã hội và cái tôi của mỗi người. Những cặp vợ chồng mới cưới càng dễ xảy ra mâu thuẫn nếu không biết lắng nghe và thấu hiểu nhau.
"Đã là vợ chồng thì phải biết nhường nhịn. Có lúc một người cứng rắn thì người còn lại cần mềm mỏng hơn. Khi có vấn đề, cả hai nên ngồi lại để cùng tháo gỡ thay vì giữ trong lòng hay để mâu thuẫn kéo dài", chị nói.
Theo chị, việc sống trong gia đình nhiều thế hệ cũng đòi hỏi sự tinh tế trong cách ứng xử, nhất là khi khác biệt về quan điểm nuôi dạy con hay lối sống. Mỗi người cần biết lựa lời, tôn trọng nhau để giữ gìn hòa khí trong gia đình.
Chị Ái cho rằng những giá trị như bình đẳng, tôn trọng và sẻ chia chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thể hiện trong cuộc sống hằng ngày. Vợ chồng cần cùng nhau vun vén kinh tế, nói không với bạo lực gia đình và bạo lực tinh thần, đồng thời nuôi dạy con trong môi trường yêu thương để các em hình thành những giá trị tốt đẹp từ nhỏ.
Bắt đầu từ sự lắng nghe và thấu hiểu
Với chị Thủy Tiên (TPHCM), nền tảng của tổ ấm lại bắt đầu từ những cuộc trò chuyện mỗi ngày.
Gia đình chị Tiên có 3 thành viên: Chồng làm nhân viên văn phòng, chị là biên tập viên và họ có cậu con trai 5 tuổi. Hằng ngày, cả nhà duy trì bữa cơm chung, trò chuyện trước giờ đi ngủ và dành cuối tuần cho con. Sống cùng cha mẹ chồng, cả nhà vẫn giữ nếp quây quần trong các dịp lễ, Tết.
Gia đình 3 người của chị Thủy Tiên (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
"Chúng tôi luôn dành thời gian trò chuyện với nhau, bởi tôi nghĩ rằng một gia đình văn minh là nơi tiếng nói của mọi thành viên đều được lắng nghe, kể cả thành viên nhỏ tuổi nhất. Khi cùng ngồi lại trao đổi, cả nhà sẽ dễ tìm được tiếng nói chung cho những vấn đề, dù nhỏ hay lớn", chị nói.
Điều vợ chồng chị Tiên mong muốn nhất không phải thành tích học tập mà là con biết yêu thương, quan tâm đến mọi người.
Theo chị, áp lực lớn nhất của các gia đình trẻ là cân bằng giữa công việc, con cái, cha mẹ hai bên và nhu cầu của bản thân. Vì vậy, sự đồng hành và sẻ chia trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Những lựa chọn rất đời thường ấy cũng phản ánh tinh thần của Kế hoạch triển khai hệ giá trị gia đình Việt Nam, trong đó khuyến khích lan tỏa các chuẩn mực yêu thương, tôn trọng, bình đẳng, trung thực và trách nhiệm từ mỗi gia đình đến trường học, cơ quan, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và cả không gian mạng.
Gia đình chị Thủy Tiên duy trì thói quen ăn cơm chung và trò chuyện mỗi ngày để gắn kết các thành viên (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Theo Kế hoạch, việc xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới cần sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Trong đó gia đình là gốc, nhà trường là nền tảng và xã hội là môi trường để mỗi người thực hành những giá trị tốt đẹp.
Chính phủ cũng đặt mục tiêu triển khai Chương trình truyền thông "Gia đình Việt" giai đoạn 2026-2035, lồng ghép giáo dục hệ giá trị gia đình vào trường học, phát triển văn hóa đọc, chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần và nhân rộng các mô hình gia đình tiêu biểu.
Theo Thạc sĩ tâm lý Đặng Hoàng An - cựu giảng viên Trường Đại học Sư phạm TPHCM - kinh tế ổn định là nền tảng của gia đình, nhưng chưa đủ tạo nên hạnh phúc. Điều quan trọng hơn là các thành viên biết lắng nghe và dành thời gian chất lượng cho nhau.
"Trong xã hội hiện đại, ai cũng bận rộn và có thiết bị công nghệ riêng. Nhưng chỉ cần một bữa cơm, vài phút trò chuyện cuối ngày hay việc lắng nghe nhau mà không phán xét cũng đủ nuôi dưỡng sự gắn kết", ông nói.
Ông An cho rằng bình đẳng trong gia đình không phải là chia mọi việc thật đều mà là biết sẻ chia. Ông ví việc xây dựng gia đình bằng công thức "0,5 + 0,5 = 1", tức mỗi người bớt đi một nửa cái tôi để dành chỗ cho sự cảm thông và đồng hành.
Chị Thủy Tiên cho rằng một gia đình văn minh là nơi mọi thành viên, kể cả trẻ nhỏ, đều được lắng nghe (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Vị chuyên gia nhận định, đó cũng chính là cách để những giá trị "ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh" hiện diện trong đời sống hằng ngày, thay vì chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.
Nhìn từ những gia đình trẻ, có thể thấy việc xây dựng hệ giá trị gia đình Việt Nam không bắt đầu từ những điều lớn lao mà từ sự tôn trọng giữa vợ chồng, lòng hiếu thảo với ông bà, những bữa cơm đông đủ hay cách cha mẹ lắng nghe con mỗi ngày.
Khi mỗi mái ấm trở thành nơi nuôi dưỡng yêu thương, trách nhiệm và sẻ chia, những giá trị ấy sẽ lan tỏa ra cộng đồng, góp phần xây dựng một xã hội ngày càng văn minh, bền vững.
