Khoảng 800 năm trước, hai người được chôn cùng nhau trong một ngôi mộ nằm cạnh nhà thờ Thánh Giá Tôn Vinh ở thành phố Opole, Ba Lan. Phân tích ADN mới công bố cho thấy cả hai đều là phụ nữ và không có quan hệ huyết thống.
Tuy nhiên, mối quan hệ thực sự giữa họ đến nay vẫn là điều bí ẩn.
Các nhà nghiên cứu nhận định đây là trường hợp chôn cất đồng giới đầu tiên được xác nhận bằng di truyền học tại Ba Lan thời trung cổ, đồng thời làm dấy lên nhiều câu hỏi về mối liên hệ giữa hai người phụ nữ này.
Agata Cieślik, chuyên gia nhân chủng học tại Viện Miễn dịch học và Liệu pháp Thực nghiệm Ludwik Hirszfeld ở Ba Lan, cho biết, việc phát hiện một ngôi mộ bất thường trong hoàn cảnh đặc biệt như vậy khiến người ta đặt câu hỏi về bản chất mối quan hệ giữa hai cá nhân được chôn cùng trong một huyệt mộ.
Được biết, hai bộ hài cốt được phát hiện trong quá trình khai quật khảo cổ tại nhà thờ vào giai đoạn năm 2022 đến năm 2025.
Theo mô tả của các chuyên gia, một người được chôn theo nghi thức Cơ đốc giáo phổ biến thời bấy giờ với đặc điểm nằm ngửa, hai tay xuôi dọc theo cơ thể. Người còn lại nằm nghiêng sang một bên, một cánh tay đặt dưới đầu người kia như thể đang ôm.
Dựa trên tư thế chôn cất, các chuyên gia nhận định, hai người được an táng cùng thời điểm.
Thông thường, những ngôi mộ đôi dành cho người trưởng thành thường được cho là của các cặp vợ chồng. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo rằng việc suy đoán chỉ dựa trên tư thế thi thể và ước tính giới tính từ xương cốt có thể gây hiểu lầm.
Trong nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Journal of Archaeological Science, nhóm của chuyên gia Cieślik đã tiến hành phân tích ADN nhằm hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa hai bộ hài cốt. Các nhà khoa học trích xuất ADN từ xương và tái dựng một phần mã di truyền của hai cá nhân.
Cụ thể, các chuyên gia giải trình tự các mảnh ADN, sử dụng công cụ tính toán để tái tạo một phần bộ gene. Chuyên gia Joanna Romeyer-Dherbey, nhà nghiên cứu ADN tại Đại học Kiel, ví quá trình này như "cố gắng ghép lại một cuốn sách sau khi nó bị xé rách thành vô số mảnh nhỏ".
Kết quả phân tích xác nhận, hai bộ hài cốt đều là nữ giới, không có quan hệ huyết thống gần. Phát hiện này được xem là bằng chứng đầu tiên xác nhận bằng di truyền học về một ngôi mộ đôi đồng giới thời trung cổ ở Ba Lan.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể lý giải vì sao hai phụ nữ trưởng thành lại được chôn cùng nhau trong tư thế ôm nhau như vậy. Điều đặc biệt là ngôi mộ nằm sát tường nhà thờ - vị trí này vốn thường dành cho vua chúa hoặc giới quý tộc.
Các chuyên gia nhận định, điều này cho thấy hai người phụ nữ không bị xã hội trung cổ xem là tầng lớp bị gạt ra bên lề. Trong bối cảnh các mối quan hệ đồng giới thời trung cổ có thể bị xử tử, giới nghiên cứu cho rằng nếu hai người bị nghi là một cặp tình nhân, họ khó có khả năng được chôn cất tại vị trí đặc biệt như vậy.
“Việc không tồn tại quan hệ huyết thống gần cho thấy sự gắn kết giữa hai phụ nữ này có thể dựa trên quan hệ xã hội, thể chế hoặc hoàn cảnh sống”, nhóm nghiên cứu viết.
Giới chuyên môn hy vọng việc tiếp tục phân tích ADN ở những ngôi mộ trung cổ khác trong khu vực có thể giúp làm sáng tỏ liệu hình thức chôn cất đồng giới này có phải một xu hướng rộng lớn hơn trong xã hội thời đó hay không.
Nhà thờ Thánh Giá Tôn Vinh là công trình tôn giáo biểu tượng và là tòa nhà cao nhất tại thành phố Opole, Ba Lan. Nơi này nổi bật với hai ngọn tháp đôi cao 76m được xây dựng theo kiến trúc Gothic.
Nhà thờ được xây dựng từ gạch đỏ từ thế kỷ 13 và hoàn thiện phần lớn vào thế kỷ 15-16. Sau đó công trình được tái thiết theo phong cách Gothic và Tân Gothic vào cuối thế kỷ 19.
