Suốt hàng chục năm, Avtar Singh luôn day dứt về người mẹ ruột mà ông phải chia lìa từ nhỏ. Ở một nơi cách ông hàng nghìn cây số, Nicci Dhamu cũng đau đáu tìm người anh cùng mẹ khác cha. Cuộc đoàn tụ tưởng như không thể xảy ra lại bắt đầu từ một câu lệnh trên ChatGPT.
Bí mật về người mẹ ruột
Avtar Singh (66 tuổi) sinh ra và lớn lên tại Amritsar, Ấn Độ. Từ khi còn nhỏ, ông thường nghe hàng xóm xì xào rằng, người phụ nữ đang nuôi mình thực ra không phải mẹ ruột.
"Người này không phải mẹ cháu. Mẹ cháu đang sống ở nước ngoài", những lời đồn ấy từng khiến cậu bé Avtar tò mò, nhưng nghĩ rằng mọi người chỉ đang bịa chuyện.
Sự thật sau đó khiến ông bàng hoàng. Người nuôi dưỡng ông thực ra bà nội. Khi ông còn nhỏ, cha ông đã sang Canada làm giáo viên, để con trai lại cho ông bà nội chăm sóc.
Avtar chụp cùng bà nội những năm 60 (Ảnh: The Guardian).
Ông nội là cảnh sát, nghiêm khắc và có phần độc đoán. Ngược lại, bà nội luôn dành cho Avtar sự dịu dàng, chăm sóc ông như con ruột và gọi ông bằng biệt danh Titu.
Khoảng 8 tuổi, ông được đưa sang Canada đoàn tụ cùng cha, mẹ và người em trai. Avtar học tiếng Anh, tìm cách hòa nhập với cuộc sống mới. Biệt danh Titu cũng được đổi thành Tito để nghe "Canada" hơn.
Nhưng dù hòa nhập được với xã hội bên ngoài, ông vẫn cảm thấy mình là người xa lạ ngay trong chính ngôi nhà của mình. Avtar có nước da sáng hơn những người còn lại và tự gọi mình là "con cừu trắng của gia đình”.
Năm 14 tuổi, cha mẹ đi nghỉ, để Avtar ở nhà một mình suốt 2 tuần. Người đàn ông nhận thấy, mối quan hệ giữa mình và cha tương đối ổn, nhưng với mẹ thì hoàn toàn khác. Avtar nói người phụ nữ ấy không có sự ấm áp như bà nội và dường như giống một người mẹ kế hơn là mẹ ruột.
Sau khi Avtar kết hôn, ông bà nội từ Ấn Độ sang Canada thăm vợ chồng ông. Trong một lần trò chuyện riêng với vợ Avtar, bà nội tiết lộ rằng, ông là con của cha ông với người vợ đầu. Mẹ ruột của Avtar có gia đình ở châu Phi. Sau khi sinh con, bà đã bỏ về châu Phi và có thể đã sang Anh sinh sống.
Hàng chục năm đi tìm một cái tên
Chia sẻ của bà nội làm dấy lên khát khao tìm gặp mẹ ruột của Avtar. Khi con trai ông được giao bài tập lập gia phả, Avtar lấy đó làm lý do để hỏi cha về mẹ của mình. Sau khi được Avtar thuyết phục, người cha mới cho biết, mẹ ông tên là Savinder, ngoài ra, không tiết lộ thêm bất cứ thông tin nào.
Ông không biết vì sao cha mẹ chia tay. Điều duy nhất ông hiểu là gia đình bên ngoại từng gây áp lực để mẹ ông từ bỏ quyền nuôi con, bởi họ cho rằng điều đó sẽ giúp bà dễ dàng tái hôn.
Trong nhiều năm, Avtar dùng mọi cách để tìm kiếm thông tin về mẹ. Ông tìm trên Google, Facebook nhưng cái tên Savinder quá phổ biến trong cộng đồng người Sikh gốc Ấn.
Năm 2009, ông bay tới London, tìm đến Cục Lưu trữ quốc gia Anh với hy vọng tìm được hồ sơ nhập cư hoặc kết hôn để có thể lần ra manh mối của mẹ mình, song không có kết quả.
Ông từng liên hệ đến một đài phát thanh dành cho cộng đồng người Anh gốc Nam Á, đề nghị phát lời kêu gọi tìm mẹ. Tuy nhiên, nhà đài từ chối vì lo ngại vấn đề quyền riêng tư. Avtar cũng từng nghĩ đến việc tham gia chương trình truyền hình tìm người thân thất lạc nhưng cuối cùng không thực hiện.
Mọi cách làm đều bế tắc, song ông nhất quyết không lựa chọn cách xét nghiệm ADN vì lo ngại bị bán dữ liệu, làm lộ quyền riêng tư hoặc ảnh hưởng đến con cái sau này. Dù vậy suốt nhiều năm qua, ông chưa bao giờ ngừng nghĩ về mẹ của mình và cái tên Savinder.
Câu lệnh mở ra cuộc đoàn tụ kỳ diệu
Ngày 8/5, Avtar cùng vợ nghỉ dưỡng ở miền Nam nước Pháp. Đây là kỳ nghỉ hai vợ chồng mong đợi từ lâu sau những ngày dài ông điều trị ung thư.
Sáng hôm ấy, sau khi đọc hết tin tức, Avtar cảm thấy buồn chán khi nghĩ về mong muốn vẫn dang dở bấy lâu. Người đàn ông chợt nghĩ: Mình đã thử Google và rất nhiều cách khác, tại sao không thử AI (trí tuệ nhân tạo)?
Ông mở ChatGPT và nhập những thông tin ít ỏi mình biết về mẹ: "Bạn có thể tìm thấy thông tin nào về Savinder Kaur không? Bà ấy có thể từ 87 đến 97 tuổi, từng sống ở Ấn Độ, châu Phi và có thể cả Anh”.
Nhờ câu lệnh ChatGPT, người đàn ông đã đoàn tụ cùng em gái cùng mẹ khác cha (Ảnh: The Guardian).
ChatGPT đưa ra một cái tên: Savinder Kaur Nagi, sinh năm 1936 tại Kisumu, Kenya, trong một gia đình người Sikh gốc Ấn.
Avtar vốn biết AI có thể đưa ra thông tin sai lệch nên không kỳ vọng quá nhiều. Song ChatGPT dẫn ông đến một bài viết về người phụ nữ này. Bài viết đăng trên một tạp chí thể hiện sự tưởng nhớ của một cô gái về mẹ của mình.
Ông chăm chú đọc bài viết và dừng lại rất lâu trước thông tin: Người phụ nữ tên Savinder trong bài viết từng nhận chứng chỉ tại một trường ở Dhariwal, gần Amritsar, vào năm 1962.
"Đó là 2-3 năm sau khi tôi được sinh ra và nơi đây cũng chính là thành phố tôi sinh ra", Avtar nhớ lại.
Người đàn ông 66 tuổi lập tức liên hệ đến tác giả bài viết. Đó là Nicci Dhamu, con gái của bà Savinder. Điều ông không ngờ rằng, Nicci cũng đã nhiều năm đi tìm người anh cùng mẹ khác cha mà bà chưa từng gặp mặt.
Người phụ nữ chia sẻ, mẹ bà - Savinder - qua đời trong giấc ngủ vào tháng 12/2024, ở tuổi 88. Năm năm cuối đời, bà mắc chứng mất trí nhớ và được con gái chăm sóc.
Khi Nicci ngoài 40 tuổi, bà tình cờ biết mẹ đã kết hôn trước khi gặp cha. Cuộc hôn nhân đầu của bà diễn ra chóng vánh với một giáo viên ở Amritsar, Ấn Độ. Hai người có một con trai.
Nicci chỉ biết anh trai có biệt danh Titu nhưng chưa bao giờ biết tên thật hay nơi ông sinh sống. Bà cũng không dám hỏi mẹ vì cảm nhận được nỗi đau phía sau câu chuyện.
Những năm cuối đời, khi ký ức cũ ùa về, Savinder nhiều lần khóc và gọi "con của mẹ" trong cơn mê sảng. Những tiếng gọi ấy thôi thúc Nicci tìm người con trai mà mẹ từng xa cách.
Nicci chụp cùng bà Savinder năm 2018 (Ảnh: The Guardian).
Bà hỏi người thân, tìm kiếm thông tin về người chồng đầu tiên của mẹ, những giáo viên và cảnh sát từng sống ở Amritsar. Bà thậm chí gửi ADN của mẹ lên một kho dữ liệu nhưng không có manh mối hữu ích.
Năm 2025, sau khi đưa tro cốt của mẹ về Ấn Độ, Nicci đến nơi cha của Avtar từng dạy học, nhưng vẫn không tìm được thông tin.
Vì thế, khi nhận được email của một người đàn ông tên Avtar Singh, nói rằng ông đọc bài viết về mẹ bà và cảm thấy có thể tồn tại một mối liên hệ gia đình, bà thấy có linh cảm đặc biệt. Điều kỳ diệu là bà nhận được email đúng vào ngày đáng lẽ là sinh nhật lần thứ 90 của mẹ.
Chưa đầy 2 giờ sau khi Avtar nhập câu lệnh vào ChatGPT để tìm kiếm thông tin về người mẹ thất lạc gần 60 năm, ông đã kết nối được với em gái của mình. Cuộc gọi kéo dài 2 giờ, giúp hai người ghép lại những mảnh ký ức rời rạc mà gia đình hai bên từng giữ kín.
Vài ngày sau, Avtar và vợ bay tới London và gặp người em gái cùng mẹ khác cha. Cả hai không kìm nén được cảm xúc khi lần đầu gặp nhau. Họ cảm nhận được nỗi đau và sự mong chờ qua gương mặt của người đối diện.
Avtar và Nicci không có ý định xét nghiệm ADN. Với họ, cái tên Titu, những ký ức gia đình và cuộc gặp gỡ sau hàng chục năm đã đủ. "Tôi chỉ cần biết rằng mình từng được yêu thương", Avtar chia sẻ trên The Guardian.
Niềm vui đoàn tụ đến muộn khiến Nicci vẫn tiếc nuối vì mẹ không còn sống để chứng kiến ngày hai anh em tìm thấy nhau. Trong khi đó, Avtar nhận ra điều mình tìm kiếm suốt nhiều thập kỷ không chỉ là câu trả lời về mẹ, mà còn là một gia đình.
Ông hiện tham gia nhóm WhatsApp của đại gia đình bên ngoại, trò chuyện với những người họ hàng ở Kenya và lên kế hoạch trở lại nơi mẹ từng sống.
