Trong rất nhiều loài hoa gắn liền với đời sống của người Việt, theo bà, tại sao hoa sen lại luôn giữ một vị trí đặc biệt, mang tính đại diện cốt lõi đối với đời sống văn hóa, tâm linh và tinh thần của người Việt đến như vậy?
- Thuở nhỏ cho đến tận bây giờ, tôi và có lẽ là bất cứ người con nước Việt nào cũng đều thuộc lòng mấy câu ca dao mộc mạc: “Trong đầm gì đẹp bằng sen/Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng/Nhị vàng bông trắng lá sen/Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”.
Chừng mấy câu ca dao thôi đã gói trọn lý do vì sao hoa sen lại giữ vị trí độc tôn trong lòng người Việt. Dù mọc lên từ nơi bùn nhơ nhưng sen lại mọc thẳng, thoát lên trên hoàn cảnh sống để nở ra hoa vừa đẹp, vừa tỏa hương thơm ngát.
Đối với Phật giáo, hoa sen là hiện thân cho hình ảnh một bậc tu sĩ hay một con người dẫu ở giữa cõi nhân gian đầy phiền não và khổ đau nhưng lại biết tự thân vươn lên tỏa sáng. Con người như sen, giữ trọn giá trị đạo đức, nhân phẩm và khí chất của mình.
Sen có cái hay là sen thanh sạch đến độ không vướng bụi trần, cũng chẳng bị loài ong bướm bám đậu làm mất đi tính nguyên bản. Dẫu cho sen là loài hoa mau tàn nhưng chính sự hữu hạn, ngắn ngủi ấy lại càng làm tăng thêm cái giá trị quý giá của sen.
Người đầu bếp có thể dùng trọn vẹn nguyên liệu từ sen để làm đủ mọi loại món ăn, từ món mặn đậm đà, món ngọt thanh tao cho đến các loại thực phẩm khô dự trữ (Ảnh: Vietnam Airlines).
Từ góc độ của một người gìn giữ ẩm thực Việt nói chung và ẩm thực Huế nói riêng, bà đánh giá thế nào về sự độc đáo của nguyên liệu sen khi biến hóa từ chốn cung đình xưa ra đến đời sống đại chúng ngày nay?
- Từ xa xưa, sen đã đi sâu vào đời sống ẩm thực của mọi tầng lớp, từ đời sống dân dã cho đến chốn cung đình.
Cái độc đáo nhất của cây sen chính là tính hữu dụng toàn diện. Tôi thấy hiếm có loài cây nào mà trời đất ban tặng cho sự vẹn toàn như sen: từ lá, hoa, hạt, tâm sen, ngó sen... tất thảy các bộ phận đều có ích và có thể chế biến thành thực phẩm.
Theo góc nhìn chuyên gia, việc Vietnam Airlines chọn các thành phần của sen để làm thực đơn phục vụ hành khách có những điểm thuận lợi và sự độc đáo gì?
- Tôi thấy việc Vietnam Airlines đưa sen vào thực đơn trên máy bay là một lựa chọn rất khéo và có một điểm thuận lợi. Các nguyên liệu từ sen, tiêu biểu như hạt sen, có một đặc tính rất hay là không dễ bị hư hỏng, ôi thiu hay biến chất giống như các loại nguyên liệu tươi sống khác. Nhờ vậy, món ăn khi phục vụ trên máy bay vẫn giữ trọn vẹn được độ tươi ngon và hương vị mộc mạc nguyên bản.
Về mặt hương vị, các món ăn từ sen được đưa lên khoang máy bay chính là sự giao thoa tuyệt vời giữa yếu tố truyền thống văn hóa và nét cách tân hiện đại. Hãng đã rất tinh tế khi chế biến ra cả những món mặn, món ngọt độc đáo từ sen để tiếp đãi thực khách. Hương vị của sen vốn thanh tao, dịu nhẹ, không nồng gắt, nó mang lại sự nhẹ nhàng, thư thái cho hành khách khi phải di chuyển trên các chuyến bay đường dài, đặc biệt là các chuyến bay dài.
Theo nghệ nhân Mai Thị Trà, việc đưa thực đơn sen lên các chuyến bay là cách Vietnam Airlines tinh tế kể một câu chuyện văn hóa có chiều sâu bằng ngôn ngữ ẩm thực (Ảnh: Vietnam Airlines).
Biểu tượng của Vietnam Airlines là hình ảnh Bông Sen Vàng. Và hãng đã có sự biến đổi hình ảnh biểu tượng thành một thực đơn theo mùa mang tên Chạm Sen, bà đánh giá như thế nào về ý nghĩa của bước đi này dưới góc độ văn hóa?
- Tôi cho rằng đây là một ý tưởng sáng tạo và đi đúng hướng. Là người luôn trăn trở về văn hóa ẩm thực, tôi luôn nghĩ rằng phát triển du lịch văn hóa thông qua ẩm thực là con đường bền vững và đúng đắn nhất. Nước mình có quá nhiều món ăn ngon nhưng lâu nay cái thiếu của chúng ta chính là một "câu chuyện".
Việc đưa thực đơn sen lên khoang Thương gia chính là cách Vietnam Airlines tinh tế kể một câu chuyện văn hóa có chiều sâu bằng ngôn ngữ ẩm thực. Bạn bè quốc tế, trước khi máy bay hạ cánh xuống dải đất hình chữ S, đã được chạm vào, được thấu hiểu cốt cách Việt qua sen.
Vietnam Airlines phục vụ thực đơn đặc biệt lấy cảm hứng từ hoa sen trên chuyến bay (Ảnh: Vietnam Airlines).
Thông qua thực đơn Chạm Sen, có thể thấy rõ nỗ lực bền bỉ của Vietnam Airlines trong việc đồng hành cùng các nghệ nhân để phát triển văn hóa Việt gắn liền với hàng không. Bà kỳ vọng gì vào nỗ lực này, đặc biệt là giá trị cảm xúc mà nó mang lại cho những người con xa xứ mỗi khi trở về quê hương và cảm giác bản địa đối với bạn bè quốc tế?
- Nỗ lực này của Vietnam Airlines thực sự rất đáng trân trọng. Đây là một cách làm duy mỹ để đưa truyền thống văn hóa ẩm thực Việt lan tỏa khắp mọi miền đất nước và từ đất nước mình lan tỏa ra khắp thế giới.
Giá trị lớn nhất của thực đơn này, không chỉ dừng lại ở việc quảng bá với người nước ngoài mà nó còn mang một giá trị nhân văn, một giá trị cảm xúc rất lớn đối với người Việt mình. Chúng ta mong rằng hành khách trên các chuyến bay khi thưởng thức món ăn từ sen sẽ cảm thấy hài lòng.
Đối với những người con Việt Nam xa xứ lâu ngày, ngay khi bước chân lên máy bay để trở về, được nếm lại hương vị sen truyền thống, họ sẽ gặp lại những ký ức, nếp sống và nếp nhà thân thương.
