Hỗ trợ đo dấu chân carbon, thẩm định giảm phát thải
Quyết định 626/QĐ-TTg ngày 6/4/2026 về Chương trình “Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030” (GoGlobal) dành một phần nội dung cho việc giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu mới về môi trường và phát triển bền vững tại thị trường xuất khẩu.
Doanh nghiệp có thể được hỗ trợ, tư vấn chuyên sâu để đáp ứng yêu cầu về giảm phát thải, gồm chứng nhận xuất xứ về dấu chân carbon, thẩm định doanh nghiệp (due diligence) về khai báo giảm phát thải carbon, báo cáo minh bạch chuỗi cung ứng, tuần hoàn vật liệu và bảo vệ đa dạng sinh học. Chương trình cũng đề cập hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng, triển khai chiến lược kinh doanh phát thải thấp phù hợp yêu cầu của từng thị trường.
Những việc này trước đây chủ yếu xuất hiện trong các chương trình tư vấn riêng của doanh nghiệp hoặc tập đoàn lớn. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), khó khăn thường nằm ở việc thiếu nhân sự chuyên môn, dữ liệu về năng lượng và phát thải, cũng như chi phí để thuê đơn vị tư vấn, đo lường và thẩm định.
Các yêu cầu về phát thải và tiêu chuẩn xanh đang ngày càng đi sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải chuẩn bị dữ liệu và đáp ứng từ khâu sản xuất (Ảnh: DT).
Việc các nội dung trên được đưa vào một chương trình hỗ trợ xuất khẩu cấp quốc gia có thể giúp doanh nghiệp giảm một phần chi phí khi chuẩn bị cho các yêu cầu mới của thị trường.
Đặc biệt, yêu cầu về dữ liệu carbon đang trở nên rõ nét hơn tại các thị trường lớn. Từ năm 2026, Cơ chế Điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU bước vào giai đoạn chính thức, trước mắt áp dụng với một số nhóm hàng như sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro.
Với những doanh nghiệp nằm trong hoặc cung cấp cho các chuỗi sản xuất liên quan, dữ liệu về phát thải không còn chỉ phục vụ báo cáo môi trường mà có thể trở thành thông tin cần thiết trong giao dịch với đối tác nước ngoài.
Doanh nghiệp cùng góp kinh phí, chia sẻ rủi ro
Quyết định 626 quy định nguyên tắc hỗ trợ có điều kiện, gắn với mục tiêu và kết quả thực hiện. Doanh nghiệp tham gia phải đóng góp kinh phí cùng thực hiện và chia sẻ rủi ro. Nguồn lực của chương trình được huy động từ ngân sách Nhà nước, các quỹ tài chính ngoài ngân sách, chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, nguồn tài trợ quốc tế và đóng góp của các doanh nghiệp, tổ chức tham gia.
Do đó, mức hỗ trợ cụ thể không được ấn định chung cho tất cả doanh nghiệp. Doanh nghiệp có nhu cầu và đáp ứng điều kiện phải lập hồ sơ đề xuất để được xem xét hỗ trợ theo từng nhiệm vụ.
Điểm này khá quan trọng với doanh nghiệp. Chính sách mở ra cơ hội giảm chi phí khi thực hiện các công việc như đo lường phát thải, xây dựng chiến lược phát thải thấp hay rà soát chuỗi cung ứng, nhưng doanh nghiệp vẫn phải bỏ nguồn lực và chủ động thực hiện phần việc của mình.
Chương trình GoGlobal cũng không chỉ hỗ trợ đo lường mà còn đặt mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, trong đó có cải tiến công nghệ, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, nâng cao năng lực sản xuất và xanh hóa chuỗi.
Như vậy, muốn đáp ứng yêu cầu của những thị trường khó tính, ngoài một báo cáo dấu chân carbon, doanh nghiệp còn có thể phải thay đổi công nghệ, nguyên liệu, cách quản lý nhà cung cấp hoặc quy trình sản xuất.
Bộ Công Thương làm đầu mối triển khai
Sau Quyết định 626, Bộ Công Thương ban hành Quyết định 1406/QĐ-BCT ngày 12/6/2026 về chương trình hành động triển khai GoGlobal. Quyết định này phân công nhiệm vụ cho các đơn vị thuộc Bộ và các cơ quan liên quan, từ xúc tiến thương mại, cung cấp thông tin thị trường đến hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn của nước nhập khẩu.
Cùng với các đơn vị trong nước, hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài có nhiệm vụ cung cấp, cập nhật thông tin về chính sách, quy định và biện pháp thương mại tại các thị trường, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn khi yêu cầu nhập khẩu thay đổi.
GoGlobal xác định một số nhóm ngành có tiềm năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế như điện tử, cơ khí chế tạo, dệt may, da giày, công nghiệp hỗ trợ, chế biến nông sản, thủy sản, gỗ và lâm sản. Đây cũng là những ngành chịu ngày càng nhiều yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát thải, nguyên liệu và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng.
Với doanh nghiệp xuất khẩu, điểm đáng chú ý của hai quyết định không nằm ở một khoản tiền hỗ trợ cố định, mà ở việc các chi phí và năng lực cần thiết để đáp ứng tiêu chuẩn xanh của thị trường đã được đưa vào chương trình hỗ trợ xuất khẩu.
Doanh nghiệp muốn tận dụng chính sách cần phải xác định trước thị trường mục tiêu đang yêu cầu tiêu chuẩn nào, dữ liệu nào phải có và phần việc nào có thể đề xuất hỗ trợ. Đây sẽ là bước chuẩn bị quan trọng nếu muốn biến các yêu cầu về phát thải và chuỗi cung ứng từ một rào cản thành điều kiện để giữ đơn hàng và mở rộng thị trường.
