Ba nguồn cung tỷ USD
Hôm nay (12/6), Quỹ đầu tư công nghệ VinVentures tổ chức Venture Forum 2026 - Diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A (mua bán, sáp nhập) và vốn tư nhân.
Tại diễn đàn, bà Lê Hàn Tuệ Lâm, Giám đốc Điều hành Quỹ VinVentures, cho biết năm nay, 3 nguồn cung tiềm năng cùng xuất hiện đóng vai trò thúc đẩy thị trường M&A.
Thứ nhất là doanh nghiệp nhà nước, nơi hoạt động thoái vốn và tái cơ cấu vẫn là một phần của chương trình cải cách rộng hơn.
Thứ 2 là các quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity), nơi nhiều danh mục đầu tư đang bước vào giai đoạn thoái vốn sau nhiều năm nắm giữ.
Thứ 3 là các nhà sáng lập và chủ doanh nghiệp, những người có thể đang cân nhắc việc chuyển giao thế hệ, hợp tác chiến lược hoặc thoái vốn một phần khi doanh nghiệp trưởng thành hơn.
Ba nguồn cung tỷ USD cho thị trường M&A năm nay (Nguồn: VinVentures).
Với các động lực khác nhau, đại diện quỹ VinVentures cho rằng nguồn cung M&A tại Việt Nam đang trở nên đa dạng hơn, trưởng thành hơn và dễ nhận diện hơn so với các chu kỳ trước. Vậy thì điều gì có thể kích hoạt nhu cầu và khiến hoạt động thoái vốn trở nên hấp dẫn hơn? Vị này nhấn mạnh tới câu chuyện thị trường chứng khoán được nâng hạng theo tiêu chí của FTSE.
Theo bà Tuệ Lâm, việc nâng hạng không nên chỉ được xem là một sự kiện của thị trường chứng khoán mà còn có thể giúp nâng cao mức độ hiện diện của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu, gia tăng sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài, cải thiện thanh khoản thị trường và nâng cao khả năng xác lập giá.
Đối với hoạt động M&A, sự kiện này quan trọng vì một thị trường niêm yết mạnh hơn sẽ tạo ra cơ sở tham chiếu rõ ràng hơn cho việc định giá. Đối với các quỹ đầu tư tư nhân và nhà sáng lập, nhà đầu tư chiến lược, điều đó có thể giúp IPO trở thành một lựa chọn thoái vốn thực tế hơn và củng cố niềm tin vào thị trường vốn Việt Nam.
Đánh giá về triển vọng thị trường M&A đến năm 2030, vị này cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn tiếp theo với thanh khoản mạnh hơn, các kênh thoái vốn rõ ràng hơn, nguồn cung minh bạch hơn và nền tảng vốn trong nước ngày càng lớn. M&A có thể trở thành cơ chế thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp, tái luân chuyển vốn, ứng dụng công nghệ và phát triển hệ sinh thái.
Chu kỳ M&A giai đoạn mới có thể sẽ rất khác biệt
Dữ liệu về thị trường M&A Việt Nam của VinVentures trong 12 năm qua cho thấy dòng vốn vẫn chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực gắn liền với nền kinh tế thực. Bất động sản, hàng tiêu dùng, công nghiệp và các ngành hưởng lợi trực tiếp từ tăng trưởng kinh tế tiếp tục là những "điểm đến" lớn nhất của các thương vụ M&A.
Tỷ trọng phân bổ giá trị M&A theo ngành (Nguồn: VinVentures).
Theo đại diện VinVentures, đây là xu hướng phù hợp với quá trình phát triển của Việt Nam, khi dòng vốn thường ưu tiên những lĩnh vực có quy mô thị trường lớn, nhu cầu ổn định, hoạt động kinh doanh đã được kiểm chứng và khả năng thực hiện giao dịch rõ ràng.
Tuy nhiên, bên cạnh các lĩnh vực truyền thống, công nghệ đang nổi lên như một điểm sáng mới của thị trường M&A. Mặc dù vẫn chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong tổng giá trị giao dịch, số lượng và mức độ hiện diện của các thương vụ công nghệ đang có xu hướng gia tăng qua từng năm.
Đại diện VinVentures cho rằng diễn biến này phản ánh sự trưởng thành của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam, với đội ngũ nhà sáng lập ngày càng chất lượng hơn, các sản phẩm công nghệ thực tiễn hơn và khả năng giải quyết những nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp ngày càng rõ nét.
Trong bối cảnh các kênh thoái vốn cho doanh nghiệp công nghệ vẫn còn hạn chế, xu hướng gia tăng tỷ trọng M&A ở lĩnh vực này được xem là tín hiệu đáng chú ý. Nếu môi trường thoái vốn thuận lợi hơn trong thời gian tới, công nghệ có thể trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần định hình một chu kỳ M&A khác biệt so với những giai đoạn trước, vốn chủ yếu được dẫn dắt bởi bất động sản, tiêu dùng và công nghiệp.
Nhà đầu tư quốc tế nói gì về thị trường M&A của Việt Nam?
Theo nhiều quỹ đầu tư tham dự diễn đàn, Việt Nam vẫn là thị trường hấp dẫn trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Nhiều doanh nghiệp nước ngoài muốn mở rộng hiện diện tại Việt Nam, trong khi các quỹ đầu tư cũng đang tích cực tìm kiếm cơ hội. Việt Nam được đánh giá sở hữu nhiều lợi thế như khả năng thu hút chuỗi cung ứng toàn cầu, tầng lớp trung lưu phát triển nhanh và triển vọng tăng trưởng dài hạn tích cực.
Dù vậy, thị trường vẫn đang chờ đợi sự xuất hiện của những nhà đầu tư quy mô lớn tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực tiềm năng. Nếu các điều kiện đầu tư thuận lợi hơn, số lượng thương vụ M&A có thể gia tăng đáng kể, đồng thời các doanh nghiệp gia đình cũng sẽ có cơ hội thu hút nhiều hơn dòng vốn nước ngoài.
Ông Andrea Campagnoli, Đối tác sáng lập Bain Việt Nam, cho biết một trong những nguyên nhân khiến nhiều thương vụ M&A chưa thể hoàn tất là khoảng cách kỳ vọng giữa bên mua và bên bán. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp có mức định giá kỳ vọng khá cao trong khi hệ thống quản trị chưa thực sự tương xứng.
Doanh nghiệp vẫn có thể tiếp cận các nguồn vốn trong nước phần nào khiến họ duy trì mức kỳ vọng này. Theo ông, để phục vụ lộ trình phát triển dài hạn, doanh nghiệp cần cân nhắc đa dạng hóa nguồn vốn thay vì chỉ dựa vào một kênh huy động.
Trong khi đó, ông TzeHoe Chan, Giám đốc điều hành Zido Capital Asia, cho rằng IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu cho hoạt động thoái vốn. Nhà đầu tư cần cân nhắc nhiều yếu tố, bao gồm chiến lược phát triển doanh nghiệp và nhu cầu của bên mua. Mỗi thương vụ và lộ trình thoái vốn cần được đánh giá kỹ lưỡng thông qua quá trình thẩm định.
Khi được hỏi về vị thế của Việt Nam trong danh mục đầu tư khu vực, ông TzeHoe Chan đánh giá Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế nổi bật trong ASEAN, đặc biệt là vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực. Bên cạnh đó, cơ cấu dân số trẻ cũng là một điểm cộng so với nhiều quốc gia châu Á khác. Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc chuyển hóa những lợi thế này thành giá trị thực tế cho nhà đầu tư.
