Tướng công an nói về thủ đoạn lẩn tránh của trùm buôn lậu xuyên biên giới

(TinVina) - Thủ đoạn ẩn danh của kẻ chủ mưu buôn lậu xuyên biên giới và vướng mắc về thẩm quyền xử lý giữa các lực lượng được đại biểu Quốc hội mổ xẻ tại phiên thảo luận tổ chiều 3/8.

Thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, các đại biểu Quốc hội tập trung phân tích những phương thức gian lận thương mại mới và điểm nghẽn pháp lý trong công tác phối hợp chống buôn lậu.

Chiêu trò giấu mặt và lỗ hổng từ giao dịch điện tử

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Liêm, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Trị (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị), cho biết qua thực tiễn đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại, các lực lượng chức năng nhận diện hai thủ đoạn đặc trưng của tội phạm xuyên biên giới.

Thứ nhất là tình trạng đối tượng thành lập doanh nghiệp, thực hiện hoạt động nhập khẩu hàng hóa trong một thời gian ngắn rồi giải thể hoặc bỏ trốn khỏi địa chỉ đăng ký kinh doanh nhằm né tránh nghĩa vụ thuế. Dù cơ quan chức năng đã triển khai các biện pháp xác minh, quản lý, việc định danh đầy đủ doanh nghiệp trong lĩnh vực xuất nhập khẩu vẫn chưa hoàn thành triệt để.

Thứ hai là thủ đoạn ẩn danh của các đối tượng cầm đầu. "Người có tiền kinh doanh và có hành vi buôn lậu thực sự gần như không bao giờ xuất hiện tại khu vực cửa khẩu hay địa bàn biên giới," ông Liêm nói.

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Liêm, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Trị (Ảnh: Hằng Nguyễn).

Khi các lực lượng chức năng bắt giữ, hàng hóa thường rơi vào tình trạng vô chủ. Những người làm việc tại hiện trường chủ yếu là tài xế xe tải hoặc người được thuê làm thủ tục hải quan. Điều này khiến kết quả không đi đến cùng bản chất của hành vi vi phạm.

Ngoài ra, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Trị cảnh báo lượng hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài qua các sàn thương mại điện tử đang gia tăng nhanh chóng. Hiện nay, việc đóng thuế cơ bản vẫn dựa trên sự tự giác kê khai của doanh nghiệp, trong khi công cụ quản lý, giám sát chất lượng và nguồn gốc hàng hóa của Nhà nước chưa theo kịp. Nếu không có giải pháp kiểm soát hiệu quả, nguy cơ thất thu ngân sách và mất công bằng cạnh tranh với thương mại truyền thống là rất lớn.

Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Thanh Liêm đánh giá cao việc dự thảo luật bổ sung hai quy định mới: kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu trên nền tảng thương mại điện tử và quy định về kiểm định hải quan. Việc số hóa dữ liệu kiểm định hải quan ngay từ khâu đầu tiên sẽ giúp các lực lượng chức năng thuận lợi hơn trong tra cứu, không còn phải thao tác thủ công với hồ sơ giấy như trước.

Tháo gỡ điểm nghẽn thẩm quyền tại cửa khẩu

Cùng góc nhìn về thực tiễn chống buôn lậu, đại biểu Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Đoàn đại biểu tỉnh Quảng Trị, chỉ ra bất cập tại khoản 1 Điều 88 Luật Hải quan 2014. Quy định hiện hành nêu rõ: trong phạm vi địa bàn hoạt động hải quan, nếu các cơ quan, tổ chức, cá nhân phát hiện hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới thì phải "báo ngay cho cơ quan hải quan để kiểm tra, xử lý".

Theo đại biểu Võ Tiến Nghị, quy định này chưa đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành. Cụ thể, quy định trên chưa tương thích với thẩm quyền điều tra hình sự được giao cho các lực lượng như công an, bộ đội biên phòng, cảnh sát biển theo Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, đồng thời không phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Đại biểu Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (Ảnh: Hằng Nguyễn).

Thực tế công tác đấu tranh tại khu vực biên giới cho thấy, địa bàn hải quan nằm trong khu vực biên giới - nơi các lực lượng công an, biên phòng cũng có chức năng, nhiệm vụ quản lý và trực tiếp đấu tranh phòng chống tội phạm. Việc quy định mọi vụ việc phát hiện đều phải chuyển giao cho hải quan xử lý tạo ra cách hiểu chưa đúng về mặt thẩm quyền, có thể làm giảm tính chủ động của các lực lượng khác.

Đại biểu dẫn chứng thời gian qua, các lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đã trực tiếp phát hiện, bắt giữ hàng chục nghìn vụ buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Gần đây nhất, lực lượng chức năng đã bắt giữ vụ vận chuyển trái phép 39 tấn đường lậu tại khu vực biên giới.

Do đó, đại biểu Võ Tiến Nghị đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, sửa đổi triệt để khoản 1 Điều 88 Luật Hải quan, đảm bảo nguyên tắc lực lượng nào phát hiện vi phạm trước trong phạm vi nhiệm vụ của mình thì chủ động xử lý theo đúng quy định tố tụng và xử lý vi phạm hành chính, tránh chồng chéo thẩm quyền giữa các đơn vị.