Đây là một trong những giải pháp quan trọng được đề ra trong Nghị quyết số 21 của Hội nghị Trung ương 3 về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.
Với mục tiêu quản lý đất đai chặt chẽ, minh bạch, công bằng, hiệu quả, Trung ương đưa ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp quan trọng, đồng thời quán triệt không để đất đai bị suy thoái, hủy hoại, lãng phí và xảy ra tham nhũng, tiêu cực liên quan đến đất đai.
Quy định thời hạn sử dụng với chung cư xây dựng mới
Trong hoàn thiện thể chế chính sách quản lý, sử dụng đất đai, Trung ương quán triệt tinh thần xuyên suốt là khơi thông nguồn lực đất đai nhưng không buông lỏng quản lý; thúc đẩy phát triển, nhưng không để thất thoát tài sản công, không để gia tăng bất bình đẳng hoặc ảnh hưởng quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, tổ chức, doanh nghiệp.
Toàn cảnh Hội nghị Trung ương 3 (Ảnh: TTXVN).
Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới, Trung ương định hướng nghiên cứu giảm bớt số lượng quy hoạch, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi một đơn vị hành chính trên cơ sở tích hợp, hợp nhất các quy hoạch hiện nay, đồng thời có cơ chế để kiểm soát việc điều chỉnh quy hoạch không hợp lý.
Về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, Trung ương yêu cầu quy định rõ các trường hợp giao đất, cho thuê đất phải đấu giá, đấu thầu và không qua đấu giá, đấu thầu; trường hợp nhà đầu tư tự thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất.
Mỗi phương thức phải có điều kiện, tiêu chí, trình tự, trách nhiệm và cơ chế giám sát rõ ràng, minh bạch.
Đồng thời, Trung ương nêu rõ cần nghiên cứu giao đất có thời hạn lâu dài với đất xây dựng nhà ở thương mại để bán, ưu tiên chủ yếu là nhà chung cư. Trong đó, đối với chung cư xây dựng mới, quy định thời hạn sử dụng căn hộ chung cư theo niên hạn xây dựng công trình, gắn với bảo đảm quyền tài sản; hạn chế tối đa việc phân lô bán nền tại khu vực đô thị, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Cùng với đó, theo Trung ương, cần có chính sách ưu đãi trong giao đất, cho thuê đất để khuyến khích thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển thị trường nhà ở cho thuê với giá phù hợp.
Việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng là nội dung trọng tâm được Trung ương đề cập. Theo đó, Trung ương đề nghị quy định rõ hơn tiêu chí dự án, phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Việc này nhằm bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng, đồng thời không tạo khó khăn cho việc triển khai các dự án.
Nghiên cứu chính sách thuế cao hơn với đất bỏ hoang
Về giá đất, Trung ương quán triệt giá đất do Nhà nước quyết định căn cứ vào mục tiêu phát triển của từng thời kỳ. Việc quyết định giá đất dựa trên dữ liệu, phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; kết nối liên thông giữa dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành có liên quan; không để bị thao túng giá, hình thành giá ảo.
Nhà nước ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường phù hợp với tình hình thực tế, theo từng loại đất, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Khu tái định cư ở phường Hoàng Mai, TP Hà Nội, bị bỏ hoang nhiều năm nay (Ảnh: Nguyễn Hải).
Việc xác định, thẩm định, quyết định giá đất theo nguyên tắc: Trung ương xây dựng tiêu chí khung, nguyên tắc, phương pháp và cơ chế kiểm tra, giám sát; địa phương quyết định giá đất.
Để khắc phục tình trạng bỏ hoang đất, Trung ương yêu cầu nghiên cứu áp dụng chính sách điều tiết địa tô chênh lệnh đối với thặng dư trong kinh doanh bất động sản và chính sách thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng.
Với nhiệm vụ đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất, Trung ương yêu cầu thực hiện đăng ký bắt buộc về quyền sử dụng đất và mọi biến động đất đai, đồng thời có chế tài cụ thể, đồng bộ ngăn chặn các trường hợp giao dịch không đăng ký tại cơ quan Nhà nước.
Để giải quyết cơ bản những hạn chế, vướng mắc kéo dài liên quan đến quản lý và sử dụng đất, Trung ương cho biết sẽ có cơ chế đặc thù để xử lý dứt điểm, công khai, minh bạch đối với đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh; đất cơ quan, trụ sở dôi dư, đất sau cổ phần hóa; đất của các cơ sở sản xuất, đơn vị sự nghiệp đã di dời khỏi trung tâm đô thị lớn…
Đồng thời, Trung ương cho phép thí điểm thực hiện cơ chế Nhà nước mua lại dự án nhà ở thương mại của chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng, để tạo quỹ nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, đáp ứng nhu cầu nhà ở của Nhân dân trên cơ sở tính đúng, tính đủ, hợp lý chi phí đầu vào của chủ đầu tư, không bao gồm địa tô chênh lệch.
Nghị quyết này thay thế Nghị quyết số 18 năm 2022 của Trung ương khóa XIII về "Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao".
