Đại biểu Quốc hội: "Không biến hòa giải viên thành người phán xét sự thật"

(TinVina) - "Không để hòa giải viên thành người phán xét sự thật", đại biểu Quốc hội Bùi Văn Dũng nêu quan điểm và cho rằng quy định về nghĩa vụ "trình bày đúng sự thật" đang theo hướng mang dáng dấp tố tụng.

Góp ý vào dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) đề cập nội dung xác lập quyền của người dân và “điểm dừng” của hòa giải. Theo ông, đây là ranh giới giữa vận động cộng đồng với bảo vệ quyền bằng pháp luật và nếu quy định không rõ, một cơ chế mềm dẻo có thể làm chậm quyền tiếp cận công lý.

Liên quan quyền và nghĩa vụ của các bên trong hòa giải, ông Dũng chỉ ra điểm bất cập trong dự thảo luật chưa xử lý khi các bên khác nhau về công khai.

“Một bên muốn công khai, bên kia không đồng ý thì hòa giải viên không có căn cứ quyết định. Thông tin về gia đình, đời tư, bí mật kinh doanh một khi bị công khai sẽ khó khắc phục”, đại biểu Dũng nói.

Đại biểu Quốc hội Bùi Văn Dũng (Ảnh: Quang Vinh).

Ông đề nghị "chỉ công khai khi tất cả các bên đồng ý, nếu không đồng thuận thì mặc nhiên không công khai. Công khai là lựa chọn chung, bảo mật là trạng thái mặc định".

Liên quan việc mở quyền được phiên dịch, đại biểu băn khoăn khi chưa rõ ai lựa chọn, ai trả chi phí và trách nhiệm bảo mật. “Nếu người yếu thế phải tự tìm, tự trả chi phí thì bình đẳng chỉ là hình thức”, ông Dũng nói và đề nghị ngân sách bảo đảm chi phí cần thiết.

Cùng với đó, người phiên dịch phải được các bên chấp thuận, không có lợi ích liên quan và chịu nghĩa vụ bảo mật.

Dự thảo luật cũng quy định nghĩa vụ “trình bày đúng sự thật, cung cấp tài liệu, chứng cứ”, ông Tuấn cho rằng nội dung này “mang dáng dấp tố tụng”. Ông đề nghị sửa quy định theo hướng “trình bày trung thực những tình tiết mình biết; tự nguyện cung cấp tài liệu liên quan và chịu trách nhiệm về thông tin do mình cung cấp”.

“Như vậy không biến hòa giải viên thành người phán xét sự thật”, ông Dũng nêu quan điểm.

Dự thảo luật sửa đổi lần này, theo đại biểu Bùi Văn Dũng, cũng phải thiết kế một “điểm dừng pháp lý”, gồm ba lớp.

Lớp thứ nhất là điểm dừng về thời gian. Cho rằng tiêu chí “tiếp tục hòa giải không có kết quả” hoàn toàn định tính, vụ việc có thể kéo dài trong khi thời hiệu khởi kiện vẫn trôi, ông Dũng đề nghị thời hạn hòa giải do các bên thống nhất; hết thời hạn mà không gia hạn thì kết thúc.

Lớp thứ hai là điểm dừng vì an toàn và tính hợp pháp. “Khi xuất hiện dấu hiệu bạo lực, xâm hại trẻ em, nguy cơ đối với tính mạng, sức khỏe;, hoặc vụ việc không còn thuộc phạm vi hòa giải, hòa giải viên phải kết thúc ngay, thực hiện biện pháp bảo vệ cần thiết và chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền”, đại biểu tỉnh Thanh Hóa đề nghị.

Ông nhấn mạnh đây phải là nghĩa vụ bắt buộc, không phụ thuộc ý chí các bên.

Phiên thảo luận ở Quốc hội sáng 10/8 (Ảnh: Quang Vinh).

Lớp thứ ba được đại biểu Dũng đề cập là điểm nối sau hòa giải. Theo ông, người dân nhiều khi không biết đến cơ quan nào, trong thời hạn nào. Vì thế, đại biểu đề nghị hòa giải viên thông tin về cơ quan tiếp nhận, phương thức bảo vệ quyền; xác nhận thời điểm, lý do kết thúc khi có yêu cầu.

Điều này không phải tư vấn thay luật sư, mà theo ông Dũng, để người dân không rơi vào khoảng trống giữa hòa giải cộng đồng và cơ chế pháp lý chính thức.

Thông điệp được vị đại biểu nhấn mạnh, là hòa giải phải bắt đầu bằng sự tự nguyện, vận hành bằng niềm tin và kết thúc bằng một lối ra pháp lý rõ ràng. Quyền của người dân phải được bảo vệ trong toàn bộ quá trình, kể cả khi hòa giải không thành.

“Hòa giải tốt không phải là giữ mọi tranh chấp ở lại cộng đồng bằng mọi giá. Hòa giải tốt là bảo vệ đúng quyền, dừng đúng lúc, chuyển đúng nơi; để sự mềm dẻo của cộng đồng không làm suy giảm sự nghiêm minh của pháp luật”, đại biểu Bùi Văn Dũng nêu quan điểm.