Cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật tại phiên thảo luận tổ ngày 4/8, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh đây là đạo luật rất quan trọng khi Quốc hội đang nỗ lực hoàn thiện thể chế.
Vấn đề quan trọng, theo Chủ tịch Quốc hội, là làm sao để công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không còn mang tính hình thức, lối mòn mà thật sự trở thành động lực xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và hướng tới tương tác đa chiều. “Thực tế hiện nay, việc số hóa trong tuyên truyền pháp luật chủ yếu mới dừng ở việc đăng tải văn bản dưới dạng PDF trên các cổng thông tin điện tử, rất khó thu hút người dân”, Chủ tịch Quốc hội nêu thực tế.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên thảo luận tổ (Ảnh: Quang Phúc).
Nhấn mạnh không nên truyền thông một chiều từ cơ quan Nhà nước xuống, Chủ tịch Quốc hội góp ý dự thảo Luật cần bổ sung quy định về cơ chế tiếp nhận phản hồi, đánh giá mức độ hiểu biết và đo lường mức tiếp cận pháp luật của người dân trên môi trường số, để kịp thời điều chỉnh nội dung tuyên truyền.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần phân định rõ đối tượng đặc thù và cá thể hóa nội dung phổ biến để tránh cách thức phổ biến pháp luật chung chung.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung các tiêu chí định lượng để xác định đối tượng đặc thù theo vùng miền, độ tuổi và lĩnh vực sinh kế.
Nhắc lại việc vừa qua xảy ra một số vi phạm trong thi cử, có ý kiến cho rằng đó là vấn đề đạo đức, nhưng theo Chủ tịch Quốc hội, không phải như vậy.
"Đó là chưa thượng tôn pháp luật, chứ không đơn thuần là vấn đề đạo đức. Pháp luật đã có quy định, nhưng vẫn vi phạm thì đó là vi phạm pháp luật. Chúng ta cần nói mạnh mẽ như vậy. Ngay trong trường học, hành vi gian lận thi cử là hành vi vi phạm pháp luật", Chủ tịch Quốc hội khẳng định.
Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội góp ý cần khắc phục những bất cập về nguồn lực bởi điểm nghẽn hiện nay là kinh phí dành cho công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật còn rất hạn chế, nhất là ở cấp cơ sở; trong khi đội ngũ làm công tác này chủ yếu là kiêm nhiệm.
Điều này gây rất nhiều khó khăn. Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần quy định định mức, chỉ tiêu và nguồn lực tương xứng cho đội ngũ này.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Vũ Trung (TPHCM), cũng đồng tình cần chuyển tư duy từ phổ biến pháp luật sang quản trị tuân thủ pháp luật.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Vũ Trung (Ảnh: Hồng Phong).
Nhận định công tác tuyên truyền vẫn cần thiết, nhưng theo đại biểu, quan trọng hơn là người được tuyên truyền phải nhận thức được trách nhiệm của mình trong việc vận dụng pháp luật, có khả năng tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình cũng như phòng ngừa rủi ro pháp lý.
Cùng với đề nghị quy định về việc hình thành năng lực tiếp cận, sử dụng pháp luật và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, đại biểu Trung kiến nghị bổ sung quy định về quyền của công dân được giải đáp pháp luật, được tiếp cận miễn phí dữ liệu pháp luật, được sử dụng các nền tảng số phục vụ học tập pháp luật và được tiếp cận thông tin pháp luật bằng ngôn ngữ dễ hiểu.
Đối với quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng đây là quy định rất mới và rất tích cực. Tuy nhiên, cần bổ sung yêu cầu việc ứng dụng AI phải minh bạch nguồn dữ liệu; cập nhật kịp thời văn bản pháp luật mới; có cảnh báo khi kết quả chưa bảo đảm độ tin cậy; không thay thế ý kiến pháp lý chính thức; đồng thời có cơ chế kiểm chứng đối với các thông tin do AI cung cấp.
