Vấn đề này được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhắc đến khi phát biểu tại Hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, sáng 16/6.
Nhìn lại các nhiệm kỳ qua, Chủ tịch Quốc hội cho biết khối lượng lập pháp của Quốc hội không ngừng tăng lên. Cụ thể, khóa XII, Quốc hội thông qua 67 luật; khóa XIII, Quốc hội thông qua 107 luật (gồm sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013) và khóa XIV, Quốc hội thông qua 73 luật.
Đặc biệt, Quốc hội khóa XV đã thông qua tới 151 luật (tăng gấp đôi so với khóa XII và XIV), riêng năm 2025 thông qua 89 luật cùng nhiều nghị quyết quan trọng.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Hội nghị (Ảnh: Phạm Thắng).
Việc này, theo Chủ tịch Quốc hội, đã góp phần quan trọng bảo đảm kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, đảm bảo an sinh xã hội và hoàn thành các chỉ tiêu phát triển.
Nhấn mạnh thể chế là một trong ba đột phá chiến lược đã được Đảng xác định, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ mục tiêu khắc phục triệt để các hạn chế, đổi mới tư duy, phương thức xây dựng pháp luật; ứng dụng hiệu quả chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI).
“Toàn bộ quy trình lập pháp phải gắn liền với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, tuyệt đối không để xảy ra lợi ích nhóm hay lợi ích cục bộ”, Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.
Cùng với đó, theo Chủ tịch Quốc hội, phải chuyển mạnh mẽ từ trạng thái "bị động chạy theo thực tiễn" sang "chủ động dẫn dắt lập pháp", có kế hoạch bài bản, làm theo quy trình mới, làm theo tư duy mới, ứng dụng công nghệ.
Hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Phạm Thắng).
Chỉ ra tồn tại, hạn chế trong công tác này, Chủ tịch Quốc hội nhắc đến việc chuẩn bị một số dự án luật chậm tiến độ nên xảy ra tình trạng xin lùi thời gian trình Quốc hội xem xét, như Luật Đất đai, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Quy hoạch, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND...
Chủ tịch Quốc hội đồng thời phê bình nghiêm khắc việc một số bộ vắng mặt tại Hội nghị quan trọng này. Chủ tịch Quốc hội cũng phê bình tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết.
Từ nay đến hết năm 2026, Chủ tịch Quốc hội cho biết khối lượng nhiệm vụ lập pháp là rất lớn, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, tại các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, bộ trưởng phải trực tiếp chủ trì báo cáo và giải trình, không cử thứ trưởng đi thay (trừ trường hợp Phó Thủ tướng đi thay).
“Nếu Bộ trưởng vắng mặt không có lý do chính đáng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ hoãn họp. Đây là quy chế làm việc, phải thực hiện nghiêm túc”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan soạn thảo thực hiện thực chất việc lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động; chủ động phối hợp chặt chẽ ngay từ đầu giữa các cơ quan của Chính phủ, Quốc hội để chuẩn bị kỹ hồ sơ trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Với các đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tăng cường chủ động nghiên cứu, chủ động phát hiện các quy định của pháp luật còn vướng mắc triển khai trong thực tiễn, kịp thời kiến nghị đề xuất việc sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại Hội nghị (Ảnh: Phạm Thắng).
Từ góc độ của Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cũng nhấn mạnh theo Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, bộ trưởng phải chịu trách nhiệm, trực tiếp chỉ đạo trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình.
“Chính phủ xác định xây dựng pháp luật là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của từng bộ, ngành, là công cụ để tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, kiến tạo phát triển và nâng cao năng lực quản trị của quốc gia”, Phó Thủ tướng nêu quan điểm.
Ông cho biết Chính phủ sẽ khẩn trương ban hành và tổ chức thực hiện ngay kế hoạch định hướng lập pháp của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, đồng thời đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ phải chủ động chuẩn bị hồ sơ dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết mà không chờ kế hoạch của Chính phủ vì “thời gian rất gấp rút”.
Nêu rõ việc đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật, Phó Thủ tướng nhấn mạnh pháp luật phải đi trước mở đường, tạo thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, đầu tư sản xuất kinh doanh, dứt khoát khắc phục tư duy không quản được thì cấm, không để quy định pháp luật trở thành rào cản của sự phát triển.
