"Giá rẻ thắng giá trị" trong đấu thầu thiết kế tạo cuộc đua phá giá, làm ẩu

(TinVina) - Theo đại biểu Trần Việt Anh, trong đấu thầu thiết kế có tình trạng "giá rẻ thắng giá trị", vô tình đẩy các văn phòng kiến trúc vào cuộc đua hạ giá, phá giá, dẫn đến tình trạng làm ẩu, làm rối.

Chiều 10/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Đại biểu Trần Văn Tuấn, Phó trưởng đoàn chuyên trách đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh, chia sẻ băn khoăn khi dự thảo luật loại bỏ hoàn toàn quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc.

Phản ánh thực trạng kiến trúc sao chép, pha tạp, thiếu bản sắc hoặc có nguy cơ giữ được di tích nhưng mất đi không gian văn hóa, ông Tuấn đề nghị dự thảo luật cần nêu rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc.

"Giá rẻ thắng giá trị" trong đấu thầu thiết kế tạo cuộc đua phá giá, làm ẩu — Đại biểu Trần Văn Tuấn, Phó trưởng đoàn chuyên trách đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh (Ảnh: Quang Vinh).

“Cần quy định rõ hơn trách nhiệm này phải được thực hiện ngay từ khâu lập quy hoạch, lập dự án thiết kế, thẩm định, phê duyệt và quản lý công trình. Đặc biệt với khu đô thị mới và khu dân cư mới, cần tránh tình trạng mỗi chủ đầu tư, mỗi công trình theo một phong cách riêng dẫn đến một không gian đô thị thiếu thống nhất và thiếu bản sắc”, ông Tuấn lưu ý.

Là một Tiến sĩ Kiến trúc, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng - An ninh và Đối ngoại Trần Việt Anh, cũng chỉ ra bất cập trong tư duy định giá thiết kế, chi phí tư vấn tính theo tỷ lệ phần trăm tổng mức đầu tư.

Cách tính này dẫn đến hệ lụy tiêu cực công trình càng tiết kiệm, càng tối ưu chi phí xây dựng thì thù lao của kiến trúc sư càng giảm, khiến kiến trúc sư không có động lực sáng tạo để tìm ra giải pháp tiết kiệm chi phí cho chủ đầu tư.

Ngoài ra, đại biểu chỉ ra trong đấu thầu thiết kế có tình trạng "giá rẻ thắng giá trị". Cơ chế đấu thầu ưu tiên giá, thường ép tiến độ và chấm trọng số lớn cho yếu tố giá thấp.

“Điều này vô tình đẩy các văn phòng kiến trúc vào cuộc đua hạ giá, phá giá, dẫn đến tình trạng làm ẩu, làm rối, sao chép bản vẽ để bù đắp chi phí”, ông Việt Anh nói, đồng thời kiến nghị luật hóa chi phí thiết kế để bảo vệ giá trị chất xám.

Quan tâm đến các nhóm công trình thuộc diện được miễn thi tuyển phương án kiến trúc, đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) cho rằng đây là nội dung rất quan trọng, ảnh hưởng đến diện mạo đô thị.

“Đây không phải nguy cơ trên giấy, đã có công trình quy mô lớn, vị trí đắc địa nhưng làm chênh hẳn cảnh quan quanh hồ Tây, gây bức xúc dư luận. Khi hình thành mới lộ rõ sự phá vỡ không gian mặt nước, nhưng không thể khắc phục vì đã đưa vào sử dụng, phát sinh quyền sở hữu hợp pháp”, đại biểu Hoàng Anh nói. Ông nhấn mạnh “kiến trúc một khi đã xây xong không có cơ hội thứ hai”.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) đề cập vấn đề thi tuyển kiến trúc và cho rằng việc sửa đổi chưa thể hiện rõ tính phân quyền, phân cấp triệt để, thực chất theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Ông đề nghị giao thẩm quyền cho chính quyền địa phương cấp tỉnh quyết định công trình nào sẽ thực hiện việc thi tuyển kiến trúc, trên cơ sở quy chế quản lý kiến trúc được cấp tỉnh ban hành.

“Đây là tinh thần phân quyền trong dự thảo Luật Phát triển đô thị và thẩm quyền này đã giao cho chính quyền thành phố, do đó đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu giao thẩm quyền này cho chính quyền địa phương cấp tỉnh ngay trong Luật Kiến trúc”, ông Hoàn nêu quan điểm.

Giải trình một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh khẳng định tất cả lĩnh vực kiến trúc, xây dựng đều phải tuân thủ theo quy hoạch đã được xây dựng, cũng như tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật về an toàn công trình.

Đối với các công trình có giá trị kiến trúc, giá trị di sản, Bộ trưởng cho biết đã được phân định rất rõ để quản trị.